MGA IBONG MANDARAGIT ang daan patungo sa bahay ni Tata Matyas na isa ding gerilyero
nuong kapanahunan pa niya. Pagkatapos kumain ay nagpahinga
“pagkat ang mga biyaya ng lupa ay ukol sa lahat” sina Martin at Karyo samantalang sa labas ng bahay ay nag-usap
sina tata Matyas at Mando. Napag-usapan nila ang dalawang
magigiting na akda ni Jose Rizal, and Noli me Tangere at ang El
TALAMBUHAY: Filibusterismo. Ipinahayag ni Tata Matyas na naniniwala siya na
totoo ang kwento mula sa mga nasabing nobela. Kanya ring
Si Amado V. Hernandez ay isang bantog na manunulat. ipinahayag ang kagustuhang sisirin ang mga kayamanan ni Simoun
Siya ay kilala sa kanyang tapang sa pagpapahayag ng kanyang mga kung siya ay kasing edad pa ni Mando. Sa tulong ng mapang ibinigay
kuro-kuro ukol sa mga ‘di maikakailang sakit ng lipunan. ni Tata Matyas, hinanap nina Mando kasama sina Karyo at Martin
ang dagat kung saan sinasabing itinapon ang mga kayaman ni
Si Ginoong Hernandez ay isinilang nuong ika-13 ng Simoun, natagpuan nila ito sa Atimonan. Sa kabila ng tagumpay ay
Setyembre taong 1903 sa Hagonoy, Bulakan. Ang kanyang mga namatay si Karyo dahil sa isang pating na sumalakay sa kanya
magulang ay sina Juan Hernandez at Clara Vera. Nang siya ay samantalang si Martin naman ay pinatay ni Mando dahil sa pagiging
sumapit na sa hustong edad, napangasawa niya si Atang dela Rama, sakim nito.
kilala bilang Reyna ng Sarswela. Sila ay biniyayaan ng isang anak, at
pinangalanan nila itong Rene Hernandez. Nagwakas na din ang digmaan at muling nagkaroon ng
kapayapaan at katahimikan, ngunit kaakibat nito ay ang pagbalik din
Siya ay sa Gagalangin Tondo na lumaki at nagtapos ng ng ‘di makatarungan at mga makasariling gawain ng mga
kanyang pag-aaral sa Manila High School at sa American nakakaangat sa buhay.
Correspondence School, naging iskolar din siya sa Harvard
University. Sa murang edad pa lamang ay kakikitaan na siya ng hilig Nagtayo si Mando ng isang pahayagan at tinawag niya
at talento sa pagsulat. Nagsimula siyang magsulat para sa dyaryo ng itong Kampilan. Umalis at nangibang-bayan si Mando upang
Watawat at ‘di naglaon ay naging kolumnista siya ng pahayagang magkaroon ng salapi para sa kanyang pahayagan. Ipinagkatiwala
Pagkakaisa. niya ang ito sa mga dati ding gerilyero na sina Tata Matyas, Magat,
Andres, Rubio at doctor Sabio. Bukod sa isang pahayagan ay
Bilang isang dalubhasang manunulat, nakatanggap na nagtatag din si Mando ng isang paaralan na tinawag niyang
siya ng mga ‘di mabilang na pagkilala. Isa dito ay ang Ibong Pamantasan ng Kalayaan na naglalayon na mapabuti at
Mandaragit na nanalo ng Balagtas award. Ilan pa sa kanyang mga mapangalagaan ang mga kabataan.
natatanging gawa na nagwagi ay ang kanyang tulang Pilipinas na
nanalo ng Commonwealth Literary Award at ang kanyang Isang
Dipang Langit na nanalo naman ng Republic Cultural Heritage
Award.
HALAGANG PANGKATAUHAN
Dahil sa kagustuhang mapangalagaan ang mga
kababayang naaagrabyado gamit ang kanyang mga akda, siya ay *Ang kathang "Mga Ibong Mandaragit" ay isang nobelang sosyo-
nakulong sa Camp Murphy sa Fort Aguinaldo nuong ika-26 ng Enero politikal. Tinatalakay nito ang hindi pagkakapantay- pantay ng mga
taong 1951. Limang taon siyang nabilanggo ngunit hindi ito naging tingin sa tao base sa kulay ng balat, kung siya ay maitim ba o maputi.
hadlang at ‘di nagtagal ay nakalaya din siya nuong ika-31 ng Mayo Nais ipahayag ng nobelang ito na hindi natin dapat gawing basehan
taong 1964 dahil sa lagak. Pagkalaya ay nakatanggap siya muli ng ang panlabas na anyo ng isang bagay o tao upang masabi ang
isa pang pagkilala galing sa Palanca Awards dahil sa mga nasulat halaga o importansaya nito maging ang kakayahan o abilidad nito.
niyang dula. Sabi nga ng mga nakakatanda hindi natin dapat husgahan ang isang
bagay base sa panlabas na anyo nito. Kung iisipin natin, ito ay simple
Si Amado V. Hernandez ay namatay dahil sa atake sa lang ngunit palagi pa ‘din nating nakakalimutan.
puso noong ika-24 ng Marso 1970. Taong 1973 ng siya ay *Nais ding ipahayag ng akda na tayo ay dapat matutong lumingon sa
tinaguriang Pambansang Alagad ng SIning. ating pinanggalingan, sa ating lupang sinilangan. Hindi sapat na
dahilan ang pag-asenso upang talikuran ang bayang bumuhay sa
atin at nagbigay ng pangalan.
TALASALITAAN:
*Isa pang mahalagang mensahe ng dula na tiyak na kailangan nating
tandaan ay ang pagtanggap sa ating pinagmulan, walang ibang
Ginalugad – hinalubog bayan ang tatanggap sa ating ng buong puso kung hindi ang lugar
kung saan tayo ipinanganak. Hindi tama na maging mapagbalatkayo
Pakli – sabi tayo dahil kahit anumang gawin natin tayo ay Pilipino pa din, at
tanging dugo lang ng isang Pilipino ang maaaring dumaloy sa ating
mga ugat.
Katipan – asawa *kailanma’y ‘di maitatama ng mali ang isa pang pagkakamali.
Niluray – sinira
Nakaimbak - nakatago PAMAGAT:
*Sa aming palagay, Mga Ibong Mandaragit ang pamagat ng libro
BUOD: dahil sumisimbolo ito sa hindi pagkakapantay-pantay ng tingin sa
mga tao sa lipunan. Sa libro makikita ang diskriminasyon sa kulay,
Nagsimula ang kwento sa kalagitnaan ng taon 1944 kung ginagamit itong basehan kung ano ang katayuan ng isang tao. Kung
kailan humihina na ang imperyo ng mga hapon dito sa Pilipinas. maputi ka, mataas at magaling ka ngunit kung ikaw ay maitim, kahit
Inatake ng mga Hapon ang Sampitan sa tangkang agawin ang anong gawin mo mababa pa din ang magiging pagkilala at pagtingnin
Infanta mula sa mga gerilyerong Pilipino, nagkaroon ng sagupaan. sa’yo ng mga tao. Para itong mga ibon na iba-iba ang sukat, kung ito
Dahil sa kakulangan sa mga armas na pandigma ay halos naubos ay malaki, ito’y kakatakutan, tila ba ito ang pinakamakapangyarihan
ang hukbo ng mga Pilipino. Isa sa mga nakaligtas ay si Mando. sa lahat. Sa isipan nito lahat ay takot sa kanya, kung kaya makukuha
Habang tinatahak ni Mando ang kagubatan upang makaligtas ay niya anuman ang gustuhin niya.
nakilala niya sina Karyo at Martin. Sabay-sabay na tinahak ng tatlo