ÜMM – SMM
Hesaplamaları
Dönem Maliyeti ve Döneme Yüklenen Maliyet
Stoklardaki Değişim ve Maliyetlere Etkisi
Hammadde ve Malzeme Stokları
Yarı Mamul Stokları
Mamul Stokları
Üretilen ve Satılan Mamuller Maliyeti
Gelir Tablosu ve Brüt Sarış Karı
1.Örnek : Tek tip mamul üreten bir işletmede Mart ayında
200 DİS çalışılmış ve 100 adet mamul üretilmiştir.
Dönem içinde 1000 kg hammadde/malzeme kullanılmış olup birim
maliyeti 2 YTL/kg’dir.
DİS saat ücreti 5 YTL/DİS ve GİM Yükleme Oranı 8 YTL/DİS’tir.
İşletmenin DÖNEM MALİYETİNİ hesaplayınız !
DMM = Miktar x Fiyat (1.000 kg x 2 YTL/kg) 2000
DİM = Süre x Ücret (200 DİS x 5 YTL/DİS) 1000
GİM = Faaliyet Ölçüsü x Y.O. (200 DİS x 8 YTL/DİS) + 1600
DÖNEM MALİYETİ (Mart Dönemi) 4600
Maliyetin Hesaplanması:
OCAK ŞUBAT MART NİSAN ZAMAN
Mesele bu kadar basit değil
tabi... Mart Dönemi Maliyeti
• DMM 2.000
Maliyetler genellikle aylık
• DİM 1.000
dönemler itibarıyla hesaplanır.
• GİM 1.600 4.600 YTL
İşletme ise faaliyetine sürekli
devam etmektedir.
Bu durumda henüz; Mart Dönemi Üretimi 100 adet
1.Malzemenin kullanılmamış, = =
2.Üretimin tamamlanmamış, Birim Üretim Maliyeti 46 YTL/adet
3.Mamulün ise satılmamış
Biz bu örnekte aldığımız malzemenin tamamını
kısımları bulunabilir: STOK kullandığımızı, başladığımız üretimi tamamen
bitirdiğimizi varsaydık...
DEPO SATIŞ
Üretimin Üretimin
Başladığı Nokta Bittiği Nokta
STOK
Hammadde ve Yarı Mamul Mamul
Malzeme Stok Stok Stok
DEPO SATIŞ
Üretimin Üretimin
Başladığı Nokta Bittiği Nokta
Dolayısıyla stokları mutlaka
dikkate almalıyız :
• Dönem içinde kullanmadığımız hammadde ve
malzemeleri maliyetlerden çıkarmalıyız
• Dönem içinde üretimini tamamlayamadığımız
(yarı) mamulleri maliyetlerden çıkarmalıyız
• Dönem içinde satamadığımız mamulleri satılan
mamullerin maliyetinden ayıklamalıyız
2.Örnek : Tek tip hammaddeden tek tip mamul üreten bir
işletmede Mart ayında 2.500 YTL değerinde hammadde/malzeme
ile işe başlanmış dönem sonunda 500 YTL’lik kısmın arttığı
görülmüştür. DİM 1.000 YTL ve GİM 1.600 YTL hesaplanmıştır.
Ayarıca dönem sonunda üretimi henüz tamamlanamamış
mamullerin değerinin 1.000 YTL olduğu saptanmıştır.
TAMAMLANAN MAMULLERİN MALİYETİNİ hesaplayınız !
ÜRETİME ALINAN 2500
KULLANILMAYAN _ 500
DMM 2000
DİM 1000
GİM + 1600
DÖNEM MALİYETİ 4600
2.Örnek : Tek tip hammaddeden tek tip mamul üreten bir
işletmede Mart ayında 2.500 YTL değerinde hammadde/malzeme
ile işe başlanmış dönem sonunda 500 YTL’lik kısmın arttığı
görülmüştür. DİM 1.000 YTL ve GİM 1.600 YTL hesaplanmıştır.
Ayarıca dönem sonunda üretimi henüz tamamlanamamış
mamullerin değerinin 1.000 YTL olduğu saptanmıştır.
TAMAMLANAN MAMULLERİN MALİYETİNİ hesaplayınız !
ÜRETİME ALINAN 2500 DÖNEM MALİYETİ 4600
KULLANILMAYAN _ 500 DÖNEM SONU YARI
MAMUL STOK
DMM 2000 _ 1000
MALİYETİ
DİM 1000
TAMAMLANAN
GİM + 1600 MAMULLER
DÖNEM MALİYETİ 4600 MALİYETİ 3600
Maliyetlerden çıkardığımız bu
Dönem Sonu Stokları ne olacak ?
• Mart döneminde kullanmadığımız hammadde ve
malzeme stokları Nisan döneminde kullanılacak
• Mart döneminde tamamlayamadığımız yarı
mamul stokları Nisan döneminde tamamlanacak
• Mart döneminde satamadığımız mamul stokları
Nisan döneminde satılmaya çalışılacak...
O HALDE ;
MART döneminin NİSAN döneminin
Hesaplarından hesaplarına
(maliyetlerinden) çıkarılan: (maliyetlerine) eklenecek:
•DSHMSM •DBHMSM
•DSYMSM •DBYMSM
•DSMSM •DBMSM
Hammadde ve Yarı Mamul Mamul
Malzeme
DİHA DÖN. MAL. ÜMM
+ DBHMSM + DBYMSM + DBMSM
= ÜKHHMS = DÖN.YÜK.MAL. = SHMM
- DSHMSM - DSYMSM - DSMSM
= DMM = ÜMM (TMM) = SMM
+ DİM
+ GİM
GELİR TABLOSU
SATIŞLAR (NET)
- SMM
= BRÜT SATIŞ KARI
Hammadde ve Yarı Mamul Mamul
Malzeme
DİHA DÖN. MAL. ÜMM
+ DBHMSM + DBYMSM + DBMSM
= ÜKHHMS = DÖN.YÜK.MAL. = SHMM
- DSHMSM - DSYMSM - DSMSM
= DMM = ÜMM (TMM) = SMM
+ DİM
+ GİM
GELİR TABLOSU
SATIŞLAR (NET)
- SMM
= BRÜT SATIŞ KARI
Hammadde ve Yarı Mamul Mamul
Malzeme
DİHA DÖN. MAL. ÜMM
+ DBHMSM + DBYMSM + DBMSM
= ÜKHHMS = DÖN.YÜK.MAL. = SHMM
- DSHMSM - DSYMSM - DSMSM
= DMM = ÜMM (TMM) = SMM
+ DİM
+ GİM
GELİR TABLOSU
SATIŞLAR (NET)
- SMM
= BRÜT SATIŞ KARI
Hammadde ve Yarı Mamul Mamul
Malzeme
DİHA DÖN. MAL. ÜMM
+ DBHMSM + DBYMSM + DBMSM
= ÜKHHMS = DÖN.YÜK.MAL. = SHMM
- DSHMSM - DSYMSM - DSMSM
= DMM = ÜMM (TMM) = SMM
+ DİM
+ GİM
GELİR TABLOSU
SATIŞLAR (NET)
- SMM
= BRÜT SATIŞ KARI
Hammadde ve Yarı Mamul Mamul
Malzeme
DİHA DÖN. MAL. ÜMM
+ DBHMSM + DBYMSM + DBMSM
= ÜKHHMS = DÖN.YÜK.MAL. = SHMM
- DSHMSM - DSYMSM - DSMSM
= DMM = ÜMM (TMM) = SMM
+ DİM
+ GİM
GELİR TABLOSU
SATIŞLAR (NET)
- SMM
= BRÜT SATIŞ KARI
Pratik Bilgi :
+ (DB) Dönem Başını EKLE
- (DS) Dönem Sonunu ÇIKAR
MART DÖNEMİ
DİHA (Dönem İçi Hammadde ve Malzeme Alışları-Satınalmalar)
+ DBHMSM (Dönem Başı Hammadde ve Malzeme Stok Maliyeti)
= ÜKHHMS (Üretimde Kullanıma Hazır Hammadde ve Malzeme Stoğu)
- DSHMSM (Dönem Sonu Hammadde ve Malzeme Stok Maliyeti)
+ DMM = (Miktar x Fiyat)
+ DİM = (Süre x Ücret)
+ GİM = (Faaliyet Hacmi x Yükleme Oranı)
= DÖNEMİN MALİYETLERİ
+ DBYMSM (Dönem Başı Yarı Mamul Stok Maliyeti)
= DÖNEME YÜKLENEN MALİYET
- DSYMSM (Dönem Sonu Yarı Mamul Stok Maliyeti)
= ÜRETİLEN MAMULLER MALİYETİ (ÜMM-TMM)
+ DBMSM (Dönem Başı Mamul Stok Maliyeti)
= (SATIŞA HAZIR) SATILABİLİR MAMULLER MALİYETİ
- DSMSM (Dönem Sonu Mamul Stok Maliyeti)
= SATILAN MAMULLER MALİYETİ (SMM)
MART DÖNEMİ
DİHA (Dönem İçi Hammadde ve Malzeme Alışları-Satınalmalar)
+ DBHMSM (Dönem Başı Hammadde ve Malzeme Stok Maliyeti)
= ÜKHHMS (Üretimde Kullanıma Hazır Hammadde ve Malzeme Stoğu)
- DSHMSM (Dönem Sonu Hammadde ve Malzeme Stok Maliyeti)
+ DMM = (Miktar x Fiyat)
+ DİM = (Süre x Ücret)
+ GİM = (Faaliyet Hacmi x Yükleme Oranı)
= DÖNEMİN MALİYETLERİ
+ DBYMSM (Dönem Başı Yarı Mamul Stok Maliyeti)
= DÖNEME YÜKLENEN MALİYET
- DSYMSM (Dönem Sonu Yarı Mamul Stok Maliyeti)
= ÜRETİLEN MAMULLER MALİYETİ (ÜMM-TMM)
+ DBMSM (Dönem Başı Mamul Stok Maliyeti)
= (SATIŞA HAZIR) SATILABİLİR MAMULLER MALİYETİ
- DSMSM (Dönem Sonu Mamul Stok Maliyeti)
= SATILAN MAMULLER MALİYETİ (SMM)
MART DÖNEMİ
DİHA (Dönem İçi Hammadde ve Malzeme Alışları-Satınalmalar)
+ DBHMSM (Dönem Başı Hammadde ve Malzeme Stok Maliyeti)
= ÜKHHMS (Üretimde Kullanıma Hazır Hammadde ve Malzeme Stoğu)
- DSHMSM (Dönem Sonu Hammadde ve Malzeme Stok Maliyeti)
+ DMM = (Miktar x Fiyat)
+ DİM = (Süre x Ücret)
+ GİM = (Faaliyet Hacmi x Yükleme Oranı)
= DÖNEMİN MALİYETLERİ
+ DBYMSM (Dönem Başı Yarı Mamul Stok Maliyeti)
= DÖNEME YÜKLENEN MALİYET
- DSYMSM (Dönem Sonu Yarı Mamul Stok Maliyeti)
= ÜRETİLEN MAMULLER MALİYETİ (ÜMM-TMM)
+ DBMSM (Dönem Başı Mamul Stok Maliyeti)
= (SATIŞA HAZIR) SATILABİLİR MAMULLER MALİYETİ
- DSMSM (Dönem Sonu Mamul Stok Maliyeti)
= SATILAN MAMULLER MALİYETİ (SMM)
MART DÖNEMİ
DİHA (Dönem İçi Hammadde ve Malzeme Alışları-Satınalmalar)
+ DBHMSM (Dönem Başı Hammadde ve Malzeme Stok Maliyeti)
= ÜKHHMS (Üretimde Kullanıma Hazır Hammadde ve Malzeme Stoğu)
- DSHMSM (Dönem Sonu Hammadde ve Malzeme Stok Maliyeti)
+ DMM = (Miktar x Fiyat)
+ DİM = (Süre x Ücret)
+ GİM = (Faaliyet Hacmi x Yükleme Oranı)
= DÖNEMİN MALİYETLERİ
+ DBYMSM (Dönem Başı Yarı Mamul Stok Maliyeti)
= DÖNEME YÜKLENEN MALİYET
- DSYMSM (Dönem Sonu Yarı Mamul Stok Maliyeti)
= ÜRETİLEN MAMULLER MALİYETİ (ÜMM-TMM)
+ DBMSM (Dönem Başı Mamul Stok Maliyeti)
= (SATIŞA HAZIR) SATILABİLİR MAMULLER MALİYETİ
- DSMSM (Dönem Sonu Mamul Stok Maliyeti)
= SATILAN MAMULLER MALİYETİ (SMM)
MART DÖNEMİ
150 DİHA (Dönem İçi Hammadde ve Malzeme Alışları-Satınalmalar)
+ DBHMSM (Dönem Başı Hammadde ve Malzeme Stok Maliyeti)
= ÜKHHMS (Üretimde Kullanıma Hazır Hammadde ve Malzeme Stoğu)
- DSHMSM (Dönem Sonu Hammadde ve Malzeme Stok Maliyeti)
+ DMM = (Miktar x Fiyat)
+ DİM = (Süre x Ücret)
+ GİM = (Faaliyet Hacmi x Yükleme Oranı)
151 = DÖNEMİN MALİYETLERİ
+ DBYMSM (Dönem Başı Yarı Mamul Stok Maliyeti)
= DÖNEME YÜKLENEN MALİYET
- DSYMSM (Dönem Sonu Yarı Mamul Stok Maliyeti)
= ÜRETİLEN MAMULLER MALİYETİ (ÜMM-TMM)
152
+ DBMSM (Dönem Başı Mamul Stok Maliyeti)
= (SATIŞA HAZIR) SATILABİLİR MAMULLER MALİYETİ
- DSMSM (Dönem Sonu Mamul Stok Maliyeti)
620
= SATILAN MAMULLER MALİYETİ (SMM)
3. Örnek : Tek tip hammaddeden tek tip mamul üreten
bir işletmede Mart ayında 200 DİS çalışılmış ve 100 adet mamul
üretilmiştir. Dönem içinde 2.400 YTL’lik hammadde/malzeme
satın alınmıştır. DİS saat ücreti 5 YTL/DİS ve GİM Yükleme
Oranı 8 YTL/DİS’tir. Mamullerin büyük bir kısmı dönemin
sonunda 5.000 YTL’ye satılmıştır.
Stoklarla ilgili maliyet bilgileri ise aşağıdaki gibidir (YTL):
Hammadde Yarı Mamul Mamul
1 Mart 100 1400 1700
31 Mart 500 1000 2700
İşletmenin Brüt Satış Karını hesaplayınız !
3. Örnek :
(tek dönem-tek hammadde – tek ürün)
YTL
DBHSM 100
DİHAM + 2400
ÜHHSM 2500
DSHSM - 500
DMM 2000
DİM (200 DİS x 5 YTL/DİS) 1000
GİM (200 DİS x 8 YTL/DİS) + 1600 Birim
Üretim
DÖNEM MALİYETİ 4600 Maliyeti
DBYMSM + 1400
DÖNEME YÜKLENEN MALİYET 6000
DSYMSM - 1000
ÜMM/TMM 5000 /100 ad = 50 YTL/ad
DBMSM + 1700
SATILABİLİR MAMÜLLER MALİYETİ 6700
DSMSM - 2700
SMM 4000
SATIŞLAR – SMM = Brüt Satış Karı 5000 – 4000 = 1000
Ders notlarını aşağıdaki adresten
indirebilirsiniz :
http://web.sakarya.edu.tr/~acan/
Ancak yeni konuların güncellenmesi
henüz devam etmektedir!
HAFTAYA...
• Konu: Esnek GİM Bütçeleri (s.196-206 ESKİ)
(s.228-238 YENİ)
• Ödev: Problem 1.2 (s.18)
Problem 1.5 (s.23)
Problem 2.6 (s.49)