DİKKAT:
Bu program iyi niyetle ve bu günün teknik imkanlarına göre yapılmıştır. Bu programın yalnış kullanılmasından doğacak her türlü maddi ve manevi zarar için
sorumluluk kullanana aittir. Bu programı kullananlar kullandıkları yerdeki şartları iyi değerlendirip bu programın yeterli olup olmadığına karar vermeleri ve
gerekirse daha detaylı hesap yapmaları önerilir. Eğer herhangi bir düzeltme, tamamlama veya bir arzunuz olursa, hiç çekinmeden bizimle temasa
geçebilirsiniz.
Bu programdaki her bilgiyi kaynak göstermek şartıyla her yerde kullanabilirsiniz. Bu programa verilecek değerleri (mavi kareler) ya bu sitedeki bilgilerden
veya literatürden almalısınız.
www.guven-kutay.ch e-mail : info@guven-kutay.ch Copyright : M. G. Kutay , Ver 10.02
Türkçe için, lütfen " 1 " yaz ve "Enter" i tuşla.
Für Deutsch, tippen Sie bitte " 2 " ein und enter.
For English, please type " 3 " and press "enter".
1 Mavi olan kareler kilitli olmayan ve yazılabilinen karelerdir
Silindirik alın dişlileri, Tek kademe
içindekiler içindekiler içindekiler
0. Programın kullanılması
1. Temel değerler 2. Kademenin geometrik ölçüleri 3. Mukavemet hesapları
4. Toleranslar ve Wk-Toleransları 5. İşletme faktörü 6. Gerekli emniyet faktörleri
c8fb1cea-630e-4337-8eba-fb031e27a519.xls / Info
0. Programın kullanılması
1 ) Bu programı bilgisayarınızda kendinize göre bir yere kopyasını çıkarınız. Hesap yapacağınız zaman bilgisayardaki programı kullanınız.
2 ) Kullanacağınız sayfaya gelince, hesaplamaya başlamadan önce, bütün mavi karelerdeki değerleri siliniz. Böylece dikkatsizlik yanlışı yapma
imkanını ortadan kaldırmış olursunuz.
3 ) Sıra ile mavi karelere yapacağınız hesaba ait değerleri dikkatlice yerleştiriniz. Hesaplamalarınız için gerekli olmayan mavi karelere değerler
yerleştirmek yanlış hesap sonuçlarına sebep olabilir. Dikkatli olmak gereklidir.
4 ) Bazı mavi karelerin önünde o kareye konulması gereken değerin hesabı vardır. Bilgisayar teoriye göre bu değeri hesaplar. Konstrüktör hesabı
yaptığı konstruksiyonun şekline ve şartlarına göre bilgisayarın önerisini ya kabul eder ve önerilen bu değeri kullanır veya değiştirir.
5 ) Çoğu mavi karenin çevresinde değerlerin nereden alınması gerektiğini gösteren bilgi bulunmaktadır. Bu gösterilere uyulması hesapların doğruluğu
açısından çok önemlidir.
6 ) İnanılır hesapların yapılabilinmesi için konu hakkında gereken teoriyi önceden öğrenmek avantajdır.
7 ) Genel olarak her hesap sayfasının sağ alt köşesinde program sonuçları bilgisayar tarafından değerlendirilir. Bu mekanik bir değerlendirmedir.
Konstruktör bu sonuçları kendi sağ duyusu ile değerlendirmelidir. Bazan bilgisayar sonuçların yeterli olduğunu, bazanda yeterli olmadığını önerir.
Bu iki haldede kararı konstrüktörün kendisinin vermesi gerekmektedir. Bilgisayar yalnız öneride bulunur kararı hep hesabı yapan konstrüktör verir
ve sorumluluk hep kararı veren konstrüktöre aittir. Bilgisayar bir hukuki şahıs değildir.
8 ) Eğer hesaplamalarında özel bir konstruksiyonun hesabı gerekiyorsa veya öğrenmek istediğiniz bir şey varsa, hiç çekinmeden bizimle temasa
geçebilirsiniz. Bilgimizin yettiği kadar size memnuniyetle yardım ederiz.
www.guven-kutay.ch Copyright : M. G. Kutay , Ver 10.02
c8fb1cea-630e-4337-8eba-fb031e27a519.xls / 0
Copyright : M. G. Kutay , Ver 10.02
Proje : Takım tezgahı redüktörü www.guven-kutay.ch
d a2
d1 d2
n1 Mt1 n2 Mt2
1. Temel değerler Kullanıldığı yer Takım tezgahı redüktörü
b = b2
b1
z2
Giriş devir sayısı n1 1/dak 27.00 z1
mn
Toplam çevirme u [-] 5.944 mn
b
Çıkış devir ayısı n2 1/dak 4.5 da1
Pinyon milindeki moment Mt Nm 139 a
Yağ ve Viskositesi n 40 mm2/s 120
Diş sayısı z1 [-] 18 Yükleme sayısı NL [-] 3000000
z2 [-] 107 Malzeme Pinyon [-] 42CrMo4
Modül mn mm 3 Çark [-] 42CrMo4
Dişli kalitesi DIN 8 Elastiklik modülü Edin Pinyon N/mm2 210000
Kavrama açısı an ° 20 Çark N/mm2 210000
Diş genişliği b1 mm 65 Poisson sayısı Pinyon [-] 0.3
b2 mm 60 Çark [-] 0.3
Helis açısı b ° 19.7246 Diş dibi mukavemeti sFlim Pinyon N/mm2 310
Helis yönü Pinyon [-] sag Çark N/mm2 310
Çark [-] sol Diş yanak mukavemeti sHlim Pinyon N/mm2 1100
Eksenler arası mesafe a mm 200 Çark N/mm2 1100
Referans profili DIN867 Sertlik Pinyon HB 525
Dişli yanak kalitesi Rz1 Pinyon mm 6.3 Çark HB 525
Çark mm 6.3 Gerekli Emniyet faktörü SFger [-] 1.40
İndeks 1 li sembol pinyona, indeks 2 li sembol dişli çarka aittir. SHger [-] 0.8
Düşünceler :
1 - Demir döküm (GG, GGG) 3
2 - Bütün çelikler, (Rm800 N/mm2) numarayı veriniz 1,2 veya 3
c8fb1cea-630e-4337-8eba-fb031e27a519.xls / 1
Proje : Takım tezgahı redüktörü www.guven-kutay.ch Copyright : M. G. Kutay , Ver 10.02
2. Kademenin geometrik ölçüleri
1. Temel değerler Pinyon Çark
Diş sayısı z1,z2 18 107
Modül m 3 mm
b1
Kavrama açısı an 20 °
Diş genişliği b1 , b2 65 mm 60 mm
Helis açısı ß 19.7246 °
Helis yönü sag sol
Eksenler arası mesafe a 200 mm z1
Eksenler arası toleransı Aa ±0.0145 mm mn
da1
n1
Dişli kalitesi DIN 8
d1
Dişli yanak kalitesi Rz 6.3 µm 6.3 µm Mt1
Yükleme sayısı NL 3,000,000
2. Geometri
Alın modülü mt 3.187 mm
Alın kavrama açısı at 21.139346 °
Kaydırmasız eksenler arası ao 199.187 mm
awt b
a
İşletmede kavrama açısı 21.733627 °
Evolvent fonksiyonu inv at 0.017706
Evolvent fonksiyonu inv awt 0.019305
Toplam profil kaydırması (x1+x2) 0.274596
Dış çap düzeltmesi k.mn 0.010950 mm
Temel helis açısı bb 18.490399 ° n2
d a2
d2
Eşdeğer diş sayısı zn1, zn2 21.260 126.381
Profil kaydırması, teklif 0.3000 -0.02540
z2 Mt2
Seçilen profil kaydırması x1, x2 0.25 0.024596
mn
Taksimat dairesi d1, d2 57.366 mm 341.008 mm
Diş üstü çapı da1,da2 64.844 mm 347.134 mm
Ölçülecek diş sayısı k1,k2 3 15
Kontrol ölçü değeri W k1,W k2 23.552 mm 133.809 mm
Toleransları AüWk -0.018 -0.033
AaWk -0.041 -0.070
Üst ölçü değeri W kü 23.535 mm 133.776 mm
Alt ölçü değeri W ka 23.511 mm 133.739 mm b = b2
Temel daire çapı db1,db2 53.506 mm 318.061 mm
Profil kavrama oranı ea 1.477
ean1 1.642 Düşünceler :
Helis kavrama oranı eb 2.149
c8fb1cea-630e-4337-8eba-fb031e27a519.xls / 2
Proje : Takım tezgahı redüktörü www.guven-kutay.ch Copyright : M. G. Kutay , Ver 10.02
3. Mukavemet hesapları
A) Diş dibi kırılma mukavemet hesabı Pinyon Çark B) Diş yanağı form mukavemet hesabı
Teğet Kuvvet Ft N 4850 4850 Taksimat dairesi d mm 57.366 J (Teta) 0.835970360 1.000720273
Diş dibi mukavemeti sFlim N/mm2 310 310 Diş genişliği b mm 60.0 0.835970360 1.000720273
Diş yanak mukavemeti sHlim N/mm
2
1100 1100 Modül mn mm 3.0
Elastikiyet modülü Edyn N/mm2 210000 210000 Çevirme oranı u [-] 5.944
Bu bir yineleme hesabıdır.
Kısmi diş dibi gerilimi Yerel Hertz basıncı
Mavi karelerde "#ZAHL! " veya
Kısmi diş dibi gerilimi sFO N/mm
2
70 69 Yerel Hertz basıncı sHO N/mm
2
459 " #DIV0!" görüldüğünde,
Dişüstü faktörü YFa [-] 2.478 2.168 Yük payı faktörü Ze [-] 0.823 "#ZAHL! " veya " #DIV0!"
Çentik faktörü YSa [-] 1.772 1.993 Helis faktörü Zb [-] 0.970 yerine "=Tetanın kare
Yük payı faktörü Ye [-] 0.707 0.707 Diş yanağı form faktörü ZH [-] 2.339 numarasını" (bir üst kare)
Yb ZE veriniz. Daha sonra standart
Helis faktörü [-] 0.836 0.836 Elastikiyet faktörü [-] 191.6
çubukta şu emirleri veriniz:
Diş dibi karşılaştırma mukavemeti İşletmede Hertz basıncı
Diş dibi karşılaştırma mukavemeti sFhes N/mm2 269 264 Yanaklarda Hertz basıncı sHY N/mm2 575
İşletme faktörü KİŞ [-] 1.250 1.250 İşletmede Hertz basıncı sHhes N/mm2 954 Araçlar / Seçenekler /
Hesaplama / yinelemeyi
Dinamik faktör KV [-] 1.004 1.004 İşletme faktörü KİŞ [-] 1.250
çengelleyin / Şimdi Hesapla
Yük dağılma faktörü KFb [-] 2.553 2.553 Dinamik faktör KV [-] 1.004 (F9) veya Tamam'a basın.
Alın yükü dağılma faktörü KFa [-] 1.200 1.200 Yük dağılma faktörü KHb [-] 2.871
Diş dibi form mukavemeti Alın yükü dağılma faktörü KHa [-] 1.200 2G
Diş dibi form mukavemeti sFG N/mm
2
638 638 Diş yanağı form mukavemeti Pinyon Çark J tan J H
zn
Mukavemet düzeltme faktörü YST [-] 2.000 2.000 Diş yanağı form mukavemeti sHG N/mm2 1151 1151
Dayanma süresi faktörü YNT [-] 1.000 1.000 Dayanma süresi faktörü ZNT [-] 1.237 1.237 G1 = -0.750
Göreceli dayanışma faktörü Ydrel [-] 1.000 1.000 Yağlama faktörü ZL [-] 0.971 0.971 G2 = -0.975
Göreceli yüzey faktörü YRrelT [-] 1.029 1.029 Hız faktörü ZV [-] 0.916 0.916 zn1 = 21.260
Büyüklük faktörü YX [-] 1.000 1.000 Kalite faktörü ZR [-] 0.950 0.950 zn2 = 126.381
Malzemenin diş dibi yorulma kırılmasına karşı emniyet katsayısı Malzeme çifti faktörü ZW [-] 1.000 1.000 H1 = -0.914
Hesapsal Emniyet faktörü SFhes [-] 2.38 2.41 Büyüklük faktörü ZX [-] 1.000 1.000 H2 = -1.025
Gerekli Emniyet faktörü SFger [-] 1.40 Malzemenin diş yanağının oyuklaşmaya karşı emniyet katsayısı
Yeterli Hesapsal Emniyet faktörü SHhes [-] 1.21 1.21
Düşünceler : Gerekli Emniyet faktörü SHger [-] 0.80
Yeterli
c8fb1cea-630e-4337-8eba-fb031e27a519.xls / 3
Proje : Takım tezgahı redüktörü www.guven-kutay.ch Copyright : M. G. Kutay , Ver 10.02
4. Toleranslar ve Wk-Toleransları
Alın dişliler için Eksenler arası mesafesi toleransı Aa (DIN 3964)
a XXXXXX Kullanıldığı yer Aa-Tol. Asne-Tol. Tsn-Tol.
a1 in mm js5 js6 js7 js8 js9 Takım tezgahı redüktörü js 6 f 24
10 - 18 ±4.0 µm ±5.5 µm ±9.0 µm ±13.0 µm ±21.0 µm
18 - 30 ±4.5 µm ±6.5 µm ±10.0 µm ±16.0 µm ±26.0 µm
30 - 50 ±5.5 µm ±8.0 µm ±12.0 µm ±19.0 µm ±31.0 µm Seifert e göre Tolerans seçim kılavuzu
50 - 80 ±6.5 µm ±9.5 µm ±15.0 µm ±23.0 µm ±37.0 µm Kullanıldığı yer Aa-Tol. Asne-Tol. Tsn-Tol.
80 - 120 ±7.5 µm ±11.0 µm ±17.0 µm ±27.0 µm ±43.0 µm Genel makina tahrikleri js 7 b 26
120 - 180 ±9.0 µm ±12.0 µm ±20.0 µm ±31.0 µm ±50.0 µm Makas tahrikleri, Yürüyüş tahrikleri js 6 c 25
==> 180 - 250 ±10.0 µm ±14.5 µm ±23.0 µm ±36.0 µm ±57.0 µm Takım ve imalat makinaları js 6 f 24/25
250 - 315 ±11.0 µm ±16.0 µm ±26.0 µm ±40.0 µm ±65.0 µm Arazi ve Ziraat makinaları js 8 e 27/28
315 - 400 ±12.0 µm ±18.0 µm ±28.0 µm ±44.0 µm ±70.0 µm Kamyon ve İş makinaları js 7 d 26
400 - 500 ±14.0 µm ±20.0 µm ±31.0 µm ±48.0 µm ±77.0 µm Plastik makinaları, Lokomotif tahriki js 7 c, cd 25
Pinyon Çark Mt1 M t2
Eksenler arası mesafe 200 mm
Aa (mm) ±0.0145 mm
d 57.366 341.008
Asne -019 µm -035 µm
Tsn 025 µm 040 µm
AüWk -0.018 -0.033
AaWk -0.041 -0.070
Dişkalınlığı üst tolerans mesafesi Asne [µm] DIN 3967 ye göre
Taksimat XXXXXX
d11 dairesi
d21
a ab b bc c cd d e f
bis 10 -100 µm -85 µm -70 µm -58 µm -48 µm -40 µm -33 µm -22 µm -10 µm
10 - 50 -135 µm -110 µm -95 µm -75 µm -65 µm -54 µm -44 µm -30 µm -14 µm
==> 50 - 125 -180 µm -150 µm -125 µm -105 µm -85 µm -70 µm -60 µm -40 µm -19 µm
125 - 280 -250 µm -200 µm -170 µm -140 µm -115 µm -95 µm -80 µm -56 µm -26 µm
280 - 560 -330 µm -280 µm -230 µm -190 µm -155 µm -130 µm -110 µm -75 µm -35 µm 50 - 125 6 µm 10 µm 16 µm 25 µm 40 µm 60 µm 100 µm 160 µm 250 µm
125 - 280 8 µm 12 µm 20 µm 30 µm 50 µm 80 µm 130 µm 200 µm 300 µm
280 - 560 10 µm 16 µm 25 µm 40 µm 60 µm 100 µm 160 µm 250 µm 400 µm 2,0
doldurma makinaları, ambalaj makinaları, hafif akışkan türbinler, ...
Ağır yüklemeli, kuvvetli darbeli.
Örneğin: Zincirli kovalı ekskavatörler, paletli yürüyüşler, kovalı çarklar, kesici kafalar, kuyu açma mekanizmaları,
insan asansörleri, eğik asansörler, yoğurma ve silindirleme makinaları, vinçler ve bumlar, şahmerdanlar,
D 1,75 1,85 2,0 >2,25
planyalar, presler, makaslar, sıcak basma presleri, haddeler, ağaç işleme makinaları, şerit testereler, tuğla ve
briket presleri, şeker kamışı öğütücüleri, pistonlu pompalar ve kompresörler, kırıcılar, değirmenler, ...
IV III II I
c8fb1cea-630e-4337-8eba-fb031e27a519.xls / 5
www.guven-kutay.ch Copyright : M. G. Kutay , Ver 10.02
Proje : Takım tezgahı redüktörü
6. Gerekli emniyet faktörleri Kullanıldığı yer Takım tezgahı redüktörü
Gerekli emniyet faktörleri SFger ve SHger biliniyorsa büyüklüğünü mavi kareye yazınız. Yoksa tablo yardımıyla 2. Normal şartlı, normal işletme SFger 1.40
faktörü bulunuz. b) Devamlı mukavemet; SHger 0.80
İşletme vasıfları Hasarın sınırlanması : SFger SHger
1. Az şartlı, hafif işletme. a) Çoğunlukla zamana bağlı mukavemet hesabı;
Değerler islah ve semente edilmiş malzemeler için a) maksimum değerlerle yapılan hesaplamalar; 0,7...1,0 0,5...0,7
geçerlidir. Nitrasyondan kaçınılmalıdır. Örneğin; Mmax =Moment x İşletme faktörü,
Örneğin: Makaslar, Presler, Ceraskallar, ... sakin, darbesiz tahrikler; elektrik motoru, ceraskal, v.b. gibi.
A) Statik mukavemet;
Plastik değişme veya malzemede çatlama tehlikesi varsa,
2. Normal şartlı, normal işletme Hesaplar katsayılı değerlerle yapılır, 1,4 1,0
Örneğin; Mmax = Moment x İşletme faktörü
Endüstri, Turbo ve Tesis redüktörleri. Senkron motorlu tahrik
b) Devamlı mukavemet;
Örneğin: Takım tezgahları ve normal kaldırma araçları a) maksimum değerlerle yapılan hesaplamalar;
redüktörleri. Bütün elektrik motorlu tahrikler. Hesaplar katsayılı değerlerle yapılır, 1,4...1,5 0,8...1,2
Örneğin; Mmax = Moment x İşletme faktörü
Senkron motorlu tahrik
c) Hesaplar kollektif yüklemeye göre;
Hesaplar katsayılı değerlerle yapılır, 1,2...1,4 0,8...1,0
Örneğin; Mmax = Moment x İşletme faktörü
Senkron motorlu tahrik
A) Statik mukavemet;
3. Ağır şartlı, özel işletme Yukarıda olduğu gibi, normal durum. 1,8 1,3
Kritik işletmeler. (Çok yüksek sayıda yükleme, çok yüksek b) Devamlı mukavemet;
zarar rizikolu, zararın etkisi çok büyük ve yedekparçası zor Yukarıda olduğu gibi, normal durum. 1,6...3,0 1,3...1,6
temin edilen veya zor ulaştırılan, fazla yük emniyeti olmayan
işletmeler.
Örneğin: Büyük Turbo, Gemi, Uçak ve zor şartlarda çalışan c) Hesaplar kollektif yüklemeye göre;
Kaldırma araçları redüktörleri. Yukarıda olduğu gibi, normal durum. 1,4...2,0 1,2...1,4
c8fb1cea-630e-4337-8eba-fb031e27a519.xls / 6