การอบรมเชิงปฏิบัติการ เรื่อง
“เทคโนโลยีการผลิตพืช แบบประหยัดปุ๋ ย โดยการใช้ ประโยชน์ จากการวิเคราะห์ คุณภาพดิน”
ั
ณ ห้ องปฏิบติการกลาง ชั้น 2 อาคารเฉลิมพระเกียรติ
คณะเกษตรศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่
กาหนดการฝึ กอบรม
8.00 – 8.30 น. ลงทะเบียน
9.00 – 10.00 น. บรรยายเรื่อง “การใช้ ปุ๋ยอย่ างถูกต้ อง”
9.30 – 11.30 น. ั ิ
การฝึ กปฏิบตการเรื่องการตรวจดินด้ วยชุด
อุปกรณ์ แบบง่ าย
10.15 – 12.00 น. ิ
บรรยายเรื่อง “ขั้นตอนการวิเคราะห์ ดนโดยใช้
ชุดตรวจสอบดินแบบง่ าย”
13.00 - 14.30 น. ิ
ฝึ กปฏิบัตการตรวจคุณภาพดิน
14.45 – 15.45 น. ฝึ กอ่ านค่ าประมวลผลการวิเคราะห์ ดน ิ
15.45 – 16.30 น. สรุ ปผลการฝึ กอบรมพร้ อมทั้งตอบข้ อซัก-ถาม
*
ดินและความเหมาะสมสาหรับการเพาะปลูกพืช
*
ผศ. ดร. อาพรรณ พรมศิริ
คณะเกษตรศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่
หัวข้ อการบรรยาย
• ปัจจัยทีควบคุมการเจริญเติบโตและผลผลิตของพืช
่
• องค์ประกอบดินและสัดส่ วนทีเ่ หมาะสมกับการเพาะปลูกพืช
• หน้าทีขององค์ประกอบของดิน
่
• ธาตุอาหารพืชทีจ่ าเป็ นต่อการเจริญเติบโตของพืช
• รูปของสารประกอบซึ่งให้ธาตุอาหารพืชทีพชื ใช้ ประโยชน์ได้
่
• สมบัติบางประการของดินทีเ่ กีย่ วข้องกับการเจริญเติบโตของพืช
• การตรวจสอบดินและประโยชน์ของการตรวจสอบ
่
ปัจจัยทีควบคุมการเจริญเติบโตและผลผลิตพืช
ก ปัจจัยด้ านดิน ข ปัจจัยด้ านสภาพแวดล้อม
- ธาตุอาหารพืช - อุณหภูมิ
- นา ้ - แสง
- อากาศ ค ปัจจัยด้ านชีวภาพ
้
- สิ่ งคาจุนรากและต้ นพืช - โรค + แมลง วัชพืช
ปัจจัย ก. และ ข. ทุกปัจจัยมีความสาคัญเท่ าเทียมกัน แต่ ปริมาณ
ความต้ องการปัจจัยแต่ ละอย่ างแตกต่ างกัน
ปั จจัยที่ควบคุ มการเจริ ญเติบโตของพื ช
แสง
การเจริ ญเติบโตหรื อผลผลิ ต อุ ณหภูมิ
์ั
อิ นทรี ยวตถุ
้
เครื่อ งคาจุน
ธาตุอื่ นๆ
ไนโตรเจน (N)
ฟอสฟอรัส (P)
โปแตสเซีย ม (K)
น้ ้
นาา
อากาศ
N1 N2 N3 N4 N5 N6
่ ี
รู ปที่ 1 ปั จจัยควบคุมการเจริ ญเติบโตของพืชและผลกระทบทีมต่อผลผลิต
ความจาเป็ นในการเรียนรู้เรื่องดิน
• ดินเป็ นทรัพยากรทีสาคัญในการปลูกพืช
่
• ถ้ ารู้ จักดิน สามารถแก้ ไขปัญหาของดินได้ ถูกต้ อง
ใช้ ประโยชน์ จากดินได้ อย่ างถาวร
้
นา 25%
แร่ 45% มาจากหินและแร่ ที่
ั
สลายตัวผุพง
อากาศ 25%
มาจากการเน่ าเปื่ อยของซากพืชและ
ั
สั ตว์ ที่ทบถมอยู่ในดิน
องค์ ประกอบของดินและสั ดส่ วน (%โดยปริมาตร) ทีเ่ หมาะสมต่ อการเพาะปลูก
หน้ าที่ขององค์ ประกอบของดิน
2.1 แร่
ื ิ
ให้ ธาตุอาหารแก่ พชและจุลนทรีย์ดนิ
ควบคุมเนือดิน้
ิ
แหล่ งทีเ่ กิดปฏิกริยาเคมีในดิน
่ ั
หน้ าทีของอินทรีย์วตถุ
• ให้ธาตุอาหารแก่พชและจุลนทรีย์ดน
ื ิ ิ
• เป็ นอาหารของจุลนทรีย์ดน
ิ ิ
• ควบคุมสมบัตทางเคมี
ิ
• กายภาพและชีวภาพของดิน
หน้ าที่ของน้าและอากาศ
้
นา ละลายธาตุอาหารพืช
อากาศ - ให้ ก๊าซออกซิเจนแก่รากพืช
- ให้ ก๊าซคาร์ บอนไดออกไซด์
้
ก๊าซคาร์ บอนไดออกไซด์ ละลายนา ------> กรดคาร์ บอนิก
ช่ วยละลายแร่ ธาตุ
ิ ี่
- ให้ ก๊าซไนโตรเจน สาหรับจุลนทรีย์ทตรึงไนโตรเจน
่
ธาตุอาหารทีจาเป็ นต่ อการเจริญเติบโตของพืช 16 ธาตุ
ี่
3 ธาตุทได้ จาก อากาศ และ นา ้
ออกซิเจน คาร์ บอน และ ไฮโดรเจน
ี่
13 ธาตุทได้ จากดิน
ก. ธาตุอาหารหลัก พืชต้ องการในปริมาณมาก
ไนโตรเจน ( N ) ฟอสฟอรัส ( P ) โปแตสเซียม ( K )
ข. ธาตุอาหารรอง
แคลเซียม แมกนีเซียม กามะถัน
ค. ธาตุอาหารเสริมหรือจุลธาตุ พืชต้ องการในปริมาณน้ อย
เหล็ก สั งกะสี ทองแดง แมงกานีส โมลิบดินัม คลอรีน โบรอน
ธาตุอาหารหลัก ในปุ๋ ยเคมี
ปุ๋ ยสู ตร 13 - 13 - 21
ไนโตรเจน ฟอสฟอรัส โปแตสเซียม
(เอ็น, N) (พี, P) (เค, K)
ไนโตรเจน (เอ็น, N)
ทาหน้ าที่ เสริมสร้ างการเจริญเติบโตทางลาต้ นและใบ
ฟอสฟอรัส (พี, P)
ทาหน้ าที่ เสริมสร้ างการออกดอก
โปแตสเซียม (เค, K)
ทาหน้ าที่ เสริมสร้ างความหวาน คุณภาพของผลผลิตพืช
ปริมาณของธาตุอาหารพืชในพืชทีเ่ จริญเติบโต
และให้ ผลผลิตดี
• พืชได้รับแต่ละธาตุในระดับทีเ่ พียงพอ
• ปริมาณแต่ละธาตุสมดุลกัน
่ ื
รูปของสารประกอบทีให้ ธาตุอาหารแก่ พชซึ่งอยู่ในดิน
่ ื ั
ก. รูปทีพชใช้ ประโยชน์ ไม่ ได้ ทนที
่
- สารประกอบทีมีโมเลกุลใหญ่ สารอินทรีย์
- โครงสร้ างสลับซับซ้ อน สารประกอบในหินและแร่
่ ื
ข. รูปทีพชใช้ ประโยชน์ ได้ ง่าย
่ ่
- สารประกอบทีอยู่ในรูปทีละลายได้
ี่ ี่ ิ
- ธาตุทถูกดูดยึดไว้ ทผวอนุภาคดิน
ิ ่
คุณสมบัตบางประการของดินทีเ่ กียวข้ อง
กับการเจริญเติบโตของพืช
้
ก. เนือดิน
้ ้
- หมายถึง สั ดส่ วนโดยนาหนักของอนุภาคดินทราย ดินแปง
่ ี
และ ดินเหนียว ทีมอยู่ในดิน
- ใช้ บ่งชี้ความละเอียด ความหยาบของดิน
ิ ่
- เป็ นคุณสมบัตทเี่ ปลียนแปลงไม่ ได้
้
ประเภทเนือดิน ้
การอุ้มนา การระบาย ปริมาณธาตุ
อากาศ อาหารพืช
ดินทราย ไม่ ดี ดีมาก ต่า
ดินเหนียว ดีมาก ไม่ ดี สู ง
ดินร่ วน ดี ดี ดี
ิ
ข. ปฏิกริยาของดิน หรือความเป็ นกรดด่ าง หรือ พีเอช(pH)
ความเป็ นกรดด่ าง ระดับ ่
ผลทีมีต่อพืช
4.5 และต่ากว่ า เป็ นกรดจัดมาก ่
เป็ นกรดเกินไปสาหรับพืชทัวไป
4.6 - 5.2 เป็ นกรดจัด เป็ นกรดเกินไปสาหรับพืชหลายชนิด
5.3 - 6.0 เป็ นกรดปานกลาง เป็ นกรดเกินไปสาหรับพืชบางชนิด
6.1 - 7.5 เป็ นกรดอ่อน - เป็ นด่ างเล็กน้ อย เหมาะสมสาหรับพืชส่ วนมาก
7.6 - 8.2 เป็ นด่ างปานกลาง เป็ นด่ างเกินไปสาหรับพืชบางชนิด
8.3 - 9.0 เป็ นด่ างจัด เป็ นด่ างเกินไปสาหรับพืชหลายชนิด
9.1 และสู งกว่ า เป็ นด่ างจัดมาก เป็ นด่ างเกินไปสาหรับพืชส่ วนใหญ่
ความเป็ นกรดเป็ นด่ างของดินและความสั มพันธ์ ต่อความเป็ นประโยชน์ ของธาตุอาหาร
พืชในดิน
เป็ นกรด เป็ นด่ าง
+4 +3
+1 = เป็ นกรดเล็กน้ อย +2 +1 +1 +2 +3 +1 = เป็ นด่ างเล็กน้ อย
+2 = เป็ นกรดปานกลาง +2 = เป็ นด่ างปานกลาง
+3 = เป็ นกรดจัด +3 = เป็ นด่ างจัด
+4 = เป็ นกรดจัดมาก กามะถัน
ทองแดง
ั
ค. อินทรีย์วตถุในดิน
ความสาคัญ :
- เป็ นแหล่ งของธาตุไนโตรเจน ฟอสฟอรัสและกามะถัน
- ทาให้ ดินมีสีดา
ิ ้ ึ้
- ทาให้ ดนอุ้มนาได้ ดีขน
ิ
- ทาให้ ดนดูดซับธาตุอาหารพืชได้ มากขึน ้
ิ
- ทาให้ ดนเกาะกันเป็ นก้ อน โปร่ งร่ วนซุย
ั
ปริมาณอินทรีย์วตถุในดินใช้ เป็ นดัชนีบ่งชี้ถึงความอุดมสมบูรณ์ ของดิน
ระดับของอินทรีย์ (%) เกณฑ์ การประเมิน
สู งกว่ า 4.5 สู งมาก
3.5 - 4.5 สู ง
2.5 -3.5 ค่ อนข้ างสู ง
1.5 - 2.5 ปานกลาง
1.0 - 1.5 ค่ อนข้ างต่า
0.5 - 1.0 ต่า
่
การตรวจสอบคุณภาพของดินทีใช้ ในการเพาะปลูก
สมบัติที่ตรวจสอบ
- ความเป็ นกรดเป็ นด่ าง
ั
- ปริมาณอินทรีย์วตถุ
- ความต้ องการปูนของดิน
ื
- ปริมาณธาตุอาหารพืช ฟอสฟอรัส โปแตสเซียม ที่พชใช้
ประโยชน์ ได้
้
- การนาไฟฟา ( ดูการมีเกลือสะสมในดิน )
ประโยชน์ ของการตรวจสอบดิน
• รู้ ปริมาณอาหารพืชที่เป็ นประโยชน์ ได้ ในดิน
• เมือดินมีปัญหาสามารถแก้ ปัญหาได้ อย่ างถูกต้ อง
่
• ใช้ ประมาณการใส่ ปุ๋ยให้ เหมาะกับสภาพดิน และความ
ต้ องการของพืช
ปุ๋ ยและการใช้ ปุ๋ยในการปลูกพืช
่ ่ ื
ปุ๋ ย คือ วัตถุหรือสารทีใส่ ลงไปในดินเพือให้ ธาตุอาหารแก่พช
ปุ๋ ยมี 2 ประเภท
1. ปุ๋ ยอินทรีย์ - ได้ จากอินทรีย์สาร
- ต้ องผ่ านการสลายตัว พืชจึงจะใช้ ประโยชน์ จาก
ธาตุอาหารในปุ๋ ย
ี
- มีธาตุอาหารพืชครบเกือบทุกธาตุ แต่ มในปริมาณน้ อย
้ ้
ตัวอย่ าง มูลสั ตว์ หรือปุ๋ ยคอก ปุ๋ ยหมัก ปุ๋ ยนาหมัก กากนาหมัก ของเหลือ
ใช้ จากการเกษตรและอุตสาหกรรมทีเ่ ป็ นสารอินทรีย์ ปุ๋ ยพืชสด
2. ปุ๋ ยเคมี
- ได้ มาจากกระบวนการสั งเคราะห์
- มีธาตุอาหารพืชไม่ ครบทุกธาตุ
ั
- ธาตุอาหารในปุ๋ ยพืชใช้ ประโยชน์ ได้ ทนที
ธาตุอาหารพืชในมูลสั ตว์
มูลสั ตว์ ไนโตรเจน ฟอสฟอรัส โปแตสเซียม
% % %
เป็ ด 0.8 - 3.7 2.7 - 6.9 0.5 - 1.9
ไก่ 1.2 - 4.9 1.2 - 9.4 0.5 - 4.2
หมู 2.2 5.2 1.6
วัว 0.8 - 1.2 0.5 - 0.9 0.5 - 3.7
ค้ างคาว 0.1 - 2.9 0.6 - 36.8 0.4 - 22
นกกระทา 4.1 3.7 2.3
ิ ่
สมบัตทางเคมีของปุ๋ ยหมักทีทาจากวัสดุชนิดต่ างๆ
ชนิดวัสดุ ไนโตรเจน ฟอสฟอรัส โปแตสเซียม pH
% % %
ฟางข้ าว 1.18 0.38 2.06 8.5
ซังข้ าวโพด 1.07 0.51 1.19 7.9
ขยะเทศบาล 0.98 1.04 1.06 -
แกลบ 0.54 0.09 0.05 -
้
ปุ๋ ยนาหมัก
ี่
วัสดุทใช้ ผลิต ้
เศษพืช : กากนาตาล 3 : 1
้
เศษปลา, หอย : กากนาตาล 1:1
่
วัตถุดิบทีใช้ ผลิต ควรสั บให้ มีขนาดเล็ก
คลุกเคล้าให้ เข้ ากัน หรือโรยทับสลับเป็ นชั้นๆ
้
ทับเศษวัสดุด้วยถุงนาหรือของหมัก
ระยะเวลาหมัก : พืช 10 - 14 วัน
สั ตว์ 1 เดือน
้
กรองเอาแต่ นา กากใช้ เป็ นปุ๋ ยใส่ ลงดิน
้ ่
การเก็บรักษานาหมัก : เก็บรักษาไว้ 1 - 4 เดือน คุณภาพไม่ เปลียน
้
การใช้ ประโยชน์ ของนาหมัก
้ ้ ้
เจือจางด้ วยนา อัตราส่ วน นาหมัก : นา 1 : 500
ฉีดพ่นต้ นพืชทุก 5 - 7 วัน
ิ ้
สมบัตทางเคมีของปุ๋ ยนาหมักชนิดต่ างๆ
ปริมาณธาตุอาหาร ่
ปริมาณทีพบ
้
นาหมักจากพืช ้
นาหมักจากสั ตว์
ไนโตรเจน % 0.03 - 1.91 0.24 - 2.61
ฟอสฟอรัส % ไม่ พบ - 1.06 ไม่ พบ - 1.3
โปแตสเซียม % 0.05 - 2.0 0.34 - 2.39
แคลเซียม % 0.043 - 1.19 0.13 - 1.98
แมกนีเซียม % 0.0095 - 0.35 0.033 - 0.22
กามะถัน % ไม่ พบ - 0.54 0.0017 - 0.42
ปริมาณธาตุอาหาร ่
ปริมาณทีพบ
้
นาหมักจากพืช ้
นาหมักจากสั ตว์
เหล็ก มก./ลิตร ไม่ พบ - 850 35 - 3,870
แมงกานีส มก./ ลิตร ไม่ พบ - 150 5 - 220
สั งกะสี มก./ ลิตร 2 - 58 6 - 55
ทองแดง มก./ลิตร ไม่ พบ - 100 ไม่ พบ - 13
โบรอน มก./ลิตร ไม่ พบ - 166 ไม่ พบ - 40
โมลิดินัม มก./ลิตร 30 ( 1 ต.ย.) ไม่ พบ
pH 3.5 - 5.6
้
ค่ าความนาไฟฟา 3 - 79 มล.ซีเมน/ซม.
ปุ๋ ยพืชสด
พืชที่ปลูกไถกลบขณะที่ยังสดอยู่ (ระยะออกดอก)
ส่ วนใหญ่ เป็ นพืชตระกูลถั่ว
ต.ย. ั
โสนอาฟริกน อายุ 50 วัน
จานวนต้ น/ม2 73 - 142
น.น.สด ตัน/ไร่ 2.19 - 3.06
% N โดย น.น. แห้ ง 2.48 - 3.18
N ทั้งหมดในต้ น (กก./ไร่ ) 11.6 - 20
้ ๋
นาหนักสดและปริมาณธาตุอาหารของพืชที่ปลูกเมื่อไถกลบเป็ นปุยพืชสด
เ
นาหนักสด1
้ ปอร์ เซนต์ ธาตุอาหาร2
ชนิดพืชปุ๋ ยสด
(ตันต่ อไร่ ) ไนโตรเจน ฟอสฟอรัส โพแทสเซียม
โสนแอฟริกน ั 2.0-3.0 2.50-3.00 0.30-0.40 2.00-2.78
โสนอินเดีย 1.5-3.0 2.00-2.35 0.50-0.65 3.00-3.41
โสนจีนแดง 1.0-2.0 2.00-2.35 0.50-0.60 2.50-2.80
โสนคางคก 1.0-2.0 2.00-2.35 0.50-0.85 3.00-3.26
ถั่วเขียว 1.0-3.0 1.50-2.00 0.30-0.50 3.00-3.50
ถั่วพร้ า 1.5-3.0 2.00-2.95 0.30-0.40 2.20-3.00
ปอเทือง 1.5-3.0 2.00-2.90 0.30-0.40 2.00-2.50
ถั่วพุ่ม 1.0-3.0 2.00-3.00 0.50-0.60 2.50-3.00
1ความชื้นเฉลียประมาณ 70-80 เปอร์ เซนต์
่
2เมือเทียบกับนาหนักแห้ ง
่ ้
่
ทีมา : ประศาสน์ (2543)
้
นาหนักแห้ งและปริมาณธาตุอาหารหลักในปุ๋ ยพืชสด
ชนิด ปริมาณธาตุอาหาร (kg/ไร่ )
้
นาหนักแห้ ง
N P K
โสนแอฟริกน ั 400 10 1.5 8
โสนอินเดีย 300 6 1.2 9
โสนจีนแดง 200 4 1 5
โสนคางคก 200 4 1 6
ถั่วเขียว 200 3 0.6 9
ถั่วพร้ า 300 8 0.9 6.6
ปอเทือง 300 6 0.9 6
ถั่วพุ่ม 200 4 1 5
่ ่
พืชตระกูลถัวทีนิยมใช้ เป็ นปุ๋ ยพืชสด
ชนิดพืช น.น. ตัน/ไร่ อายุปลูก 130 วัน
ปอเทือง 5.3
ถั่วมะแฮะ 2.5
ถั่วพุ่มดา 2.5
ประเภทของปุ๋ ยเคมี
่
1. ปุ๋ ยเดียว ให้ ธาตุอาหารพืชหลักเพียง 1 ธาตุ
ปุ๋ ยไนโตรเจน (N) ปุ๋ ยแอมโมเนียมซัลเฟต N 21 %
ปุ๋ ยยูเรีย N 46 %
ปุ๋ ยฟอสฟอรัส (P) ปุ๋ ยทริปเปอร์ ซูเปอร์ ฟอสเฟต 46 % P2O5
ปุ๋ ยโปแตสเซียม (K) ปุ๋ ยโปแตสเซียมคลอไรด์ 60 % K2O
ปุ๋ ยโปแตสเซียมซัลเฟท 50 % K2O
2. ปุ๋ ยผสม ให้ ธาตุอาหารพืชหลักมากกว่ า 1 ธาตุ
16 - 20 - 0 ไนโตรเจน 16 % ฟอสฟอรัส 20 %
13 - 13 - 21 ไนโตรเจน 13 % ฟอสฟอรัส 13 %
โปแตสเซียม 21 %
15 - 15 - 15 ไนโตรเจน ฟอสฟอรัส โปแตสเซียม
อย่ างละ 15 %
สู ตรปุ๋ ยเคมีทมี
ี่ ราคา (บาท) ต่ อ ้ ่
นาหนัก(กก.)ปุ๋ ยทีให้
ขายในท้ องตลาด กระสอบ ธาตุอาหาร 1 กก.
(50กก.) ไนโตรเจน(เอ็น) ฟอสฟอรัส(พี) โพแทสเซียม(เค)
21- 0 - 0 380 4.76 0 0
46 - 0 -0 650 2.17 0 0
0 - 46 - 0 750 0 2.71 0
0 - 0 -50 850 0 0 2
0 - 0 - 60 500 0 0 1.67
16 - 20 - 0 500
13 - 13 -21 450
15 - 15 - 15 500 - 660
หลักการใช้ ปุ๋ย
1. ใช้ ชนิดปุ๋ ยที่ถูกต้ อง
่
2. ใช้ ในปริมาณทีพอเหมาะ
ั
3. ใส่ ให้ กบพืชระยะทีเ่ หมาะสม
ิ ่
4. ใส่ วธีการทีถูกต้ อง
ิ
อัตราการใส่ พจารณาจาก
ชนิดพืช
้
สภาพดินฟาอากาศ
สภาพความอุดมสมบูรณ์ ของดิน
วิธีการปลูก
่
ควรใส่ ในปริมาณทีพอเหมาะในแง่ ของเศรษฐกิจ
ได้ กาไรสู งสุ ด
ช่ วงความต้ องการธาตุอาหารของพืช
1. ระยะ 30 - 40 วัน หลังงอก ต้ องการธาตุอาหารน้ อย และช้ า
เพราะระบบรากยังมีน้อย ต้ นยังเล็ก
2. ระยะ การเจริญเติบโตทางลาต้ นและใบ และระยะสร้ างดอก
ต้ องการธาตุอาหารมาก
่ ื
3. ระยะทีพชเจริญเติบโตเต็มที่ และกาลังสร้ าง เมล็ด + ผล
ความต้ องการธาตุอาหารลดลง
ระยะการใส่ ปุ๋ยทีเ่ หมาะสม
• ปุ๋ ยเคมี
– แบ่ งใส่ ให้ ผลดีกว่ าใส่ ครั้งเดียว
– ใส่ ครั้งแรกแต่ น้อย โดยเฉพาะไนโตรเจน
– ส่ วนปุ๋ ยฟอสฟอรัสและโปแตสเซียม ใส่ ครั้งเดียว พร้ อมกับ
การใส่ ครั้งแรกได้
– ใส่ ปุ๋ยครั้งที่ 2 ในระยะที่พชกาลังเจริญเติบโตอย่ างรวดเร็ว
ื
– ใส่ ปุ๋ยครั้งที่ 3 ระยะใกล้ ออกดอก
่
* ถ้ าใช้ ปุ๋ยในอัตราตา อาจไม่ จาเป็ นต้ องแบ่ งใส่
วิธีการใส่ ปุ๋ยเคมี
• พืชทีปลูกเป็ นแถว โรยปุ๋ ยเป็ นแถว ขนานกับแถวของพืช
่
• ไม้ ยนต้ น โรยรอบทรงพุ่ม แล้วพรวนดินกลบ
ื
• ปุ๋ ยอินทรีย์
• ใส่ ก่อนปลูก 1 เดือน
อัตราการใส่ 2 - 4 ตัน/ไร่
• หว่ านให้ ทว แล้วพรวนให้ เข้ ากับดิน
ั่
ิ
ตัวอย่ างการแปลผลการวิเคราะห์ ดนและ
การให้ คาแนะนาการใส่ ปุ๋ย
่
1. การปลูกกะหลาปลีโดยการใช้ ปุ๋ยเคมี
ผลผลิต 3200 กก./ไร่
ไนโตรเจน (เอ็น) ในผลผลิต 34.90 กก./ไร่
ฟอสฟอรัส (พี) ในผลผลิต 6.60 กก./ไร่
โปแตสเซียม (เค) ในผลผลิต 48.00 กก./ไร่
ิ
ผลการวิเคราะห์ ดน P 20 มก./กก. (สู ง) (28.6 กก./ไร่ )
K 200 มก./กก. (สู ง) (75 กก./ไร่ )
การใส่ ปุ๋ยเคมีทเี่ กษตรกรเคยใช้
ปุ๋ ยสู ตร อัตราการใส่ ปริมาณธาตุอาหารจากปุ๋ ย (กก.)
(กก./ไร่ ) เอ็น พี เค
20 -8 - 2.2 150 30 12 33
15 - 15 - 15 150 22.5 12.5 22.5
รวม 300 52.5 24.5 55.5
่
คาแนะนาในการใช้ ปุ๋ยในการปลูกกะหลาปลี
่
ผลผลิตกะหลาปลี 3200 กก. ใช้ เอ็น 34.9 กก./ไร่ พี 6.6 กก./ไร่ เค 48 กก./ไร่
่ ี
ธาตุอาหารทีมในดิน พี 28.6 กก./ไร่ เค 75.5 กก./ไร่
การใส่ ปุ๋ยทีเ่ กษตรกรเคยใช้ เอ็น 52.5 กก. พี 24.5 กก. เค 55.5 กก.
คาแนะนาในการใส่ ปุ๋ยทีเ่ หมาะสมกับสภาพดิน
ไม่ ต้องใส่ ปุ๋ย พี และ เค ใส่ ปย 46-0-0 100 กก./ไร่
ุ๋
มูลค่ าปุ๋ ยทีเ่ กษตรเคยใช้ 15-15-15 150 กก./ไร่ ราคา 550 X 3 = 1650 บาท
20-8-2.2 150 กก./ไร่ ราคา 500 X 3 = 1500 บาท
รวมค่ าปุ๋ ย 3150 บาท
ค่ าปุ๋ ยตามอัตราแนะนา = 46-0-0 100 กก./ไร่ ราคา 650 X 2 = 1300 บาท
2. การปลูกข้ าวโพดหวาน
ผลผลิต ้
ฝักสด 3,460 กก./ไร่ นาหนักแห้ ง 873 กก./ไร่
ลาต้ นและใบ ้
นาหนักแห้ ง 1,370 กก./ไร่
้
รวมนาหนักแห้ งของฝัก + ลาต้ นและใบ 2,181 กก./ไร่
่
ธาตุอาหารพืชทีอยู่ในผลผลิต ฝัก ต้ นและใบ รวม
N (ไนโตรเจน) 13.4 15.8 29.2
P (ฟอสฟอรัส) 5.91 8.29 14.2
K (โปแตสเซียม) 10.53 13.55 24.08
ผลการวิเคราะห์ ดิน
นาย ก. นาย ข. นาย ค.
ระดับฟอสฟอรัส (P) ต่า ปานกลาง สู ง
ระดับโปแตสเซียม (K) ต่า ปานกลาง สู งมาก
หมายเหตุ
ระดับของฟอสฟอรัส ต่า น้ อยกว่ า 10 มก./กก. ปานกลาง 10 - 40 มก./กก.
สู ง มากกว่ า 40 มก./กก. สู งมาก มากกว่ า 100 มก./กก.
ระดับของโปแตสเซียม ต่า น้ อยกว่ า 60 มก./กก. ปานกลาง 60 - 100 มก./กก.
สู ง มากกว่ า 100 มก./กก. สู งมาก มากกว่ า 300 มก./กก.
ั ่
อัตราการใส่ ปุ๋ยทีเ่ กษตรกรใช้ กนทัวไป
่
ธาตุอาหารทีอยู่ในปุ๋ ย กก./ไร่
ไนโตรเจน (N) ฟอสฟอรัส (P) โปแตสเซียม (K)
้
ปุ๋ ยรองพืน 15 - 15 - 15 100 กก./ไร่ 15 15 15
46 - 0 - 0 ยูเรีย 25 กก./ไร่ 11.5 0 0
รวม 26.5 15 15
การลงทุนด้ านปุ๋ ย 15 - 15 - 15 550 x 2 = 1,100 บาท
46 - 0 - 0 325 บาท
รวม 1,100 + 325 = 1,425 บาท
ตัวอย่ างของการใช้ ประโยชน์ ในการตรวจสอบดิน
ตัวอย่ างที่ 1 การใส่ ปยลาไย
ุ๋
• กรณี ที่ 1.
ในกรณี ที่ดินในสวนลาไยมีปริ มาณฟอสฟอรัสที่เป็ นประโยชน์ได้และ
โพแทสเซี ยมที่สามารถแลกเปลี่ยนได้ในระดับต่า
ก. ลาไยที่ให้ ผลผลิตแล้ ว ใช้ 46-0-0 (N)1.2 กก./ต้ น/ ฤดูผลิต
0-46-0 (P)136.9 กรัม/ต้ น/ฤดูผลิต
0-0-60 (K)932.5 กรัม/ต้ น/ฤดูผลิต
เริ่ มใส่ ปุ๋ยเมื่อลาไยเริ่ มติดผลขนาดเล็ก โดยแบ่งใส่ หลายครั้ง ตามที่เคยปฏิบติั
ปุ๋ ย P ใส่ ครั้งเดียวหมดได้ ปุ๋ ย N K แบ่งใส่ จานวนครั้งในการใส่ ปุ๋ย N
มากกว่าปุ๋ ย K ก็ได้ ปริ มาณปุ๋ ย N ที่ใส่ ในครั้งแรกควรมากกว่าครั้งต่อๆไป
่ั
ข. ลาไยทียงไม่ ให้ ผลผลิต
ปุ๋ ย (กรัม/ต้ น/ ความสู งของต้ นลาไย
ปี ) 3-4 ม. 5-6 ม.
0.5 – 2 ม.
46-0-0 19.53 – 39 9.11 – 17.9 31.3-48.8
0-46-0 1.09 – 2.17 5 – 9.6 16.7 – 20.8
0-0-60 10 – 29 45 – 90.1 151 – 245.5
ปุ๋ ย K และ P ใส่ ครั้งเดียว โดยโรยรอบทรงพุ่มแล้ วกลบทับด้ วยดิน
ปุ๋ ย N แบ่ งใส่ 2 – 3 ครั้ง ตามการผลิใบใหม่
กรณีที่ 2.
เมื่อดินมี P และ K อยู่ในระดับปานกลาง ให้ ใส่ ครึ่งหนึ่ง
ของที่ใช้ ในกรณีที่ 1 ส่ วน N ใส่ ตามกรณีที่ 1
กรณีที่ 3.
เมื่อดินมี P และ K อยู่ในระดับสู ง-สู งมาก ใส่ เฉพาะปุ๋ ย N
ตามที่ใช้ ในกรณีที่ 1
ตัวอย่ างที่ 2 การใส่ ปุ๋ยในแปลงหญ้ าแพงโกล่า
ตัวอย่ างการให้ คาแนะนาในการใส่ ปุ๋ยสาหรับการปลูกหญ้ าแพงโกล่ าให้ เหมาะสมกับคุณภาพดิน
ผลผลิตหญ้ าแพงโกล่า ปี ที่ 1 ปี ที่ 3
้
นาหนักหญ้ าสด กก./ไร่ 2,000 - 3,000 3,000 - 4,000
้
นาหนักหญ้ าแห้ ง กก./ไร่ 526 - 657 789 - 1,052
ธาตุอาหารในผลผลิตหญ้ าแห้ ง
ธาตุที่ 1 ไนโตรเจน 8.4 - 10.5 12.6 - 16.8
ธาตุที่ 2 ฟอสฟอรัส 0.89 - 1.1 0.34 - 1.8
ธาตุที่ 3 โปแตสเซียม 8.4 - 10.5 12.6 - 16.8
% ธาตุอาหารในหญ้ าแห้ ง ไนโตรเจน 1-1.6 % ฟอสฟอรัส 0.17-0.2 % โปแตสเซียม 1.6-2.4 %
ตัวอย่ างผลการตรวจสอบคุณภาพดิน
สมบัติของดิน นาย ก. นาย ข. นาย ค.
ปริมาณธาตุ2 (ฟอสฟอรัส)
มก./กก. 4 (ต่า) 20 (ปานกลาง) 100 (สู ง)
กก./ไร่ 1.2 6.2 31.2
ปริมาณธาตุ3 (โปแตสเซียม)
มก./กก. 30 (ต่า) 70 (ปานกลาง) 200 (สู ง)
กก./ไร่ 9.4 21.8 62
การใส่ ปุ๋ยในการปลูกหญ้ าแพงโกล่าตามคาแนะนา
ต่ อการตัด 2 ครั้ง ผลผลิต 2 ตัน/ไร่ /ครั้ง
ปริมาณธาตุอาหาร (กก.ไร่ )
ชนิดปุ๋ ย อัตราการใช้ ธาตุ1 ธาตุ2 ธาตุ3
(กก./ไร่ ) (ไนโตรเจน) (ฟอสฟอรัส) (โปแตสเซียม)
ก่อนปลูก 7.5 7.5
15 - 15 – 15 50 7.5
46 - 0 - 0 10 4.6 - -
รวม 12.1 7.5 7.5
หลังการตัดครั้งที่ 2
15 - 15 – 15 25 3.75 3.75 3.75
46 - 0 - 0 20 9.2 - -
รวม 12.95 3.75 3.75
รวมทั้งหมด 25.05 11.25 11.25
การใส่ ปยในการปลูกหญ้ าแพงโกล่ าตามคาแนะนา
ุ๋
ปริมาณธาตุอาหาร (กก.ไร่ )
ชนิดปุ๋ ย อัตราการใช้ ธาตุ1 ธาตุ2 ธาตุ3
(กก./ไร่ ) (ไนโตรเจน) (ฟอสฟอรัส) (โปแตสเซียม)
นาย ก.
15 - 15 – 15 25 3.75 3.75 3.75
46 - 0 - 0 20 9.2 - -
รวม 12.95 3.75 3.75
นาย ข.
15 - 15 – 15 12.5 1.87 1.87 1.87
46 - 0 - 0 24 11.08 - -
รวม 12.95 1.87 1.87
นาย ค.
46 - 0 - 0 28.15 12.95 - -
รวม 12.95 - -
ต้ นทุนการผลิตด้ านปุ๋ ย
การใส่ ปยตามคาแนะนา
ุ๋
15 - 15 - 15 25 กก./ไร่ 250 บาท
46 - 0 - 0 20 กก. /ไร่ 260 บาท
รวม 510 บาท
นาย ก. 250 + 260 = 510 บาท
นาย ข. 125 + 312 = 437 บาท
นาย ค. 365.95 บาท
ิ ๋
ผลการวิเคราะห์ ดนและการให้ คาแนะนาการใส่ ปุยสตรอเบอรี่
ิ
ค่ าวิเคราะห์ ดน นาย ก นาย ข
ความเป็ นกรด-ด่ าง 4.4 (กรดจัด) 6.7 (กรดอ่ อน)
ความต้ องการปูนโดโลไมท์ 466 -
(กก./ไร่ )
ฟอสฟอรัสที่เป็ นประโยชน์ ได้ 109 (สูง) 317 (สูงมาก)
(มก./กก.)
โพแทสเซียมที่สามารถแลกเปลี่ยนได้ 109 (สูง) 232 (สูงมาก)
(มก./กก)
อินทรียวัตถุ (%) 2.2 (ปานกลาง) 2.5 (ปานกลาง
ตัวอย่ างที่ 3 การใส่ ปุ๋ยสตรอเบอรี่
ความต้ องการธาตุอาหารหลักของสตรอ
ไนโตรเจน 24-35.2 กก./ไร่
ฟอสฟอรัส (P2O5) 17.6-20.8 กก./ไร่
โพแทสเซียม 35.2-40 กก./ไร่
่ ่
ธาตุฟอสฟอรัสทีอยู่ในดิน เมือคิดให้ อยู่ในรู ป P2O5
นาย ก 36 กก./ไร่
นาย ข 99 กก./ไร่
่ ่
ธาตุโพแทสเซียมทีอยู่ในดิน เมือคิดให้ อยู่ในรู ป K2O
นาย ก 41 กก./ไร่
นาย ข 87 กก./ไร่
๋
คาแนะนาการให้ ปุยสตรอเบอรี่
ช่ วงการเจริญเติบโต ปุ๋ ย อัตรา วิธีการใส่
เตรียมแปลงปลูก ปุ๋ ยคอกหรือปุ๋ ยหมัก 2.3 ตัน/ไร่ หว่ านก่ อนไถกลบ
15-15-15 60 กก./ไร่
หรือ 46-0-0 20 กก./ไร่ ผสมให้ เข้ ากัน
0-45-0 20 กก./ไร่ หว่ านก่ อนไถ
0-0-60 15 กก./ไร่ แปลง
1 เดือนหลังย้ ายปลูก 12-24-12 10-20 กรัม/ 1 ครั้ง
ต้ น
ระยะติดผลจนเก็บเกียว ่ 12-6-18 10-20 กรัม/ 2 ครั้ง/สั ปดาห์
ครั้งแรก ต้ น
ระหว่ างการเจริญและการ 12-6-18 12-18 กรัม/ 2 ครั้ง/สั ปดาห์
่
เก็บเกียว ต้ น
แคลเซียม แมกนีเซียม โบรอน ตามคาแนะนาของผลิตภัณฑ์ 1 ครั้ง/เดือน
๋ ิ
ผลของการใส่ ปุยตามค่ าวิเคราะห์ ดนต่ อผลผลิตสตรอเบอรี่
อัตราการใช้ ปุ๋ย นาย ก นาย ข
15-15-15 1,808 3,560
ยูเรีย (26 กก./ไร่ ) 1,821 3,587
้
หมายเหตุ: นาย ก ใส่ ปุ๋ย 15-15-15 3 กก./นา 200 ลิตร ทุก 7 วัน
นาย ข ใส่ ปุ๋ย 15-15-15 20 กรัม/4ต้ น ทุก 15 วัน
*ไม่ จาเป็ นต้ องใส่ ปุ๋ย P และ K เนื่องจากมีมากอยู่แล้ วในดิน
ตัวอย่ างที่ 4 การใส่ ปุ๋ยส้ มเขียวหวาน
ค่ า ที่เหมาะสมกั เ่ การปลูกส้ าหรับการปลู
ิ
ดินวิเคราะห์ ดนทีบหมาะสมสมเขียวหวาน กส้ ม
ความเป็ นกรด-ด่าง (pH) 6.7
อินทรียวัตถุ (%) 2.5-3.0
ฟอสฟอรัสทีเ่ ป็ นประโยชน์ ได้ (มก.P/กก.) 26-42
่ ่
โพแทสเซียมทีสามารถแลกเปลียนได้ (มก.K/กก.) 130
่ ่
แคลเซียมทีสามารถแลกเปลียนได้ (มก.Ca/กก.) 1,040
่ ่
แมกนีเซียมทีสามารถแลกเปลียนได้ (มก.Mg/กก.) 135
่
เหล็กทีสามารถสกัดได้ (มก.Fe/กก.) 11-16
่
แมงกานีสทีสามารถสกัดได้ (มก.Mn/กก.) 9-12
ทองแดงที่สามารถสกัดได้ (มก.Cu/กก.) 0.9-1.2
ี่
สั งกะสี ทสามารถสกัดได้ (มก.Zn/กก.) 1.1-3.0
่
ทีมาของข้ อมูล : ั
เกษตรเคมีกบงานเฉพาะกิจ
่
โครงการวิจัยและพัฒนาแก้ ปัญหาส้ มร่ วงในเขตทีราบลุ่มภาคกลาง
ปริมาณธาตุอาหาร (มก./มล.) ในผลส้ มอายุ 2-10 เดือน
อายุผล (เดือน) ไนโตรเจน ฟอสฟอรัส โพแทสเซียม แคลเซียม แมกนีเซียม
2 17.9 1.4 11.0 8.3 2.4
4 55.2 4.2 48.5 24.2 6.0
6 85.3 6.2 76.9 33.4 9.7
8 147.0 12.1 151.9 35.1 11.1
10 200.4 25.8 187.0 34.1 9.9
ที่มา : นันทรัตน์ , 2544
ความต้ องการธาตุอาหารของผลส้ มโชกุน
ิ
ศูนย์ วจัยพืชสวนเชียงราย พ.ศ. 2544
ไนโตรเจน N ฟอสฟอรัส P2O5 โพแทสเซียม K2O
1,090 มก./กก. 280 มก./กก. 1,965 มก./กก.
ผลผลิตส้ ม ไนโตรเจน ฟอสฟอรัส โพแทสเซียม
(กก.) (กรัม) P2O5 (กรัม) K2O (กรัม)
20 21.8 5.5 39.3
50 58.5 13.9 9832
100 108.9 27.7 196.5
200 217.8 55.3 392.9
ที่มา : นันทรัตน์ , 2544
ถ้ าปลูกส้ มเขียวหวาน 50 ต้ น/ไร่ ส้ มอายุ 3 ปี ได้ ผลผลิตส้ ม 100 กก./ต้ น
่ ิ
ใส่ ปุ๋ยตามคาแนะนาของกรมพัฒนาทีดน หรือ กรมวิชาการเกษตร
่
ชนิดปุ๋ ย อัตราทีใส่ ระยะเวลาทีใส่ ปริมาณปุ๋ ย
่
(กก./ต้ น) (กก./ไร่ /ปี )
15-15-15 0.5 ทุก 3 เดือน 100
13-13-21 0.5 1 ครั้ง 25
ปริมาณธาตุอาหารในส้ ม (กก./ไร่ /ปี )
ธาตุอาหาร ผลผลิตส้ ม
๋ ี
ปุยเคมีท่ ใส่ ตามคาแนะนา
100 กก./ต้ น 200 กก./ต้ น
ไนโตรเจน (N) 18.25 10.89 21.78
ฟอสฟอรัส (P2O5) 18.25 2.77 5.53
โพแทสเซียม (K2O) 20.25 19.65 32.29
ิ
การใส่ ปุ๋ยในการปลูกส้ มตามผลการวิเคราะห์ ดน
ปริมาณธาตุในดิน นาย ก. นาย ข. นาย ค.
ฟอสฟอรัส 4 มก./กก. 20 มก./กก.(ปานกลาง) 100 มก./กก.(สู งมาก)
โพแทสเซียม 30 มก./กก. (ต่า) 90 มก./กก. (ปานกลาง) 310 มก./กก. (สู งมาก)
ความต้ องการปุ๋ ย ตามคาแนะนา ใส่ ครึ่งหนึ่งของ ไม่ ต้องใส่
ฟอสฟอรัส อัตราแนะนา
ความต้ องการปุ๋ ย ตามคาแนะนา ใส่ ครึ่งหนึ่งของ ไม่ ต้องใส่
โพแทสเซียม อัตราแนะนา
่
ปุ๋ ยทีแนะนา
46-0-0 40 กก./ไร่ /ปี 40 กก./ไร่ /ปี 40 กก./ไร่ /ปี
0-46-0 40 กก./ไร่ /ปี 20 กก./ไร่ /ปี -
0-0-60 34 กก./ไร่ /ปี 17 กก./ไร่ /ปี -
ต้ นทุนการผลิต
ชนิดปุย
๋ ราคา อัตราการใส่ ค่ าใช้ จ่าย รวม
(บาท/50 กก.) (กก.) (บาท)
คาแนะนา 15-15-15 660 100 1,320 1,545
13-13-21 450 25 225
46-0-0 650 40 520
นาย ก. 0-46-0 750 40 600 1,460
0-0-60 500 34 540
46-0-0 650 40 520
นาย ข. 0-46-0 750 20 300 962
0-0-60 500 14 142
46-0-0 650 40 520 520
นาย ค.
ตัวอย่ างที่ 5 การใส่ ปุ๋ยผัก
การใส่ ปุ๋ยสาหรับผักอายุยาว (คะน้ า กวางตุ้ง ฮ่ องเต้)
ระบบการปลูกพืชคะน้ า ผักกาดกวางตุ้ง ผักกาดฮ่ องเต้
ปลอดสารพิษ อินทรีย์
แปลงกล้ า มูลไก่ ผสมแกลบ 890 กก./ไร่
ปุ๋ ยรองพืน้
• 15-15-15 27 กก./ไร่
•มูลไก่ ผสมแกลบ 890 กก./ไร่
ปุ๋ ยแต่ งหน้ าเมื่อกล้ าอายุ 15 วัน
•ยูเรีย 20 กรัม/น้า 20 ลิตร/ 9 ตารางเมตร รดให้ ทั่วแปลง
หลังย้ ายกล้ า แปลงปลูก
•ปุ๋ ยรองพืนเหมือนที่ใช้ ในแปลงกล้ า
้ •มูลไก่ ผสมแกลบ 890 กก./ไร่
หลังย้ ายกล้ า 7 วัน หลังย้ ายกล้ า 7 วัน
•ปุ๋ ยแต่ งหน้ า ยูเรีย 20 กรัม/นา 20 ลิตร/9 ตารางเมตร
้ •มูลไก่ ผสมแกลบ 890 กก./ไร่
การใส่ ปุ๋ยสาหรับผักอายุส้ั น (ผักบุ้ง ผักขมจีน ผักสลัด)
ระบบการปลูกพืชคะน้ า ผักกาดกวางตุ้ง ผักกาดฮ่ องเต้ (ผักบุ้ง ผักขมจีน ผักสลัด)
ปลอดสารพิษ อินทรีย์
ปุ๋ ยรองพืน
้ ้
ปุ๋ ยรองพืน
• 15-15-15 27 กก./ไร่ มูลไก่ ผสมแกลบ 890 กก./ไร่
•มูลไก่ ผสมแกลบ 890 กก./ไร่
ปุ๋ ยแต่ งหน้ าเมื่อผักอายุ 15 วัน ผักอายุ 15 วัน
•ยูเรีย 20 กรัม/น้า 20 ลิตร / 9 ตาราง มูลไก่ ผสมแกลบ 890 กก./ไร่
เมตร
ปุ๋ ยแต่ งหน้ าเมื่อกล้ าอายุ 25 วัน ผักอายุ 25 วัน
•ยูเรีย 20 กรัม/น้า 20 ลิตร/9 ตารางเมตร มูลไก่ ผสมแกลบ 890 กก./ไร่
ี
ผลผลิตผักและธาตุอาหารหลักของพืชที่มในผลผลิตในระบบปลอดสารพิษ
ชนิดผัก ผลผลิตผักสด ธาตุอาหารหลักในผลผลิต (กก./ไร่ )
(กก./ไร่ ) N P (P5O5) K (K2O)
ผักคะน้ า 5,120 29 3.4 (7.05) 30.8 (37.2)
ผักกาดกวางตุ้ง 4,600 96 1.76 (4.08) 16.2 (19.5)
ผักกาดฮ่ องเต้ 4,960 10.9 1.44 (3.34) 10.1 (12.2)
ผักบุ้ง 1,645 5.1 0.48 (1.1) 5.92 (7.13)
ผักขมจีน 2,752 16.2 2.56 (5.94) 24.3 (29.3)
ผักสลัด 2,100 2.4 0.32 (0.74) 2.56 (3.1)
่ ี
ผลผลิตผักและธาตุอาหารของพืชทีมในผลผลิตผักในระบบอินทรีย์
ชนิดผัก ผลผลิตผักสด ธาตุอาหารหลักในผลผลิต (กก./ไร่ )
(กก./ไร่ ) N P (P5O5) K (K2O)
ผักคะน้ า 1,592 6.2 1.28 (2.97) 8.64 (10.4)
ผักกาดกวางตุ้ง 2,186 6.08 1.12 (2.59) 8.96 (10.8)
ผักกาดฮ่ องเต้ 2,571 6.08 4.0 0.96 (2.22) 7.2 (8.7)
ผักบุ้ง 2,360 4.0 0.48 910110 6.4 7.71
ผักขมจีน 1,339 6.88 1.88 (2.60) 7.68 9.25
ผักสลัด 1,182 0.96 0.96 (0.36) 1.44 1.74
ตัวอย่ างในการใช้ ผลการวิเคราะห์ ดินในการใส่ ปุ๋ย
ปลูกผักกาดกวางตุ้ง ผลผลิต 4600 กก./ไร่
ธาตุอาหารในผลผลิต (กก./ไร่ ) ไนโตรเจน 9.6
ฟอสฟอรัส 4.08
โปแตสเซียม 19.5
ิ
ผลการวิเคราะห์ ดน
ปริมาณที่วเิ คราะห์ ได้ ปริมาณที่มีในดิน 1 ไร่
ธาตุ
มก./กก. ดิน กก./ไร่
ฟอสฟอรัส 40 28.8
โปแตสเซียม 200 76
ฟอสฟอรัสในดิน 1 ไร่ = ปริมาณที่วเิ คราะห์ ได้ x 0.72
โปแตสเซียมในดิน 1 ไร่ = ปริมาณที่วเิ คราะห์ ได้ x 0.38
่ ื ิ
ปริมาณธาตุอาหารหลักของพืชทีใส่ ให้ แก่พชตลอดฤดูปลูก ณ ศูนย์ วจัย
่ ่
เพือเพิมผลผลิตทางการเกษตร
ปริมาณธาตุอาหาร (กก./ไร่ )
ธาตุอาหาร ผักอายุยาว ผักอายุส้ั น
ระบบปลอด ระบบอินทรีย์ ระบบปลอด ระบบอินทรีย์
สาร สาร
ไนโตรเจน (N) 11.36 10.4 9.1 9.6
ฟอสฟอรัส (P2O5) 21.5 23.7 17.4 20.8
โปแตสเซียม (K2O) 9.7 8.10 7.7 7.5
การใส่ ปุ๋ยตามอัตราที่เคยใช้ สาหรับการปลูกผักกาดกวางตุ้ง
ปริมาณธาตุอาหาร ่ ื
ธาตุอาหารทีพชดูด ผลการวิเคราะห์ ธาตุ
จากปุ๋ ย (กก./ไร่ ) ไปใช้ (กก./ไร่ ) ่
อาหารทีมีในดิน
(กก./ไร่ )
ไนโตรเจน 11.36 9.6 -
ฟอสฟอรัส 21.5 4.08 28.8
โปแตสเซียม 9.5 19.5 76
ข้ อคิดเห็น
1. อัตราการใส่ ปยไนโตรเจนที่ต้องใช้ ใกล้ เคียงกับความต้ องการของพืชถือว่ าใช้ ได้
ุ๋
ี ่
2. อัตราการใส่ ปยฟอสฟอรัสสู งเกินความจาเป็ นที่มอยู่ในดินมีมากพอ โดยไม่ ต้องใส่ เพิมเติม
ุ๋
่ ื ิ
3. อัตราการใส่ โปแตสเซียม ตากว่ าที่พชต้ องการ แต่ ดนมีโปแตสเซียมมากพอ โดยไม่ ต้องใส่ ปุ๋ย
่
โปแตสเซียมเพิมเติม
่
ปริมาณธาตุอาหารจากปุ๋ ยที่ต้องการสาหรับการปลูกผักกาดกวางตุ้ง ทีให้ ผลผลิต
ี่
4,600 กก./ไร่ ในกรณีทให้ ต้นพืชดูดใช้ ธาตุอาหารจากดินและปุ๋ ยได้ ประมาณ 40 %
่ ี
ของปริมาณทั้งหมดทีมอยู่ในดินและปุ๋ ย
ปริมาณธาตุอาหารในต้ นพืช ธาตุอาหารจากดิน ธาตุอาหารในดิน ธาตุอาหารจากปุ๋ ย
(กก./ไร่ ) และปุ๋ ย (กก./ไร่ )คิด (กก./ไร่ ) จากผล ที่ควรใส่
จาก %ธาตุอาหาร การวิเคราะห์ ดน ิ
(40% ของธาตุในดินและปุ๋ ย)
ในต้ นพืช x 2.5 (กก./ไร่ )
ไนโตรเจน 9.6 24 - ไม่ ต่ากว่ า 9.6
ฟอสฟอรัส 4.08 10.2 28.8 ไม่ จาเป็ น
โปแตสเซียม 19.5 48.8 76 ไม่ จาเป็ น
่
ตัวอย่ างที่ 6 การใส่ ปุ๋ยกะหลาปลี
ิ
ตัวอย่ างการแปลผลการวิเคราะห์ ดนและ
การให้ คาแนะนาการใส่ ปุ๋ย
่
1. การปลูกกะหลาปลีโดยการใช้ ปุ๋ยเคมี
ผลผลิต 3200 กก./ไร่
ไนโตรเจน (N) ในผลผลิต 34.90 กก./ไร่
ฟอสฟอรัส (P) ในผลผลิต 6.60 กก./ไร่
โปแตสเซียม (K) ในผลผลิต 48.00 กก./ไร่
ิ
ผลการวิเคราะห์ ดน P 20 มก./กก. (สู ง) (28.6 กก./ไร่ )
K 200 มก./กก. (สู ง) (75 กก./ไร่ )
การใส่ ปยเคมีทเี่ กษตรกรเคยใช้
ุ๋
ปุ๋ ยสู ตร อัตราการใส่ ปริมาณธาตุอาหารจากปุ๋ ย (กก.)
(กก./ไร่ ) เอ็น พี เค
20 -8 - 22 150 30 12 33
15 - 15 - 15 150 22.5 12.5 22.5
รวม 300 52.5 24.5 55.5
่
คาแนะนาในการใช้ ปุ๋ยในการปลูกกะหลาปลี
่
ผลผลิตกะหลาปลี 3200 กก. ใช้ เอ็น 34.9 กก./ไร่ พี 6.6 กก./ไร่ เค 48 กก./ไร่
่ ี
ธาตุอาหารทีมในดิน พี 28.6 กก./ไร่ เค 75.5 กก./ไร่
การใส่ ปุ๋ยทีเ่ กษตรกรเคยใช้ เอ็น 52.5 กก. พี 24.5 กก. เค 55.5 กก.
คาแนะนาในการใส่ ปุ๋ยทีเ่ หมาะสมกับสภาพดิน
ไม่ ต้องใส่ ปุ๋ย พี และ เค ใส่ ปย 46-0-0 100 กก./ไร่
ุ๋
มูลค่ าปุ๋ ยทีเ่ กษตรเคยใช้ 15-15-15 150 กก./ไร่ ราคา 550 X 3 = 1650 บาท
20-8-2.2 150 กก./ไร่ ราคา 500 X 3 = 1500 บาท
รวมค่ าปุ๋ ย 3150 บาท
ค่ าปุ๋ ยตามอัตราแนะนา = 46-0-0 100 กก./ไร่ ราคา 650 X 2 = 1300 บาท
การปลูกข้ าวโพดหวาน
ผลผลิต ้
ฝักสด 3,460 กก./ไร่ นาหนักแห้ ง 873 กก./ไร่
ลาต้ นและใบ ้
นาหนักแห้ ง 1,370 กก./ไร่
้
รวมนาหนักแห้ งของฝัก + ลาต้ นและใบ 2,181 กก./ไร่
่
ธาตุอาหารพืชทีอยู่ในผลผลิต ฝัก ต้ นและใบ รวม
N (ไนโตรเจน) 13.4 15.8 29.2
P (ฟอสฟอรัส) 5.91 8.29 14.2
K (โปแตสเซียม) 10.53 13.55 24.08
ตัวอย่ างที่ 7 การใส่ ปุ๋ยข้ าวโพดหวาน
ผลการวิเคราะห์ ดิน
นาย ก. นาย ข. นาย ค.
ระดับฟอสฟอรัส (P) ต่า ปานกลาง สู ง
ระดับโปแตสเซียม (K) ต่า ปานกลาง สู งมาก
หมายเหตุ
ระดับของฟอสฟอรัส ต่า น้ อยกว่ า 10 มก./กก. ปานกลาง 10 - 40 มก./กก.
สู ง มากกว่ า 40 มก./กก. สู งมาก มากกว่ า 100 มก./กก.
ระดับของโปแตสเซียม ต่า น้ อยกว่ า 60 มก./กก. ปานกลาง 60 - 100 มก./กก.
สู ง มากกว่ า 100 มก./กก. สู งมาก มากกว่ า 300 มก./กก.
ั ่
อัตราการใส่ ปุ๋ยทีเ่ กษตรกรใช้ กนทัวไป
่
ธาตุอาหารทีอยู่ในปุ๋ ย กก./ไร่
ไนโตรเจน (N) ฟอสฟอรัส (P) โปแตสเซียม (K)
้
ปุ๋ ยรองพืน 15 - 15 - 15 100 กก./ไร่ 15 15 15
46 - 0 - 0 ยูเรีย 25 กก./ไร่ 11.5 0 0
รวม 26.5 15 15
การลงทุนด้ านปุ๋ ย 15 - 15 - 15 550 x 2 = 1,100 บาท
46 - 0 - 0 325 บาท
รวม 1,100 + 325 = 1,425 บาท
ปริมาณธาตุอาหารพืชในดิน ในปุ๋ ย และในผลผลิตข้ าวโพดหวาน กก./ไร่
ปริมาณธาตุอาหาร (กก./ไร่ )
ไนโตรเจน (N) ฟอสฟอรัส (P) โปแตสเซียม (K)
ดิน นาย ก. น้ อยกว่า 3.12 น้ อยกว่า 19
นาย ข. 3.12 - 12.5 19 - 31.2
นาย ค. มากกว่ า 31.2 มากกว่ า 93.6
ปุ๋ ย 26.5 15 15
ผลผลิต 29.2 14.2 24
คาแนะนาในการใส่ ปย
ุ๋
ปริมาณธาตุอาหารพืช (กก./ไร่ )
ไนโตรเจน (N) ฟอสฟอรัส (P) โปแตสเซียม (K)
นาย ก. 26.5 15 15
นาย ข. 26.5 7.5 ไม่ ต้องใส่
นาย ค. 26.5 ไม่ ต้องใส่ ไม่ ต้องใส่
๋ ๋
ค่ าใช้ จ่ายด้ านปุยในการปลูกข้ าวโพดหวาน เมื่อใส่ ปุยให้ เหมาะกับสภาพดิน
เกษตรกร ชนิดปุ๋ ย อัตรา กก./ไร่ จานวนเงิน
(บาท)
ก. 15 - 15 - 15 100 1,100
46 - 0 - 0 25 375
1,475
ข. 16 - 20 - 0 37.5 375
46 - 0 - 0 44.6 914
1,189
ค. 46 - 0 - 0 57.6 749
สรุป
• ดินเป็ นทรัพยากรทีสาคัญในการผลิตพืช
่
• การรู้จักดินทาให้ สามารถจัดการดินให้ เหมาะสมกับการเพาะปลูกพืช
ได้ อย่ างถูกต้ อง
• การตรวจสอบดินมีประโยชน์ สาหรับเกษตรกร
่
- รู้ปริมาณธาตุอาหารพืชทีมีอยู่ในดิน
- รู้ปัญหาและวิธีการแก้ไขให้ ถูกต้ อง
ื
- สามารถใช้ ประมาณการใส่ ปุ๋ยให้ แก่พชได้
THE END