PH?N V*** by qha3fS

VIEWS: 0 PAGES: 34

									                               GIÁO ÁN SINH HỌC 12 (NÂNG CAO) –
                                  TRƢỜNG THPT NGÔ GIA TỰ
                                          **********

                                    PHẦN V.           DI TRUYỀN HỌC

        Tiết 1: CHƢƠNG I: CƠ CHẾ CỦA HIỆN TƢỢNG DI TRUYỀN VÀ BIẾN DỊ

             BÀI 1: GEN, MÃ DI TRUYỀN VÀ QUÁ TRÌNH NHÂN ĐÔI CỦA AND

        I. MỤC TIÊU BÀI HỌC
        -Học sinh trình bày đƣợc khái niệm cấu trúc chung của gen và nêu đƣợc hai loại gen chính .
        -Học sinh nêu và giải thích đƣợc mã di truyền
        -HS mô tả quá trinh nhân đôi ADN ở ecoli và phân biệt đƣợc sự khác nhau giữa nhân sơ và nhân
        chuẩn
        II. PHƢƠNG TIỆN DẠY HỌC
        Tranh vẽ hoặc máy chiếu,phiếu học tập
         III.TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

              Hoạt động của thầy và trò                                     Nội dung
GVđặt câu hỏi :em hiểu thế nào là gen?             I. KHÁI NIỆM VÀ CẤU TRÚC CỦA GEN
HS: đƣa k/n gen                                        1.Khái niệm: gen là một đoạn ADN mang thông tin mã
GV :yêu cầu h/s q/s hình 1.1và nghiên cứu sgk. trả hoá cho một sản phẩm xác định (chuỗi polipeptit hay ARN)
lời câu hỏi :                                          2.Cấu trúc của gen
                                                       a. Cấu trúc chung của gen cấu trúc
-cấu trúc của gen?                                     Mỗi gen gồm 3 vùng trình tự nucleotit
-vị trí nhiệm vụ từng vùng ?                           Vùng khởi đầu – Vùng mã hoá - vùng kết thúc
HS :trả lời câu hỏi                                    -Vùng khởi đầu mang tín hiệu khơỉ động và kiểm soát
                                                   qt phiên mã nằm ở đầu 3’ .
                                                       -Vùng mã hoá mang thông tin các aa
                                                       -Vùng kết thúc nằm ở cuối gen mang tín hiệu kết thúc
                                                   phiên mã .
GV:HS tìm hiểu sự giống và khác nhau về gen của        b. Cấu trúc không phân mảnh và phân mảnh của
SV nhân sơ và nhân chuẩn ?                         gen
                                                       +Các gen ở sinh vật nhân sơ có vùng mã hoá liên tục
HS trả lời :                                           +Các gen ở sinh vật nhân chuẩn có vùng mã hoá không
GV đƣa thêm thông tin về exon và intron            liên tục xen kẽ giữa exon ( mã hoá aa) và intron (vùng
                                                   không mã hoáaa).Gọi là gen phân mảnh .
                                                       1. Các loại gen:
GV : -có những loại gen nào ?                          Gen cấu trúc :mang thông tin mã hoá tổng hợp protein
       -vai trò của từng loại ?                        Gen điều hoà tạo ra sản phẩm kiểm soát hoạt động của
        -VD?                                       gen khác
HS : trả lời                                       II.MÃ DI TRUYỀN
                                                     Đặc điểm của mã di truyền
                                                     -Mã di truyền là mã bộ ba tức cứ 3 nucleotit đƣng kế tiếp
GV: y/c h/s tìm hiểu tại sao mã di truyền lại có 3 nhau quy định một axit amin.
nucleotit mã hoá 1 aa?(cho h/s xây dựng về mã di     -Mã di truyền đƣợc đọc từ một điểm xác định và liên tục
truyền )                                           từng bộ ba nucleotit (không chồng gối lên nhau )
HS tự đọc sách thảo luận tìm câu trả lời             Mã di truyền có tính đặc hiệu và tính thoái hoá
                                                     -Không có tính dƣ thừa tức nhiều bộ ba mã hoá cho một
GV chia nhóm yêu cầu h/s tự đƣa ra đặc điểm của axit amin.

                                                                                           :
mã di truyền vào phiếu học tập                        -Có tính phổ biến ,tức tất cả các loài đều dùng chung một
                                                    bộ mã di truyền .
                                                      Trong 64 bộ ba thì có 3 bộ ba không mã hoá cho aa gọi là
GV chữa phiếu học tập                               bộ ba kết thúc UAA,UAG,UGA 61 bộ ba con lại mã hoá 20
                                                    loại aa
                                                      Bộ ba AUG đƣợc xem là mã mở đầu với chức năng quy
                                                    định điểm khởi đầu dịch mã qui định aa metionin.


                                                     III.QUÁ TRÌNH NHÂN ĐÔI CỦA ADN
GV treo sơ đồ nhân đôi của ADN ở ecoli                 1.Nguyên tắc : ADN có khả năng nhan đôI để tạo thành 2
hoặc máy tính đƣa quá trình nhân đôi ADN chiếu phân tử ADN con giống nhau và giống ADN mẹ .theo
cho h/s quan sát                                     nguyên tắc bổ xung và bán bảo toàn
                                                       2.Quá trình nhân đôi của ADN
GV: đƣa ra nguyên tắc nhân đôi ADN                     B1: tháo soắn phân tử ADN nhờ enzim tháo soắn tạo
GV: chia nhóm học tập y/c h/s tìm hiểu thảo luận chạc 3
và lên trình bày qt nhân đôi ADN ở SV nhân sơ          B2: Tổng hợp các mạch ADN mới .Enzim ADN –
                                                     polimeraza đã gắn các nu tự do trong môi trƣờng nội bào
HS:Các nhóm lên trình bày qt nhân đôi ở SV nhân thao nguyên tắc bổ sung A-T,G-X trên mạch khuôn theo
sơ qua sơ đồ trên bảng các nhóm khác nhận xét bổ chiều 5’-3’.Vì vậy mạch khuôn 3’-5’ sẽ đƣợc tổng hơp liên
xung và đánh giá kết quả                             tục, còn mạch khuôn 5’-3’ sẽ bị tổng hợp ngát quãng tạo
                                                     nên các đoạn Okazaki,
                                                       chúng nối lại với nhau nhờ enzim nối ligaza.
                                                       B3: Hai phân tử ADN con xoắn lại .trong mối phân tử con
HS cho biết sự khác nhau ADN của sv nhân sơ và có một mạch mới và một cũ gọi là bán bảo toàn .
nhân chuẩn ?                                           3. Sự khác nhau ở nhân sơ và nhân chuẩn
từ đó rút ra qt nhân đôi ADN ở SV nhân sơ và nhân      Nhân chuẩn :diễn ra trong pha S kỳ trung gian của chu kì
chuẩn khác nhau nhƣ thế nào ?                        TB đây là bƣớc đầu tiên cho sự phân bào .xảy ra ở nhiều
                                                     điểm trên phân tử ADN do pt ADN lớn
             VI. Bài tập –dặn dò :
          -HS đọc phần ghi nhớ sgk, đọc phần em có biết .
          -Thế nào là nguyên tắc bổ xung và bán bảo tồn ?
          -Về nhà làm bài tập SGK và chuẩn bị bài mới


                            Tiết 2:   BÀI 2. PHIÊN MÃ VÀ DỊCH MÃ

        I. Mục tiêu
        Sau khi học xong bài này học sinh phải:
        - Nêu được khái niệm phiên mã, dịch mã, pôliribôxôm.
        - Trình bày được cơ chế phiên mã.
        - Mô tả quá trình dịch mã (tổng hợp prôtêin).
        II.Chuẩn bị phƣơng tiện :
        1. Giáo viên: Hình vẽ 2.1 và 2.2 SGK.
        2. Học sinh: Bảng nhóm, bút lông.
        3.. Phương pháp: Trực quan, vấn đáp – tìm tòi.
        IV. Tiến trình lên lớp
        . Kiểm tra bài cũ:
            1. Gen là gì? Trình bày cấu trúc chung của gen mã hoá prôtêin ?
            2. Trình bày quá trình tự nhân đôi của ADN ở sinh vật nhân sơ?



                                                                                            :
            Hoạt động của thầy và trò                                            Nội dung
GV: Quá trình phiên mã hay sao mã là quá trình         I. Cơ chế phiên mã
truyền thông tin từ đâu đến đâu?                       1. Khái niệm:
HS: Liên hệ kiến thức lớp 9 để trả lời.                Sự truyền thông tin di truyền từ phân tử ADN mạch kép
                                                       sang phân tử ARN mạch đơn là quá trình phiên mã (còn gọi
GV: Quá trình đó xảy ra ở đâu và vào thời điểm         là sự tổng hợp ARN).
nào? Kết quả tạo ra sản phẩm gì?                       Quá trình phiên mã diễn ra trong nhân tế bào, ở kì trung
HS: Quá trình phiên mã diễn ra trong nhân tế bào, ở    gian giữa 2 lần phân bào, lúc NST đang giãn xoắn.
kì trung gian giữa 2 lần phân bào, lúc NST đang giãn
xoắn, kết quả là tạo ra ARN.
GV: ở lớp 9 ta đã học có 3 loại ARN là ARN thông
tin, ARN vận chuyển và ARN ribôxôm. Vậy quá            2. Diễn biến của cơ chế phiên mã
trình tổng hợp các ARN diễn ra nhƣ thế nào? Ta         Gồm 3 giai đoạn: khởi đầu, kéo dài và kết thúc.
cùng xem xét trƣờng hợp tổng hợp ARN thông tin.        - Giai đoạn khởi đầu: Quá trình bắt đầu khi ARN –
HS: Nghiên cứu SGK.                                    polimeraza bám vào promoter (vùng khởi đầu của gen) =>
GV: Hƣớng dẫn HS quan hình 2.1 SGK rồi cho HS          gen tháo xoắn và tách hai mạch đơn làm lộ mạch khuôn 3’-
trả lời các ý trong lệnh. Enzim nào tham gia vào quá   5’.
trình phiên mã?
HS: Enzim ARN polimeraza. Chiều của mạch làm
khuôn tổng hợp mARN là 3’-5’.
GV: (Gợi ý) Điểm khởi đầu đứng trƣớc gen phía đầu      - Giai đoạn kéo dài: ARN – polimeraza di chuyển dọc theo
3’ của mạch khuôn, đoạn ARN polimeraza hoạt            mạch có nghĩa giúp các ribônu tự do trong môi trƣờng nội
động tương ứng với 1 gen.                              bào liên kết với các nuclêôtit trong mạch khuôn theo
HS: Chiều tổng hợp m ARN của enzim ARN –               nguyên tắc bổ sung (A-U, G-X) tạo nên phân tử mARN
polimeraza là 5’-3’.                                   theo chiều 5’-3’.
GV: Quá trình tổng hợp mARN diễn ra theo nguyên        - Giai đoạn kết thúc: Quá trình phiên mã đƣợc tiến hành
tắc nào?                                               đến điểm kết thúc của gen trên ADN thì phân tử mARN
HS: Nguyên tắc bổ sung: A-U, G-X.                      đƣợc giải phóng và ADN đóng xoắn trở lại
                                                       * Phiên mã ở sinh vật nhân sơ và nhân thực cơ bản
GV: Hiện tƣợng gì xảy ra khi kết thúc quá trình        giống nhau.
phiên mã?                                              ở phần lớn gen ở sinh vật nhân chuẩn, sau khi toàn bộ gen
HS: Nghiên cứu SGK trả lời.                            đựoc phiên mã thì mARN sơ khai đƣợc sửa đổi để cắt bỏ
                                                       intron và nối các exon lại với nhau hình thành mARN chức
                                                       năng. Sau đó mARN chức năng đƣợc chuyển từ nhân ra
GV: Lƣu ý ở sinh vật nhân sơ là gen không phân         chất tế bào để làm khuôn tổng hợp prôtêin .
mảnh nên không có giai đoạn cắt nối sau cùng nhƣ       II. Cơ chế dịch mã
sinh vật nhân thực.                                    1. Khái niệm:
GV: Thế nào là quá trình dịch mã?                      Là quá trình chuyển mã di truyền chứa trong m ARN thành
HS: Là quá trình chuyển mã di truyền chứa trong        trình tự các aa trong chuỗi polipeptit của prôtêin .
mARN thành trình tự các aa trong chuỗi polipeptit      2. Diễn biến
của prôtêin.                                           a. Hoạt hoá axít amin:
GV: Trong quá trình dịch mã có những thành phần        Trong tế bào chất nhờ các en đặc hiệu và năng lƣợng ATP,
nào tham gia?                                          các aa đựơc hoạt hoá và gắn với tARN tạo nên phức hợp
HS: mARN trƣởng thành, tARN, một số dạng               aa- tARN.
enzim, ATP, các aa tự do.                              b. Dịch mã và hình thành chuỗi polipeptit:
GV: Hãy nghiên cứu SGK và tóm tắt diễn biến quá        - Giai đoạn mở đầu: tARN mang aa mở đầu tiến vào vị trí
trình dịch mã ?                                        codon mở đầu sao cho anticodon trên t ARN của nó khớp
HS: Nghiên cứu SGK, hình minh hoạ và tóm tắt rồi       bổ sung với codon mở đầu trên m ARN.
cả lớp bổ sung:                                        - Giai đoạn kéo dài chuỗi pôlipeptit:
* Hoạt hoá aa: Trong tế bào chất nhờ các enzim đặc     + tARN mang aa thứ nhất đến codon thứ nhất sao cho
hiệu và năng lƣợng ATP, các aa đƣợc hoạt hoá và        anticodon của nó khớp bổ sung với codon thứ nhất trên
gắn với tARN tạo nên phức hợp aa-tARN.                 mARN. Enzim xúc tác tạo liên kết péptit giữa aa1 và aa mở

                                                                                           :
* Dịch mã và hình thành chuỗi polipeptit: Quá trình đầu
dịch mã tiến hành 3 giai đoạn.                        + Ribôxôm dịch chuyển đi 1 bộ ba đồng thời tARN mang
                                                      aa mở đầu rời khỏi riboxom.
                                                      + tARN mang aa thứ hai đến codon thứ hai sao cho
GV: Hoàn thiện kiến thức và giải thích thêm cho học anticodon của nó khớp bổ sung với codon thứ hai trên
sinh:                                                 mARN. Enzim xúc tác tạo liên kết péptit giữa aa2 và aa1.
- Các bộ ba trên mARN cũng đƣợc gọi là các codon. + Sự dịch chuyển của riboxom lại tiếp tục theo từng bộ ba
- Bộ ba trên tARN là các anticodon.                   trên mARN.
- Liên kết giữa các aa là liên kết peptit đƣợc hình   - Giai đoạn kết thúc chuỗi pôlipeptit
thành do enzim xúc tác.                               + Quá trình nhƣ vậy tiếp diễn cho đến khi riboxom gặp
- Riboxom dịch chuyển trên mARN theo chiều 5’-3’ codon kết thức trên mARN thì quá trình dịch mã dừng lại.
theo từng nấc, mỗi nấc ứng với 1 codon.               + Riboxom tách khỏi mARN và chuỗi polipeptit đƣợc giải
- Các codon kết thúc là UAG, UGA, UAA.                phóng và aa mở đầu cũng rời khỏi chuỗi. Chuỗi polipeptit
GV: Trên mỗi phân tử mARN thƣờng có một số            sau đó sẽ hình thành prôtêin hoàn chỉnh.
ribôxôm cùng hoạt động đƣợc gọi là poliriboxom.       3. Poliriboxom
Nhƣ vậy, mỗi một phân tử mARN có thể tổng hợp         - Trên mỗi phân tử m ARN thƣờng có một số riboxom cùng
đƣợc từ 1 đến nhiều chuỗi polipeptit cùng loại rồi tự hoạt động đƣợc gọi là poliriboxom. Nhƣ vậy, mỗi một
huỷ.                                                  phân tử mARN có thể tổng hợp đƣợc từ 1 đến nhiều chuỗi
GV: Từ vấn đề trên ta có thể suy luận điều gì về      polipeptit cùng loại rồi tự huỷ.
hoạt động của quá trình sinh học?                     - Riboxom có tuổi thọ lâu hơn và đa năng hơn.
HS: Sự hoạt động nhanh, hiệu quả và tiết kiệm của     4. Mối liên hệ ADN - mARN - tính trạng
quá trình sinh học.                                   Cơ chế của hiện tƣợng di truyền ở cấp độ phân tử:
GV: Từ những kiến thức đã học hãy rút ra mối liên     ADN → mARN → Prôtêin → tính trạng.
hệ giữa ADN – m ARN – tính trạng?
HS: Nghiên cứu trả lời

           4. Củng cố:
               A. Với các codon sau trên mARN, hãy xác định các bộ ba đối mã của các tARN vận
       chuyển aa tương ứng:
       Các codon trên mARN :            AUG UAX XXG XGA UUU , Các bộ ba đối mã trên tARN
               B. Với các nuclêôtit sau trên mạch khuôn của gen, hãy xác định các codon trên mARN, các
       bộ ba đối mã trên tARN và các aa tương ứng trong prôtêin được tổng hợp:
       Các bộ ba trên ADN :               TAX GTA XGG AAT AAG
       Các codon trên m ARN, các anticodon trên t.ARN, các aa
         5. Dặn dò:
       - Học bài theo vở và SGK, trả lời các câu hỏi cuối bài.




                                                                                         :
                          Tiết 3:       BÀI 3: ĐIỀU HOÀ HOẠT ĐỘNG CỦA GEN

       I. MỤC TIÊU BÀI HỌC
       Học sinh trình bày đƣợc các thành phần tham gia và ý nghĩa của điều hoà hoạt động của gen.
       Trình bày cơ chế điều hoà hoạt động của gen ở sinh vật nhân sơ
       HS mô tả các mức điều hoà hoạt động của gen ở sinh vật nhân thực
       -Nâng cao nhận thức đúng đắn và khoa học về điều hoà hoạt động cua gen
       -Hình thành thái độ yêu thích khoa học tìm tòi nghiên cứu
       II.TRỌNG TÂM- PHƢƠNG TIỆN DẠY HỌC
       1.Trọng tâm :
       Điều hoà hoạt động cua gen gồm trạng thái đóng và mở
       Điều hoà ở sinh vật nhân thực phức tạp hơn.
       2.Phƣơng tiện dạy học
        Tranh vẽ ,

       III.TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
       Tế bào cơ thể sinh vật bậc thấp chứa hàng nghìn gen ,sv bậc cao chứa hàng vạn gen , ở các giai
       đoạn phát triển khác nhau các gen này có hoạt động liên tục không ? cơ chế hoạt động nhƣ thế nào

      Hoạt động của thầy và trò                                       Nội dung
GV đặt câu hỏi : hãy lấy VD về gen         I. KHÁI NIỆM
hoạt động thƣờng xuyên và cung cấp         Tế bào của cơ thể SV chứa đầy đủ các gen. Không phải bất kì lúc
sản phẩm liên tục?                       nào ,ở bất kỳ giai đoạn phát triển nào của cơ thể các gen đều hoạt
HS : Gen tổng hợp các protêin enzim      động đồng thời .Sự hoạt động khác nhau của gen là do quá trình điều
chuyển hoá trong quá trình trao đổi      hoà.
chất ,gen tổng hợp enzim tiêu hoá          II. CƠ CHẾ ĐIỀU HOÀ HOẠT ĐỘNG GEN Ở SINH VẬT
GV cho h/s lấy VD gen hoạt động tuỳ      NHÂN SƠ
theo giai đoạn cần thiết                   1. Cấu tạo của operon Lac.
HS : gen tổng hợp hoocmôn sinh dục         - các gen cấu trúc có liên quan thƣờng đƣợc phân bố liền nhau có
ở động vật có vú.                        chung một gen điều hoà gọi là operon.
                                           -Nhóm gen cấu trúc liên quan nhau về chức năng nằm kề nhau.
 GV yêu cầu h/s tìm hiểu cấu tạo của       -Vùng vận hành(O) nằm trƣớc gen cấu trúc là vị trí tƣơng tác với
operon lac và trả lời câu hỏi            chất ức chế
-Cấu tạo của operon lac gồm những          -Vùng khởi động(P) nằm trứoc vùng vân hành ,đó là vị trí tƣong tac
thành phần nào ?                         của ARN polimeraza để khởi đầu phiên mã.
-operon lac hoạt động nhƣ thế nào ?        b. Cơ chế hoạt động của Lac operon ở E.coli
                                           Sự hoạt động của operon chịu sự điều khiển của 1 gen điều hoà R.
                                           Bình thƣờng gen R tổng hợp ra protein ức chế gắn vào vùng vận
GV chia nhóm cho h/s tìm hiểu sơ đồ      hành ,do đó gen cấu trúc bị ức chế nên không hoạt dộng khi có chất
hình 3 sgk và thảo luận trả lời lệnh     cảm ứng thì operon chuyển sang trạng thái hoạt động
sgk                                        Khi môi trƣờng không có lactozơ:protein ức chế gắn với gen vận
-Những biểu hiện của gen R và            hành O làm ức chế phiên mã của gen cấu trúc A,B,C (gen cấu trúc
operon lac trong trạng thái bị ức chế    không hoạt động đựoc )
-Những biểu hiện ở gen R và operon         Khi môi trƣờng có lactozơ : protein ức chế bị láctozơ cảm ứng ,nên
lac khi có các chất cảm ứng?             protein ức chế bị bất hoạt không gắn với gen vận hành O nên gen vận
                                         hành hoạt động bình thƣờng và gen cấu trúc bắt đầu dịch mã
HS tìm hiểu thảo luận trả lời câu hỏi      III. ĐIỀU HOÀ HOẠT ĐỘNG CỦA GEN Ở SINH VẬT
và trình bày cơ chế điều hoà các nhóm    NHÂN CHUẨN
khác nhận xét ,bổ xung                     1. Thành phần tham gia đa dạng gồm gen gây tăng cƣòng ,gen
                                         gây bất hoạt , các gen cấu trúc , vùng khởi động ,vùng kết thúc , và
                                         nhiều yếu tố khác
                                           2. Cơ chế điều hoà phức tạp đa dạng

                                                                                           :
                                       a. Điêù hoà ở mức ADN (trƣớc phiên mã ): Những gen tổng hợp ra
                                     sản phẩm TB cần nhiều thì đựoc nhắc lại nhiều lần trên ADN ,NST.
                                       b. Điều hoà ở mức phiên mã :
-Tại sao sự điều hoà hoạt động gen ở   Trƣớc khi diễn ra phiên mã NST tháo soắn ở đoạn tƣơng ứng ,rồi
sinh vật nhân thực phức tạp hơn ở sv các enzim phiên mã tƣơng tác với protein điều hoà bám vào đoạn khơi
nhân sơ ?                            đầu nên việc tổng hợp mARN diễn ra.
                                       c. Điều hoà ở mức dịch mã
                                       Trong cùng loại TB ,các loại m ARN có thời gian sống khác nhau
                                       d. điều hoà mức sau dịch mã
                                       TB có một hệ thống các en zim phân giải các protein một cách có
-SV nhân thực có các mức điều hoà chọn lọc loại bỏ các protein mà tế bào không cần nữa .
nào ?

       4.Bài tập –dặn dò :
       -HS đọc phần ghi nhớ sgk .
       -Điều hoà hoạt động của gen ở sv nhân thực khác gì so với ở sv nhân sơ?
       -Về nhà làm bài tập SGK và chuẩn bị bài mới




       Tiết 4 :             BÀI 4:                   ĐỘT BIẾN GEN

       I.MỤC TIÊU:
       -Khái niệm, nguyên nhân, cơ chế phát sinh và cơ chế biểu hiện của đột biến, thể đột biến và phân
       biệt đƣợc các dạng đột biến gen(chỉ đề cập đến đột biến điểm).
       - Nêu đƣợc hậu quả và ý nghĩa của đột biến gen.
       - Giúp học sinh hiểu, thấy đƣợc hậu quả của sự đột biến đối với con ngƣời và sinh vật.
       II.CHUẨN BỊ:
       1.Giáo viên:
       -Tranh ảnh, tài liệu sƣu tầm về biến dị, đặc biệt là đột biến gen ở động thực vật và ở ngƣời.
       -Sơ đồ cơ chế biểu hiện đột biến gen.
       -Hình 4.1, 4.2 sgk
       -Có thể vẽ thêm hình 21.1 sgk sinh học lớp 9
       2.Học sinh:
       - Sƣu tầm tranh ảnh đột biến gen ở ngƣời và động thực vật
       III.PHƢƠNG PHÁP DẠY HỌC:
       Vấn đáp gợi mở, lấy học sinh làm trung tâm
       IV.TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
       .Kiểm tra bài cũ:
       Câu 1.Khái niệm và cấp độ điều hoà hoạt động của gen?
       Câu 2. Ôpêron là gì?Mô hình cấu trúc điều hoà opêron Lac?
       3.Giảng bài mới:

             Hoạt động của thầy và trò                                          Nội dung
    *Hoạt động 1                                     I.ĐỘT BIẾN GEN
    Giáo viên giảng giải: Đột biến là những biến     1.Khái niệm:
    đổi trong vật chất di truyền,xảy ra ở cấp độ     -Đột biến gen là những biến đổi trong cấu trúc của gen, liên
    phân tử (ADN) hay cấp độ tế bào (NST)            quan đến 1 cặp nu (gọi là đột biến điểm) hay nhiều cặp nu
    Gv giới thiệu một số tranh ảnh và tài liệu đột   -Tần số đột biến gen rất thấp 10-6 – 10-4.
    biến.                                            -Thể đột biến: là cá thể mang gen đột biến đã biểu hiện ra
    Gv: Đột biến xảy ra ở cấp độ phân tử liên        kiểu hình.

                                                                                            :
quan đến sự thay đổi của yếu tố nào? (nu)      2.Các dạng đột biến gen
khái niệm đột biến gen.                         Chỉ xét đột biến điểm
Gv: tác nhân đột biến? Hs trình bày được do     -Đột biến thay thế một cặp nu: một cặp nu trong gen đƣợc
đã học ở lớp 9.                                 thay thế bằng một cặp nu khác có thể làm thay đổi trình tự aa
*Hoạt động 2.                                   trong prôtêin và làm thay đổi chức năng của prôtêin.
Gv vẽ sơ đồ minh hoạ từng dạng đột biến gen     -Đột biến thêm hoặc mất một cặp nu:Khi đột biến làm mất đi
có sự biến đổi về số lượng, thành phần và       hoặc thêm vào một cặp nu trong gen sẽ dẩn đến mã di truyền
trật tự sắp xếp các nu và yêu cầu hs nhận xét   bị đọc sai kể từ vị trí xảy ra đột biến dẫn đến thay đổi trình tự
từng dạng đột biến gen.                         aa trong chuỗi polipeptit và làm thay đổi chức năng của
Lưu ý: nếu bộ ba mở đầu AUG hoặc bộ ba          prôtêin.
kết thúc UAG bị mất 1 cặp nu  không tổng       II.NGUYÊN NHÂN VÀ CƠ CHẾ PHÁT SINH ĐỘT
hợp prôtêin hoặc kéo dài sự tổng hợp            BIẾN GEN.
                                                1.Nguyên nhân:
                                                *Các bazơ nitơ thƣờng tồn tại 2dạng cấu trúc (dạng thƣờng
                                                và dạng hiếm).Các dạng hiếm (hỗ biến) có những vị trí liên
                                                kết hidrô bị thay đổi làm cho chúng kết cặp không đúng trong
*Hoạt động 3                                    quá trình nhân đôi (kết cặp không hợp đôi) dẫn đến phát sinh
Gv cho hs nghiên cứu hình 4.1 và 4.2 thảo       đột biến gen. Vd: sgk
luận                                            *Đột biến gen còn phát sinh do tác động của các tác nhân vật
Gv: Phân biệt tác nhân đột biến với cách        lí, hoá học hoặc do sự rối loạn trao đổi chất xảy ra trong tế
thức tác động? hậu quả?                         bào. Các tác nhân này làm biến đổi cấu trúc của gen gây nên
                                                đột biến gen.
Gv: Giải thích cơ chế tác động?                 *Đột biến gen có thể phát sinh trong tự nhiên hoặc do con
Hs giải thích gv bổ sung                        ngƣời sử dụng các tác nhân gây đột biến tạo ra (đột biến nhân
Gv cho ví dụ về những yếu tố ảnh hưởng đến      tạo).
đột biến gen.                                   2.Cơ chế phát sinh đột biến gen:
Vd:gen xác định nhóm máu ở người là A, B,       -Đột biến gen không chỉ phụ thuộc vào loại tác nhân, cƣờng
O có 3 alen IA,IB,Io quy định 4 nhóm máu : A,   độ, liều lƣợng của tác nhân mà còn tuỳ thuộc đặc điểm cấu
B, AB, O, ngoài ra còn có thêm các alen         trúc gen. Gen bền vững ít phát sinh đột biến, gen kém bền
IA1,IA2 vì thếnhóm máu A được chia thành       vững dễ phát sinh đột biến.
A1, A2, nhóm máu AB  A1 B, A2B.                -Sự biến đổi của 1 nu nào đó thoạt đầu xảy ra trên một mạch
Vậy nhóm máu ở người có 6 nhóm máu: A1          của AND dƣới dạng tiền đột biến. Lúc này enzim sửa chữa
,A2, B, O, A1B, A2B. A bị đột biến nên có 2     có thể sửa sai làm cho tiền đột biến trở lại dạng ban đầu. Nếu
alen A1, A2 IA không bền so với IB, Io         sai sót không đƣợc sửa chữa thì qua lần tự sao tiếp theo nu
*Lưu ý:                                         lắp sai sẽ liên kết với nu bổ sung với nó làm phát sinh đột
-Đột biến gen phát sinh do các tác nhân đột     biến gen.Ví dụ sgk
biến lí, hoá trong ngoại cảnh gây rối loạn      -Trong trƣờng hợp xử lí AND bằng chất acridin có thể làm
trong quá trình sinh lí, hoá sinh của tế bào    mất hoặc thêm một cặp nu trên AND. Nếu acridin đƣợc chèn
gây nên những sai sót trong quá trình tự        vào mạch khuôn củ thì sẽ tạo nên đột biến thêm một cặp nu.
nhân đôi của AND, hoặc làm đứt phân tử          Nếu acridin chèn vào mạch mới đang đƣợc tổng hợp sẽ tạo
AND, hoặc nối đoạn bị đứt vào AND ở vị trí      nên đột biến mất một cặp nu.
mới.                                            III. HẬU QUẢ VÀ Ý NGHĨA CỦA ĐỘT BIẾN GEN.
*Hoạt động 4.                                   1.Hậu quả đột biến gen
Gv cho hs đọc mục III                           -Đột biến genlàm biến đổi cấu trúc mARN  biến đổi cấu
Gv nêu ví dụ:Trên một cành hoa giấy có          trúc prôtêin  Gây nhiều đột biến có hại làm giảm sức sống
cành hoa trắng xen lẫn cành hoa đỏ  đột        của cơ thể sinh vật.
biến này phát sinh như thế nào? được di         Tuy nhiên, có những đột biến gen là trung tính (không có lợi,
truyền không?                                   không có hại), một số ít trƣờng hợp là có lợi.
Gv: đột biến có vai trò như thế nào?Trong       2.Vai trò và ý nghĩa của đột biến gen
tiến hoá thì quá trình này có ý nghĩa như thế   -Đối với tiến hoá: Đột biến gen có vai trò làm cho sinh vật
nào?                                            ngày càng đa dạng phong phú, cung cấp nguyên liệu cho quá
Trong chọn giống, trong lai tạo giống mới?      trình tiến hoá .

                                                                                           :
 Kết luận: Đột biến ngoài hậu quả của nó rất      -Đối với thực tiễn: cung cấp nguyên liệu cho quá trình chọn
 lớn thì nó còn có ý nghĩa cũng không nhỏ đối     giống. Đột biến nhân tạo có tần số cao, có định hƣớng, tạo
 với quá trình tiến hoá và chọn giống.            nguồn nguyên liệu tốt phục vụ cho con ngƣời.
 *Giáo viên yêu cầu hs nhắc lại kết quả của       IV.TÍNH CHẤT BIỂU HIỆN CỦA ĐỘT BIẾN GEN.
 phân bào giảm nhiễm ?(tạo ra gì), từ đó kết      1.Đột biến gen phát sinh trong giảm phân
 luận loại đột biến này truyền cho thế hệ sau     Đột biến sẽ đi vào giao tử, qua thụ tinh đi vào hợp tử.
 bằng hình thức sinh sản nào?                     -Nếu là đột biến gen trội: biểu hiện ngay ra kiểu hình cơ thể.
                                                  -Nếu là đột biến gen lặn: trong tổ hợp đồng hợp sẽ đƣợc biểu
 *Giáo viên: đột biến gen trội hay đột biến       hiện, trong tổ hợp dị hợp không đƣợc biểu hiện ngay mà tiềm
 gen lặn có cơ hội tồn tại lâu hơn trong quần     ẩn trong quần thể.
 thể? tại sao?                                    2. Đột biến phát sinh trong nguyên phân
 *Hs đọc mục IV.2 sgk và thảo luận về tính        -Đột biến xảy ra trong nguyên phân: nhân lên trong mô thể
 chất biểu hiện của đột biến gen trong nguyên     hiện ở một phần cơ thể (gọi là thể khảm). Đƣợc nhân lên nhờ
 phân.                                            sinh sản sinh dƣỡng.
 Tại sao ở giai đoạn từ 2-8 tế bào đột biến có    -Nếu ở giai đoạn hợp tử từ 2 đến 8 tế bào thì đột biến đi vào
 thể đi vào giao tử và di truyền qua sinh sản     giao tử và truyền cho thế hệ sau bằng sinh sản hữu tính.
 hữu tính?
 Hs thảo luận và đưa ra kết luận.

    4.Củng cố và luyện tập:
    -Phân biệt đột biến và thể đột biến?
    -Đột biến gen là gì? Đột biến gen đƣợc phát sinh nhƣ thế nào? Cơ chế biểu hiện đột biến gen?
    -Mối quan hệ giữa AND  ARN  Prôtêin  tính trạng.
    -Hậu quả của đột biến gen. Lƣu ý giáo viên nên nhắc thêm cho hs hậu quả đột biến mất hoặc thêm
    một cặp nu ảnh hƣởng nhƣ thế nào? Thay thế một cặp nu ảnh hƣởng nhƣ thế nào?
    5.Dặn dò, hƣớng dẫn học sinh học bài và làm bài ở nhà
    -Sƣu tầm tài liệu về đột biến ở sinh vật.-Chuẩn bị câu hỏi sgk.
    -Đọc trƣớc bài 5. -Đọc mục em có biết trang 24 sgk.



    Tiết 5 :                       BÀI 5:        NHIỄM SẮC THỂ

     I. MỤC TIÊU: Sau khi học xong bài này , học sinh phải:
     - Mô tả cấu trúc của NST, đặc biệt là NST ở SV nhân chuẩn
     - Nêu đƣợc đặc điểm của bộ NST đặc trƣng ở mỗi loài
     - Vạch ra các chức năng của NST.
     II. CHUẨN BỊ:
     - Tranh phóng to (theo SGK), phim về NST
     III. PHƢƠNG PHÁP DẠY HỌC:
     IV. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC:
           Hoạt động của thầy và trò                                        Nội dung
*Hoạt động1.
- Chiếu (hay treo tranh) hình ảnh về NST ở SV          I.ĐẠI CƢƠNG VỀ NST.
nhân sơ, nhân chuẩn
- Phát phiếu học tập số 1                          ( nội dung theo phiếu học tập) *Phiếu học tập số 1:
- HS quan sát, thảo luận trong nhóm và hoàn Nhóm               Đặc điểm cấu tạo
thiện nội dung phiếu.                                SV
                                                               - Là một phân tử ADN trần
- Các nhóm báo cáo kết quả tự tìm hiểu...            Vi khuẩn
                                                               - Mach xoắn kép, dạng vòng
- GV nhận xét, kết luận (trên phiếu đáp án)                    - Là một phân tử ADN trần
                                                      Vi rut
                                                                - Một số VR khác là ARN
                                                      Nhân      - Cấu tạo từ chất nhiểm sắc gổmP +

                                                                                           :
*Hoạt động2.                                       chuẩn     hyston
- Phát phiếu học tập số 2                                    - Tồn tại thành từng cặp tƣơng đồng
                                                             - Có 2 loại (thƣờng và giới tính)
- Treo tranh (hoặc chiếu phim) về cấu trúc của               - Mỗi loài có 1 bộ NST đặc trƣng (ví dụ...)
NST cho học sinh quan sát, thảo luận trong nhóm
đểv hoàn thiện phiếu học tập. Kết hợp việc đọc
nội dung sgk (mục 1) để làm bài tâp () sgk
- Các nhóm báo cáo kết quả phiếu học tập và trả
lời bài tâp của nhóm mình...
- GV nêu nhận xét, bổ sung (bằng cách treo đáp
án) và kết luận cho mục II.


Quan sát hình 5 SGK hãy nêu các mức độ cấu
trúc siêu hiển vi của NST?
 Trả lời bằng phiếu học tập số 2




                                                  II. CẤU TRÚC NST
                                                      (SV nhânchuẩn)
                                                  - Nội dung ở phiếu học tập số 2
    * Phiếu học tập số 2:

Mức độ cấu trúc
                                                      Cấu trúc của NST
                        - Hình dạng, kích thƣớc đặc trƣng tuỳ thuộc vào từng loài
Cấu trúc hiển vi
                        - Biến đổi theo chu kỳ phân bào -> (minh hoạ:...)
                        - Cấu tạo từ chất nhiểm sắc, chứa pt ADN mạch kép ( có chiều ngang:2 nm)
                        - pt ADN quấn quanh khối cầu Prôtêin tạo thành Nuclêôxôm
                        - Mỗi Nuclêôxôm gồm 8 pt Histôn và đƣợc 1 đoạn ADN dài (chứa 140 cặp
Cấu trúc siêu hiển vi
                          Nuclêôtit) quấn quanh 1 3/4 vòng
                        - Gữa 2 Nuclêôxôm là một đoạn ADN nối (có15-100 cặp Nu và 1pt hystôn)
                        - Chuổi Nuclêôxôm tạo thành sợi cơ bản (có chiều ngang : 10 nm)

                                                                                             :
                          - Sợi cơ bản cuộn xoắn bậc 2 thành NST (có chiều ngang : 30 nm)
                          - Sợi NS cuộn xoắn lần nữa (Có chiều ngang 300nm)
                          - Sợi 300nm cuộn xoắn lần cuối để thành Crômatit ( chiều ngang: 700 nm)

                                                                 III.CHỨC NĂNG CỦA NST :
*Hoạt động3.                                                     - Mang, bảo quản, truyền đạt thông tin di
- HS đọc mục 2 SGK                                               truyền.
- Cùng các thành viên trong nhóm thảo luận vấn đề sau :          - Điều hoà hoạt động các gen
? NST có những chức năng gì ?                                    - Giúp TB phân chia đều vật chất di truyền cho
? phân tích các chức năng đó ?                                   các tế bào trong phân bào
- Các nhóm trình bày kết quả thảo luận ...
- GV nhận xét, phân tích thêm (...) bổ sung và kết luận vấn đề
này:

       4. Củng cố và luyện tập :
       - Nhấn mạnh lại 2 kiến thức cơ bản về cấu tạo và chức năng của NST
       - Nêu câu hỏi sau đây cho HS thảo luận để khắc sâu kiến thức:
           ? Tại sao nói cơ sở vật chất của DT ở mức phân tử là axit nuclêic, còn mức TB là NST ?
       5. Hƣớng dẫn tự học ở nhà:
      V. RÚT KINH NGHIỆM:
      VI. BÀI TẬP:
      1. Trả lời câu hỏi sgk
      2. Chọn đáp án đúng các câu hỏi trắc nghiệm sau:
      Câu 1. Thành phần hoá học chính của NST gồm:
      A. ADN và prôtêin dang hyston
      B. ADN và prôtêin dang phi hyston
      C. ADN và prôtêin dang hyston và phi hyston cùng một lƣợng nhỏ ARN*
      D. ADN và prôtêin cùng các enzim tái bản
      Câu 2. Một trong các vai trò của hyston trong NST của SV nhân sơ là :
      A. Bảo vệ ADN khỏi bị phân đoạn bởi enzim phân cắt*
      B. Cung cấp năng lƣợng để tái bản ADN
      C. Điều hành phiên mã
      D. Liên kết các vòng xoắn ADN
      Câu 3.Trong TB, ADN và prôtêin có mối quan hệ sau đây:
      A. ADN kết hợp với Pr với tỉ lệ tƣơng đƣơng tạo thành sợi cơ bản.
      B. Các sợi cơ bản kết hợp với Pr tạo thành sợi NST
      C. Gen (ADN) mang mã gốc quy định trình tự aa trong Pr.
      D. Prôtêin enzim có vai trò quan trọng trong quá trình tổng hợp ADN*
      Câu 4. Nhận xét nào sau đây là đúng. Khi nghiên cứu về số lƣợng NST của nhiều sinh vật :
      A. SV có số lƣợng NST càng nhiều thì càng tiến hoá.
      B. Số lƣợng NST của loài không mang ý nghĩa tiến hoá*
      C. Có thể căn cứ vào số lƣợng NST để xác định độ gần gủi giữa các SV.
      D. Số lƣợng NST của loài không phải là sản phẩm của sự tiến hoá
      Câu 5. Tính chất NST của virut là:
      A. Có sự kết hợp chặt chẻ giữa prôtêin và axit nuclêic
      B. Chỉ là một phân tử axit nuclêic ở trạng thái trần*
      C. Chỉ là sợi ADN trần có bọc prôtêin
      D. Chỉ là sợi ARN trần có bọc prôtêin




                                                                                           :
        Tiêt 6 :     BÀI 6: ĐỘT BIẾN CẤU TRÚC NST

       I. MỤC TIÊU BÀI HỌC
           -Học sinh nêu khaí niệm đột biến NST
           -Phân biệt đựoc đặc điểm cua 4 dạng đột biến cấu trúc
           -Học sinh trình bày đƣợc nguyên nhân cơ chế phát sinh ,hậu quả vai trò và ý nghĩa cua cac dạng
       đột biến
       II.TRỌNG TÂM- PHƢƠNG TIỆN DẠY HỌC
       1.Trọng tâm :
       Nguyên nhân phát sinh ,các dạng ,hậu quả và vai trò của đột biến cấu trúc nhiễm sắc thể
       2.Phƣơng tiện dạy học
        Tranh vẽ hình 6
       III.TIẾN TRÌNH DẠY HỌC

       Hoạt động của thầy và trò                                        Nội dung
                                           I. KHÁI NIỆM:
                                           - ĐB cấu trúcNST là những biến đổi trong cấu trúc NST,ĐB này
                                           thực chất là sắp xếp lại trình tự các gen, làm thay đổi hình dạng cấu
                                           trúc NST.
                                           II. CÁC DẠNG ĐB CẤU TRÚC NST
                                             1. ĐB Mất đoạn
                                           Là mất từng đoạn NST, mất đoạn đầu hay giữa NST
                                             2.ĐB Lặp đoạn
    Mất đoạn-lặp đoạn-đảo đoạn             Là 1 đoạn NST có thể lặp lại 1 hay nhiều lần
                                             3.ĐB đảo đoạn
                                           Là 1 đoạn NST đứt ra rồi đảo ngƣợc 1800C và gắn lại vị trí cũ,
                                           đoạn bị đảo có thể chứa tâm động hoặc không chứa tâm động
                                             4.ĐB chuyển đoạn là đột biến có sự trao đổi đoạn một NST hoặc
                                           giữa NST không tƣơng đồng. Trong đột biến chuyển đoạn giữa các
                                           NST ,một số gen của nhóm liên kết này chuyển sang nhóm liên kết
                                           khác.
                                           *** Chuyển đoạn tƣơng hỗ, nghĩa là một đoạn của NST này
                                           chuyển sang một đoạn của NST khác và ngƣợc lại.
                                           *** Chuyển đoạn không tƣơng hỗ là trƣờng hợp một đoạn của
                                           NST hoặc cả một NST này sáp nhập vào NST khác.
                                           Chuyển đoạn tƣơng hỗ xảy ra ở tế bào sinh dục khi giảm phân sẽ
                                           cho giao tử khác với giao tử bình thƣờng
                                           HÌNH VẼ/30
                                           III.NGUYÊN NHÂN, HẬU QUẢ VÀ VAI TRÒ CỦA ĐỘT
                                           BIẾN CẤU TRÚC NST:
                                           1. Nguyên nhân
HS giải thích hình sgk/30                  * Bên ngoài:
                                           - Vật lí: tia phóng xạ…
                                           - Chất hóa học…
                                           - Sinh học nhƣ Virut
                                           * Bên trong:
                                           - Biến đổi sinh lí sinh hóa nội bào.
                                           * Tùy độ bền vững NST,giai đoạn khác nhau của NST, cùng 1 tác
                                           nhân tạo ra dạng ĐB và tần số khác nhau .
                                           2.Hậu quả, vai trò
                                              2.1 Mất đoạn NST

                                                                                            :
                                                 a. Hậu quả
                                              - Mất đoạn NST thƣờng gây chết hoặc giảm sức sống.
                                                 b. VD:
HS trả lời vào phiếu                          - Ở ngƣời, NST 21bị mất đoạn sẽ gây ung thƣ máu.
                                                 c. Ứng dụng
                                              - Mất đoạn nhỏ NST có thể không làm giảm sức sống, vì vậy ngƣời
  Dạng      đột Đặt điểm Hậu quả Ý nghĩa      ta đã vận dụng hiện tƣợng mất đoạn nhỏ để loại bỏ những gen có
  biến                                        hại
  Mất đoạn
                                                d.Vai trò:
  Lặp đoạn
  Đảo đoạn                                    - Đột biến mất đoạn NST có thể dẫn đến mất các tính trạng tƣơng
  Chuyển đoạn                                 ứng.
                                              - Xác định vị trí của gen trên NST. Ví dụ, sử dụng sự mất đoạn là
                                              một trong những phƣơng pháp lập bản đồ gen ở ngƣời.
                                                 2.2 Lặp đoạn NST
GV yêu cầu tìm hiểu kỹ phần chuyển              a. Hậu quả
đoạn NST các gen trên đó bị thay đổi nhƣ      Làm tăng cƣờng độ hoặc giảm biểu hiện của tính trạng.
thế nào ?                                       b.Ví dụ: Ở ruồi giấm, càng lặp đoạn Barr làm mắt lồi càng thành
GV hoàn thiện bổ xung -giải thích các VD      mắt dẹt. Ở đại mạch, lặp đoạn làm tăng hoạt tính của enzim
VD1 : ở ngƣời mất đoạn vai ngắn NST số amilaza và có ý nghĩa trong công nghiệp sản xuất bia
5 gây nên hội chứng mèo kêu (chậm phát          c. Vai trò:
triển trí tụê ,bất thƣờng về hình thái cơ thể Có ý nghĩa đối với tiến quá của hệ gen, lặp đoạn NST dẩn đến lặp
)                                             gen tạo đkiện cho ĐBG vì nó tạo ra đoạn vật chất di truyền bổ
       Mất đoạn vai dài NST số 22 gây ung sung, chức năng của chúng có thể thay đổi(do đột biến và chọn lọc
thƣ máu ác tính                               tự nhiên)
      ở ngô và ruồi dấm mất đoạn nhỏ          2.3 ĐB đảo đoạn
                                              a. Hậu quả
HS trình bày vai trò của đbkhông làm          - Đảo đoạn NST thƣờng ít ảnh hƣởng tới sức sống vì vật chất di
VD2: ở đại mạch lặp đoạn làm tăng hoạt        truyền không mất mát. Tuy nhiên ở cơ thể dị hợp tử mang đoạn đảo
tính của enzim amilaz rất có ý nghĩa trong , khi giảm phân nếu trao đổi chéo diễn ra trong vùng đảo đoạn sẽ
công nghiệp sản xuất bia.                     tạo thành những giao tử không bình thƣờng, dẫn đến những hợp tử
VD3:12 dạng đảo đoạn trên NST số 3 liên không có khả năng sống.
quan đến chịu nhiệt độ khác nhau              b. Ứng dụng
VD4: Bệnh đao có 3 NST 21 ,1 chiếc            - Tạo ra sự sai khác giữa các nòi trong cùng 1 loài ;
chuyển vào NST 14 và số NST không đổi
nhƣng gây 1 số triệu trứng : sọ nhỏ , trấn    c. Vai trò
hẹp , khe mắt xếch , lƣỡi dày , dị tật tim    - Đột biến đảo đoạn gây ra sự sắp xếp lại của các gen, góp phần tạo
hoặc ống tiêu hoá , thiểu năng trí tuệ        ra sự đa dạng giữa các thứ, các nòi trong cùng một loài
                                              - Nguồn nguyên liệu cho quá trình tiến hóa, hình thành loài mới.
GV cho HS thảo luận đột biến có vai trò       2.4. ĐB chuyển đoạn
gì ?                                          a. Hậu quả
                                              - Chuyển đoạn lớn ở NST thƣờng gây chết hoặc làm mất khả năng
HS trình bày vai trò của đbgiảm sức sống sinh sản ở sinh vật.
,ứng dụng loại bỏ Gen không mong muốn Chuyển đoạn nhỏ ít ảnh hƣởng đôi khi có lợi.
.                                             b.VD:
                                              - Ngƣời ta phát hiện nhiều đột biến chuyển đoạn nhỏ ở lúa, chuối,
                                              đậu…
                                              - thể chuyển đoạn giảm khả năng sinh sản nên có thể dùng côn
                                              trùng mang chuyển đoạn làm công cụ phòng trừ sâu hại bằng
                                              ppháp DiTr
                                              c. Vai trò
                                              - Quan trọng trong hình thành loài mới


                                                                                             :
IV. CỦNG CỐ
1.Những dạng đột biến cấu trúc làm tăng số lƣợng gen trên một NST là
a. mất đoạn và lặp đoạn
b. lặp đoạn và đảo đoạn
c. *lặp đoạn và chuyển đoạn không tƣơng hỗ
d. đảo đoạn và chuyển đoạn tƣơng hỗ
2.Đột biến cấu trúc NST dễ xảy ra ở những thời điểm nào trong chu kì nguyên phân?
a.Khi NST chƣa nhân đôi ởkì trung gian và NST ở kì cuối.
b.Khi NSTở kì giữa và kì sau
c.Khi NSTở kì đầu và kì giữa
*d.Khi NST đang nhân đôi ở kì trung gian và NST ở kì đầu
3.Hiện tƣợng ĐB cấu trúc NST do:
 a.Đứt gãy NST
 b. Đứt gãy NST hoặc đứt gãy rồi tái kết hợp khác thƣờng
 c.trao đổi chéo không đều
 d*. b ,c
4. Bài tập SGK/32




                                                                                    :
Tiết 7:   BÀI 7.            ĐỘT BIẾN SỐ LƢỢNG NHIỄM SẮC THỂ

I. MỤC TIÊU BÀI HỌC
Kiến thức
    Học sinh trình bày đƣợc nguyên nhân, các dạng ,cơ chế hình thành ,hậu quả và vai trò của lệch
bội
    Phân biệt tự đa bội va dị đa bội ,cơ chế hình thành đa bội
    -Học sinh nêu đựoc hậu quả và vai trò của đa bội thể
Kỹ năng
-Phát triển năng lực quan sát , phân tích, so sánh , khái quát hoá.
-Rèn kỹ năng làm việc độc lập với sách giáo khoa.
Thái độ
-Nâng cao nhận thức đúng đắn và khoa học về gen và mã di truyền
-Hình thành thái độ yêu thích khoa học tìm tòi nghiên cứu
II.TRỌNG TÂM- PHƢƠNG TIỆN DẠY HỌC
1.Trọng tâm :
Khaí niệm ,phân loại ,cơ chế phát sinh và vai trò của lệch bội đa bội
2.Phƣơng tiện dạy học
 Tranh vẽ hình 7
III.TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
1.ổn định lớp Kiểm tra sĩ số:
2.kiểm tra bài cũ
3.Mở bài:
       Hoạt động của thầy và trò                                  Nội dung
   GV đƣa ra khái niệm đột biến số          I. LỆCH BỘI :
 lƣợng NST.                                 1. Khaí niệm và phân loại :
   Gồm có 2 loại lệch bội và dị bội         Là những biến đổi về số lƣợng NST xảy ra ở một hay
                                          một số cặp NTS
   GV chia 4 nhóm yêu cầu HS hoàn           thẻ không 2n-2
 thành phiếu học tập                        thể 1 2n-1
                                            Thể một kép 2n-1-1
                  Lệch bội                  Thể ba 2n+1
    khái                                    Thể bốn 2n+2
   niệm                                     Thể bốn kép 2n+2+2
                                            2.Nguyên nhân và cơ chế phát sinh
    các dạng                                Đột biến lệch bội đựoc sinh ra do rối loạn phân bào
                                          làm cho một hoặc vài cặp NST không phân li
    cơ     chế                              3.Hậu quả của các lệch bội
   phát sinh                                -Sự tăng hay giảm số lƣợng của một hay vài cặp NST
                                          một cáh khác thƣờng đã làm mất cân bằng của toàn hệ
    hậu quả,                              gen nên các thể lệch bội thƣờng không sôngs đựoc hay
   vai trò                                giảm sức sống ,giảm khả năng sinh sản tuỳ loài .
                                            4.ý nghĩa của các lệch bội
    HS từng nhóm lên trình bày dạng Đột biến lệch bội cung cấp quá trình cho quá trình
 lệch bội                                 tiến hoá ,trong chọn giống sử dụng thẻ lệch bội để thay
   HS: các nhóm khác bổ xung và thế NST theo ý muốn .Dùng để xác định vị trí của gen
 đánh giá                                 trên NST.
   GV :hoàn thiện
    GV cho h/s q/s hình 7.1 để minh
 hoạ cho hậu quả của lệch bội               II. ĐA BỘI THỂ
                                            1.    Khaí niệm:Là hiện tƣợng trong tế bào chƣá số
   GV chia 4 nhóm yêu cầu HS n/c NST đơn bội lớn hơn 2n.

                                                                                   :
nội dung sgk hoàn thành phiếu học         có 3 hoặc nhiều hơn 3 bộ NST đơn bội
tập                                       Cơ chế hình thành là do sự không phân lí của tất cả
                                        các cặp trong phân bào .
  Nội dung       dị bội                   2.Các dạng đa bội thể
  khái niệm                               a. Tự đa bội :là tăng số NST đơn bội của cùng một
                                        loài lên một số nguyên lần gồm đa bội chẵn(4n,6n...) và
  các dạng                              đa bội lẻ (3n,5n...)
                                          Cơ chế hình thành :
  cơ      chế                             Loài A:          cơ thể AA x AA
 phát sinh                                     AA x AA
                                                              Gt: A            AA
  hậu quả,                                         AA         AA
 vai trò                                         Hợp tử         AAA Thể tam bội bát thụ
                                                                AAAA Thể tứ bội hữu thụ
HS mỗi nhóm lên trình bày 1 nội           b. Dị đa bội là hiện tƣợng cả hai bộ NST cuả hai loài
dung cuả đột biến dị bội                khác nhau cùng tồn tại trong một TB
HS: các nhóm khác bổ sung và đánh         Loài A x loài B
giá                                       Cơ thể :AA           BB
GV :hoàn thiện                            Gt:      A            B
GV cho h/s q/s hình 7.2 để giải thích     Cơ thể :     AB       con lai lƣỡng bội bất thụ
minh hoạ thể dị đa bội đƣợc hình          Đa bội hóa→ AABB
thành do lai xa                           Ht:          AABB thể dị tứ bội hữu thụ (song nhị bội
                                        thể )
                                          3. nguyên nhân và cơ chế phát sinh
                                          -Do tác nhân vật lí ,hoá học và do rối loạn môi trƣờng
                                        nội bào ,do lai xa . Khi giảm phân bộ NST không phân
                                        li tạo giao tử chứa (2n )kết hợp gt(n) thành cơ thể 3n
                                        hoặc gt(2n) kết hợp với gt (2n) thành cơ thể 4n
                                          -Trong lần nguyên phân đầu tiên của hợp tử (2n) ,nếu
                                        tất cả các cặp không phân li thì tạo nên thẻ tứ bội
                                          4. Hậu quả và vai trò
                                          a. ở thực vật :Đa bội thể là hiện tƣợng khá phổ biến ở
                                        hầu hết các nhóm cây
                                          Đa bội lẻ tạo cây không hạt
                                          Đa bội chẵn tạo giống mới cho chọn giống và tiến hoá
                                          b. ở động vật :Hiện tƣợng đa bội thể rất hiếm xảy ra
                                        gặp ở các loài lƣỡng tính nhƣ giun đất ;loài trinh sản
                                        nhƣ bọ cánh cứng ,tôm, các vàng , kì nhông…
                                          c.các đặc điểm của thể đa bội .
                                          TB đa bội có số ADN tăng gấp bội nên quá trình sinh
                                        tổng hợp các chất hữu cơ xảy ra mạnh mẽ nên thể đa
                                        bội có TB to ,cơ quan dinh dƣỡng lớn , phát triển khoẻ
                                        chống chịu tốt.
                                          Các thể đa bội lẻ không có khả năng sinh giao tử bình
                                        thƣờng nhƣ các giống cây không hạt nhƣ nho ,dƣa,
4.Bài tập –dặn dò :
-HS đọc phần ghi nhớ sgk.
-Hãy phân biệt thể tự đa bội và thể dị đa bội ?
 -Về nhà làm bài tập SGKvà bài tập chƣơng I




                                                                                     :
                          Tiết 8 + 10:    BÀI 8: BÀI TẬP CHƢƠNG I

I/ MỤC TIÊU:
1. Kiến thức: Xác định đƣợc dạng đột biến gen khi cấu trúc gent hay đổi
                 -Xác định dạng ĐB cấu trúc NST
                 -Giải BT về nguyên phân để xác định dạng lệch bội
                 -Xác định đƣợc gen và tỉ lệ phân li kiểu gen khi biết dạng ĐB số lƣợng NST
2. Kỹ năng: vận dụng các kiến thức đã học để giải BT
3. Thái độ : Yêu thích giải BT
II. CHUẨN BỊ:
1. Giáo viên:
2. Học sinh:
III. PHƢƠNG PHÁP DẠY HỌC:
IV. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC:
1. Ổn định tổ chức lớp:
2. Kiểm tra bài cũ:
* Sự khác nhau giữa dạng lệch bội hay đa bội ?( lệch bội xảy ra 1 hay 1 số cặp Nuleotit tăng lên bội
số n lớn hơn hai )
* Hệ quả NTBS ? (Biết trình tự Nuleotit 1 mạch sẽ biết trình tự Nuleotit của mạch còn lại
         - A = T và G = X
         -A+T=G+X
* Ôn các công thức nguyên phân
* Ôn các dạng lệch bội, đa bội, cơ chế hình thành.
3. Nội dung giảng:
Vận dụng các kiến thức về cơ chế di truyền và biến dị để giải bài tập chƣơng I.
          Hoạt động của thầy và trò                                    Nội dung
   Bài 1: Tóm tắc: 2n = 8                     Giải bài tập chƣơng I:
   Số cặp Nu = 2.83. 108 cặp                  Bài 1: Ruồi giấm 8 NST, vậy chiều dài của bộ NST của
   L kì giữa = 2 Um                           ruồi giấm là:
   Số lần cuộn NST ?                          LNST =2.83 x 108 x 3.4A0 = 9.62 x 108Ao
   GV: Hƣớng dẫn cách giải                    Chiều dài trung bình của một AND là:
   Tính: L bộ NST                                        9.62 x 108
          L 1 AND                             L1ADN =        8       = 1.2 x 108Ao
   Số lần: L NST                               Chiều dài ruồi giấm ở kì giữa là:
            L kì giữa                         Đổi 2Um = 2 x 104Ao
   Hƣớng dẫn bài 2:                           Số lần NST cuộn chặt ở kì giữa:
   Tóm tắc:                                   Số lần = 1.2 x 108Ao = 6000 lần
   AND E.Coli chứa N15 phóng xạ                           2.104Ao
                 14
   -> MT C N                                  Bài 2:
   -> n = 4 ? phân tử AND                     Phân tử AND của E.coli chứa N15 phóng xạ =? MT
   Gợi ý: Số phân tử AND khi n = 4            N14 khi nhân đôi 4 lần thí -> có 14 AND con, mỗi 1
                                24 = 16       AND gồm 2 mạch đơn hoàn toàn là mới
   => 14 AND đều có 2 mạch mới                -> Có 2 AND con, mỗi AND con còn chứa N15 từ mạch
   => 2 AND còn chứa N15 là 2 mạch cũ cũ của AND mẹ.
   ở trong 2 AND mới.                         Bài 3:
                                              Câu a: Chuỗi Polipepít dạng bình thƣờng
   Hƣớng dẫn bài 3:                           P: Metionin _ alanin _ Lizin _Valin _Loxn _MKT
   Bài tập cho biết các bộ ba mã hoá axit mARN: AUG_GXX_AAA_GUU_UUG_UAG
   amin trên mARN.                                  Gốc:TAX_XGG _TTT_XAA_AAX_ ATX
       a. Ghi các axit amin tƣơng ứng?
           Đánh số thứ tự các cặp nu.                ATG_GXX_AAA_GTT_TTG_TAG
                                                     123 456 789 101112 131415 161718

                                                                                     :
    b. Dựa thứ tự các cặp Nu ở a tìm Câu b: Mất 3 cặp Nu 7.8.9 thì mARN mất 1 bộ ba
        b, c.                          AAA: Lizin
                                       M ARN        AUG_GXX_GUU_UUG_UAG
                                       Polipepit Mê Alanin Valin lôxn MKT
                                       Câu c: Cặp nu 10 (X=G) => (A=T)
                                         M gốc:     TAX_XGG _TTT_XAA_AAX_ ATX
                                         mARN:       AUG_GXX_AAA_GTT_TTG_TAG
                                       Polipepit     Mê ala lizin Phênin lơxn MKT
                                       Bài 4:
                                       a. Thứ tự các ribonucleotit trong mARN và thứ tự các
Hƣớng dẫn bài 4:                       nucleotit trong 2 mạch đơn của đoạn gen là:
-Tƣơng tự bài 3                        Protêin Xêrin Tirôxin Izô trip lizin
-Dựa vào nguyên tắc bổ sung sao mạch mARN UXU_ UAU_ AUA_UGG_AAG
-Dựa vào các trình tự Nuleotit - Mgốc              AGA_ATA_TAT_AXX_TTX
>mARN -> chuổi Polipeptit              Mbổ sung TXT_TAT_ATA_TGG_AAG
                                       b. Gen bị ĐB mất cặp Nuclotit 4.11.12 sẽ hình thành
                                       đoạn Polipeptit.
                                       M.gốc:       AGA_ ATA_TAT_ AXX_TTX_. . .
                                       M.bổ sung TXT_ TAT_ ATA_TGG_AAG
                                                    1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15
                                       Mạch gốc ĐB: AGA_ TAT_ATA_TTX
                                       mARN           : UXU_AUA_UAU_AAG
                                       C.Polipeptit     Xênin Izôlơ trirôxn lizin
                                       Bài 5:
                                       Số tế bào khi nguyên phân 4 lần có ĐB
Hƣớng dẫn bài 5:                       24 = 16 tế bào
24 =16 -> 144NST                       a. Bộ NST lƣợng bội của loài có số NST là:
2n =?                                  - 144NST : 16 = 9 -> Bộ NST ĐB = 9
Gợi ý :                                - Đột biến lệch bội có thể 2 khả năng.
2n = lẻ -> ĐB lệch bội tăng 1 hay giảm Thể ba nhiễm: 2n + 1 = 9 -> 2n = 8
1                                      Thể một nhiễm: 2n – 1 = 9 => 2n = 10
                                       b. 2n = 8 -> 4 giao tử
                                       - Thể ba nhiễm: 2n + 1 = 8 +1 => có 4 giao tử thừa 1
                                       NST
                                       - Thể một nhiễm 2n -1 = 10 – 1 => có 5 giao tử thiếu 1
                                       NST.
                                       Bài 6:
                                       a. Tên và các kiểu ĐB nST trong 7 trƣờng hợp.
                                       1. Đảo đoạn có tâm động: Đoạn DEF có tâm động đứt
Hƣớng dẫn bài 6                        ra quay 180o rồi gắn vào vị trí cũ NST.
                                       2. Lặp đoạn: Đoạn BC lặp lại 2 lần
                                       3. Mất đoạn: Mất đoạn D
                                       4. Chuyển đoạn trong 1 NST: Đoạn BC chuyển qua
                                       cách khác của chính NST đó.
                                       5. Chuyển đoạn không tƣơng hỗ: Đoạn MNO gắn qua
                                       đầu ABC của một NST khác.
                                       6. Chuyển đoạn tƣơng hỗ: MNO đổi chổ AB
                                       7.Đảo đoạn ngón tâm động : BCD quay 1800 gắn lại
                                       b. Đảo đoạn ngoài tâm động (7) không lâu thay đổi hình
                                       thái NST
                                       c. Chuyển động tƣơng hổ (6) và không tƣơng hổ (5) làm
                                       thay đổi các nhóm liên kiết khác nhau do 1 số gen từ

                                                                               :
                                           NST chuyển sang NST khác
                                           Bài 7:
                                           Sơ đồ lai     P AaBB x            AA’bb
                                           GP       AB .Ab                      Ab
  Hƣớng dẫn bài 7                          a.Con lai tự đa bội hoá
  -Cách rút giao tử các cây đa bội : 4n    2n AABb -ĐBH-------> 4n         AAAABBbb
                                           2n AaBb --------------> 4n      AAaaBBbb
                                           b.Xảy ra đột biến trong giảm phân
                                           + Ở cây AaBb –giao tử-------> AaBB (2n)
                                           Kết hợp giao tử :2n AaBBb x n (Ab)
  Lƣu ý (b) ĐB giảm phân giao tử bất       ->Con lai 3n AAaBBb
  thƣờng 2n AaBB      giảm phân bình       +Ở cây AAbb –giao tử------->2n AAbb
  thƣờng và ngƣợc lại                      2n (AAbb) x n(AB)------->3n AAABbb
                                           2n(AAbb) x n(ab) -> 3n                  AAaBbb
                                           c.Thể ba NST số 3
                                           +Đột biến ở cây
                                           Kết hợp giao tử AaB x Ab ->AAaBb
  + Lƣu ý (c) ba nhiễm ở NST số 3 chứa     + Đột biến ở cây
  Alen A và a=> giao tử bất thƣờng AaB     Kết hợp giao tử AAb x AB -> AAABb
  và AAB                                                        AAb x Ab -> AAaBb
                                           Bài 8:
                                           a. Phƣơng thức toạ cây quá đỏ t.c’ AAAA
                                           + Nguyên phân :lần phân bào đầu tiên của hộp tử các
  Hƣớng dẫn bài 8                          NST đã tự nhân đôi không phân li do thoi vô sắc không
  Ôn cơ chế hình thành thể đa bồi chẵn     hình thành tb 2n -> 6n AA-> AAAA
  quá trình nguyên phân hoặc giảm phân     * Giảm phân và thụ tinh : trong quá trình phát sinh giao
  Cách nét giao tử 4n                      tử , sự không phân li các cặp NST tƣơng đồng tạo qt 2n
  AAAA ---------------->2n AA              ở bố , mẹ khi thụ tinh , các giao tử 2n x 2n = hợp tử 4n
  aaaa ------------------> 2n aa                P AA        x      AA
  AAaa ------------------> 1/6AA 4/6Aa          GP         AA          AA
  1/6aa                                         Hợp tử     AAAA        quả đỏ
  AAAa -----------------> 1/2AA 1/2Aa      b. P AAAA (quả đỏ) x aaaa (quả vàng)
  Aaaa ------------------> 1/2Aa 1/2aa      Gp AA                     aa
  Ví dụ: Sử dụng sơ đồ hình chữ nhật rút   Con lai F1          AAaa quả đỏ
  giao tử 4n AAaa => chỉ có giao tử 2n     F1 cho các dạng giao tử: AA,Aa,aa,A,a,AAa
  sống sót, hữu thụ                        AAaa và O. Trong đó chỉ có 3 dạng giao tử hữu thụ là:
                                           1/6AA, 4/6Aa, 1/6aa
  A               A                        c. F1 x F1 AAaa x          AAaa
                                           GT hữu thụ 1/6AA4/6Aa1/6aa 1/6AA4/6Aa1/6aa
                                           Kẻ khung Funnet:
  a                a                       Kiểu            gen             F2 :         1/36AAAA,
                                           8/36AAAa,18/36AAaa,8/36Aaaa,1/36aaaa
  1/6AA , 4/6Aa , 1/6aa                    Kiểu hình F2       35 đỏ , 1 vàng
  Hay 1AA, 4Aa, 1aa



 4. Dặn dò:
- Làm lại các dang bài tập đã học ở chƣơng I
- Chuẩn bị cho tiết học mới: Ôn lại phần diễn biến
 của quá trình nhân đôi AND- Phiên mã – Dịch mã


                                                                                    :
                  Tiết 9 :Ngày 30- 8   BÀI 9: THỰC HÀNH XEM PHIM VỀ

              CƠ CHẾ NHÂN ĐÔI CỦA ADN, CƠ CHẾ PHIÊN MÃ VÀ DỊCH MÃ
I. MỤC TIÊU CỦA BÀI
- Vận dụng đƣợc những kiến thức đã học để chỉ ra các giai đoạn và diễn biến của từng giai đoạn
trong quá trình phiên mã và dịch mã.
- Rèn luyện đƣợc kỹ năng quan sát phân tích và phát huy tính sáng tạo trong những tình huống khác
nhau.
II. PHƢƠNG TIỆN DẠY HỌC
- Máy tính và máy chiếu đa năng
- Ti vi, đầu đĩa
- Đĩa
III. PHƢƠNG PHÁP DẠY HỌC
- Vấn đáp – tái hiện
- Vấn đáp – tìm tòi
IV. TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
1. Ổn định tổ chức lớp, kiểm tra sỹ số
2. Dạy bài mới
           Hoạt động của thầy và trò                               Nội dung
Gv: Cho học sinh xem phim nhiều lần.            1. Cơ chế nhân đôi của ADN
Gv? Chỉ ra các thành phần tham gia              - Tháo xoắn
Gv? Chỉ ra các mốc thời gian bắt đầu và kết - Tổng hợp mạch mới
thúc mỗi quá trình                              - Tổng hợp đoạn okazaki
Gv? Trình bày quá trình diễn tiến của mỗi quá - ADN con xoắn lại
trình.
Gv: Cho học sinh xem phim nhiều lần.            2. Cơ chế phiên mã
Gv? Chỉ ra các thành phần tham gia              - Enzyme tháo xoắn một đoạn của ADN
Gv? Chỉ ra các mốc thời gian bắt đầu và kết - Tổng hợp sợi ARN sơ khai
thúc mỗi quá trình                              - Hình thành ARN thành thục
Gv? Trình bày quá trình diễn tiến của mỗi quá
trình.Gv: Cho học sinh xem phim nhiều lần.
Gv? Chỉ ra các thành phần tham gia
Gv? Chỉ ra các mốc thời gian bắt đầu và kết 3. Dịch mã
thúc mỗi quá trình                              - Mở đầu
Gv? Trình bày quá trình diễn tiến của mỗi quá - Kéo dài
trình.                                          - Kết thúc
V. CỦNG CỐ
Vẽ hình quan sát đƣợc
Phân chia thành các giai đoạn khác nhau của các quá trình




                                                                                   :
  CHÖÔNG II:         TÍNH QUI LUAÄT CUÛA HIEÄN TÖÔÏNG DI TRUYEÀN

   Tiết 11:                         QUY LUAÄT PHAÂN LI
  A/ muïc tieâu baøi hoïc:
  1/kieán thöùc:
       trình baøy ñöôïc thí nghieäm vaø caùch giaûi thích thí nghieäm cuûa
        MENÑEN
       giaûi thích ñöôïc cô sôû teá baøo hoïc cuûa qui luaät phaân li
       neâu ñöôïc caùc ñieàu kieän nghieäm ñuùng cuûa ñònh luaät phaân li
  2/ kæ naêng : reøn luyeän kæ naêng phaân tích ,quan saùt keânh hình ñeå
  thu nhaän thoâng tin
  3/ thaùi ñoä : coù yù thöùc vaän duïng qui luaät phaân li vaøo thöïc tieãn
  saûn xuaát
  B/ chuaån bò:
  1/ giaùo vieân: tranh veû lai 1 caëp tính traïng cuûa MENÑEN
  2/ hoïc sinh: sgk
  C/ tieán trình giôø daïy:
  1/oån ñònh: kieåm tra sæ soá
  2/kieåm tra baøi cuû:
  3/hoaït ñoäng giôø daïy:

                                                        HOAÏT ÑOÄNG CUÛA HS
         HOAÏT ÑOÄNG CUÛA GV


Hoaït ñoäng 1: döïa vaøo kq TN gv          hs quan saùt hình 11 trìh baøy thí
yeâu caàu hs quan saùt sô ñoà hình 11      nghieäm cuûa MENÑEN vaø neâu ñöôïc:
sgk vaø hoûi:                                  chæ 1 tính traïng bieåu hieän ôû F1
   hoa ñoû ,hoa traéng ñöôïc goïi               goïi laø tính traïng troäi( hoa ñoû)
      laø tính traïng gì?                      -tính traïng khoâng bieåu hieän F1
   laøm thí nghieäm nhieàu laàn                 laø tính traïng laën( hoa traéng)
      ñeàu cho keát quaû nhö nhau          *Menñen giaûi thích baèng söï phaân li
      “khi lai p khaùc nhau veà 1 caëp     toå hôïp cuûa caëp nhaân toá di truyeàn
      tính traïng thuaàn chuûng töông      *A : hoa ñoû
      phaûn thì ôû theá heä thöù 2 coù       a :hoa traéng
      söï phaân ly theo tæ leä 3 troäi :
      1 laën”

hoaït ñoäng 2: gv cho hs tìm hieåu töø        khi cô theå lai F1 (Aa) phaùt sinh
sgk xem menñen ñaû giaûi thích kq              giao töû thì caùc alen troäi vaø laën
treân nhö theá naò?                            khoâng hoaø laãn vaøo nhau (giao
                                               töû thuaàn khieát)
                                              moãi loaïi giao töû F1 chæ chöùa 1
                                               gen cuûa boá hoaëc meï (1A:1a )

                                                                       :
Ngày nay nhân tố di truyền đƣợc gọi là        caùc giao töû toå hôïp nhau qua thuï
gì?                                            tinh vaø söï aùt cheá cuûa gen troäi
                                               vaø laën gaây neân tæ leä 3 troäi : 1
                                               laën

Hoaït ñoäng 3: töø söï giaûi thích treân   Qui luaät phaân li töø sgk
menñen ñaõ ruùt ra noäi dung qui
luaät phaân li vôùi nd nhö theá naøo?

Hoaït ñoäng 4: gv yeâu caàu hs phaân       khi NST phaân li trong giaõm phaân vaø
tích hình 11.2 ñeå giaûi thích qui luaät   toå hôïp qua thuï tinhdaõ daãn ñeán söï
phaân li theo quan nieäm hieän ñaïi?       phaân li vaø toå hôïp cuûa caëp gen
Gv choát laïi caùc yù chính                töông öùng
Hoaït ñoäng 5:gv caàn löu yù hs khi            moåi beân P cho 1 loaïi giao töû
vieát sô ñoà lai caàn vieát tæ leä giao          mang gen A hoaëc a , qua tt F1 coù
töû vaø tæ leä kg ,kh. Nhaéc hs caùch            kieåu gen :Aa
vieát kh :A- cho 2 kg :AA vaø Aa(3A            do söï phaân li cuûa caëp NST
:1aa)                                            töông ñoàng trong giaõm phaân taïo
*gv kieåm tra kieán thöùc lôùp 9 veà lai         2 loaïi giao töû (1A :1a)
phaân tích baèng caâu hoûi: laøm theá          söï thuï tinh cuûa 2 loaïi giao töû
naøo ñeå xaùc ñònh kg cuûa hoa ñoû?              ñuïc ,caùi ñaõ taïo F2 coù:
Tự thụ phấn hoặc lai phân tích                 3 KG:1AA:2Aa:1aa
                                               F1 toaøn hoa ñoû vì theå dò hôïp Aa
                                                 gen troäi A aùt gen laën.töông töï ôû
                                                 F2 laø 3ñoû :1 traéng
Hoaït ñoäng 6: gv cho hs töï tìm hieåu     Sgk
3 ñieàu kieän nghieäm ñuùng cuûa qui
luaät phaân li, gv nhaán maïnh ñieàu
kieän thöø 3
   4/ cuûng coá: cô sôû teá baøo hoïc cuûa qui luaät phaân li
   5/daën doø: laøm baøi taäp 3,4,5 SGK




                                                                        :
                 TIEÁT 12       QUY LUAÄT PHAÂN LY ÑOÄC LAÄP
     A/muïc tieâu baøi hoïc:
     1/kieán thöùc:
         moâ taû thí nghieäm lai 2 caëp tính traïng cuûa memñen
         phaân tích keát quaû thí nghieäm
         noäi dung quy luaät phaân ly ñoäc laäp .giaûi thích côsôû teá baøo hoïc
         vaän duïng coâng thöùc toå hôïp ñeå giaûi thích tính ña daïng cuûa
           sinh giôùi
     2/ kæ naêng:
         quan saùt ,phaân tích keânh hình
         phaân tích keát quaû thí nghieäm
     B/ chuaån bò:
     1/ giaùo vieân:    cô sôû teá baøo hoïc cuûa qui luaät phaân li ñoäc laäp
     2/ hoïc sinh:     sgk
     C/ tieán trình giôø daïy:
     1/oån ñònh: kieåm tra sæ soá
     2/ kieåm tra baøi cuû: noäi dung quy luaät phaân li cuûa menñen
     3/ hoaït ñoäng giôø daïy:

HOAÏT ÑOÄNG CUÛA GIAÙO VIEÂN                  HOAÏT ÑOÄNG CUÛA HOÏC SINH


Hoaït ñoäng 1: gv yeâu caàu hs tham       Thí nghieäm(sgk)
khaûo sgk thí nghieäm cuûa menñen

Hoaït ñoäng 2: -gv cho hs phaân tích keát     Vaøng laø troäi (3/4) : A
quaû töøng caëp tính traïng                   Xanh laø laën(1/4) :a
   haït vaøng/ haït xanh =3/4                trôn laø troäi(3/4) :B
   haït trôn/ haït nhaên=3/4                 nhaên laø laën (1/4) :b
  F2
   9/16 vaøng trôn =3/4 vaøng x3/4
      trôn                                keát quaû (sgk)
   3/16 vaøng nhaên=3/4 vaøngx1/4         noäi dung (sgk)
      nhaên
   3/16 xanh trôn=1/4 xanh x3/4trôn

    1/16 xanh,nhaên =1/4 xanh x ¼
      nhaên
-töø keát quaû treân menñen thaáy raèng
2 caëp tính traïng naøy di truyeàn ñoc5
laäp nhau
menñen ñaû giaûi thích keát quaû treân    Moãi caëp tính traïng do 1 caëp
nhötheá naøo?                             nhaân toá di truyeàn qui ñònh,caùc
                                          caëp nhaân toá di truyeàn phaân ly
                                          toå hôïp cuøng nhau trong quaù

                                                                      :
                                            trình phaùt sinh giao töø vaø thuï
                                            tinh

Hoaït ñoäng 3: gv yeâu caàu hs phaân           P cho 1 loaïi giao töû
tích hình 12 sgk qua heä thoáng caâu           F1 coù kieåu gen dò hôïp 2
hoûi:                                            caëp(AaBb)
    moãi beân P cho loaïi giao töû            do söï phaân li ñoäc laäp cuûa
      naøo?                                      caùc caëp NST töông ñoàng
    söï thuï tinh giöûa giao töû đực vaø        trong giaõm phaân ñaû daãn
      caùi cho F1 coù kieåu gen nhö theá         ñeán söï phaân li ñoäc laäp
      naøo?                                      cuûa caùc caëp gen töông
    vì sao F1taïo 4 loaïi giao töû ñeàu         öùng ,F1cho 4 loaïi giao töû tæ
      coù tæ leä ¼?                              leä baèng nhau
    söï keát hôïp ngaåu nhieân cuûa 4         tæ leä kieåu gen ôû F2 coù 9
      loaïi giao töû cho F2 tæ leä kieåu         kieåu gen
      gen nhö theá naøo?                      1AABB:2AABb :2AaBB :4AaBb
    moái lieân quan giöûa kieåu gen          (9A-B-):vaøng trôn
      vaø kieåu hình ôû F2 nhö theá           1Aabb :2Aabb:(3A-bb)vaøng
      naøo?                                   nhaên
    Nội dung định luật                       1aaBB :2aaBb(3aaB-) xanh trôn
                                              1aabb               xanh nhaên

Hoaït ñoäng 3: gv höôùng daãn hs xaùc      hs laøm vieäc vôùi baûng sgk
ñònh caùc thoâng soá theo caùc coät
trong baûng ôû tröôøng hôïp lai 1 caëp
tính traïng ,sau ñoù cho hs ñieàn tieáp
caùc tröôøng hôïp lai 2,3, n caëp tính
traïng
      4/ cuûng coá: cô sôû teá baøo hoïc cuûa qui luaät phaân li ñoäc laäp
     5/ daën doø: laøm bt 3,4 sgk




           Tieát 13: SÖÏ TAÙC ÑOÄNG CUÛA NHIEÀU GEN; TÍNH ÑA HIEÄU
     CUÛA GEN
     A/ muïc tieâu:
     1/ kieán thöùc:
         moâ taû thí nghieäm lai 1 caëp tính traïng ôû ñaäu thôm
         bieát phaân tích keát quaû vaø giaûi thích caùc thí nghieäm trong baøi
           hoïc
         hieåu vaø neâu baûn chaát caùc kieåu taùc ñoäng:töông taùc giöõa
           caùc gen khoâng alen, taùc ñoäng coäng goäp vaø tính ña hieäu gen
         khaùi quaùt moái quan heä kieåu gen ,kieåu hình

                                                                        :
2/ kó naêng:
    phaùt trieån kó naêng quan saùt vaø phaân tích keânh hình
    phaùt trieãn kó naêng quan saùt keát quaû thí nghieäm
B/ chuaån bò :
1/ giaùo vieân: caùc tranh aûnh ñeà caäp ñeánsöï töông taùc giöûa caùc
gen khoâng alen
2/hoïc sinh:    sgk
C/ tieán trình giôø daïy:
1/oån ñònh: kieãm tra só soá
2/ kieãm tra baøi cuû: cô sôû teá baøo hoïc cuûa qui luaät phaân li ñoäc
laäp
3/hoaït ñoäng giôø daïy:


 HOAÏT ÑOÄNG CUÛA GIAÙO VIEÂN              HOAÏT ÑOÄNG CUÛA HOÏC SINH

Hoaït ñoäng 1
giaûi thích caùc gen alen
Caùc gen khoâng alen                    Hs lænh hoäi ,ghi cheùp

Hoaït ñoäng 2 :                              Hs qua sô ñoà neâu thí
   gv cho hs tham khaûo hænh.1                nghieäm (sgk)
      trình baøy thí nghieäm ôû              hs thöïc hieän caùc leänh sgk:
      ñaäu thôm vaø thöïc hieän         -F2 coù soá toå hôïp giao töû laø
      caùc leänh ôû sgk                 16(7 + 9), F1 cho 4 loaïi giao töû ñöïc
   töông quan giöõa caùc nhoùm         ,caùi       F1 coù kieåu gen dò hôïp
      kieãu gen vaø kieåu hình          töû phaân li ñoäc laäp(AaBb),
   GV giải thích về mặt sinh hóa       -sô ñoà lai töø F1 deán F2 :AaBb
      sự hình thành màu sắc             xAaBb (hs töï vieát)
                                        -tæ leä caùc nhoùm kieåu gen:
                                        9A-B :3A-bb 3aaB-:1aabb
hoaït ñoäng 3: töø söï phaân tích gv    9A-B- :9 ñoû thaåm
höôùng daãn hs ruùt ra kl veà moái      3A-bb + 3aaB- +1aabb : 7 traéng
töông quan giöõa kieåu gen vaø          keâtù luaän:
kieåu hình vaø vieát sô ñoà lai töø P   -trong kieåu gen coù maët 2 gen
ñeán F2                                 troäi khoâng alen A,B töông taùc cho
                                        hoa ñoû
                                        -coù 1 gen troäi A hoaëc B , hoaøn
                                        toaøn gen laën cho hoa traéng
hoaït ñoäng 4: gv cho hs quan saùt           sô ñoà lai hs töï vieát
sô ñoà hình 13.2:                            F2 coù 16 toå hôïp ,F1 coù
-soá toå hôïp ôû F2 ,kieåu gen cuûa            kieåu gen dò hôïp töû 2 caëp
F1?                                            naèm treân 2 caëp NST
-moái töông quan giöõa maøu saéc             Soá gen troäi caøng nhieàu
haït vaø soá löôïng gen troäi trong            ,maøu ñoû caøng ñaäm

                                                                     :
töøng kieåu gen?                                -   4 gen troäi :ñoû ñaäm
-kieåu taùc ñoäng cuûa gen ñoái                 -   3 gen troäi:ñoû
vôùi söï hình thaønh ñoä ñaäm                   -   2gen troäi:ñoû hoàng
,nhaït?                                         -   1 gen troäi:hoàng
                                                -   1 gen troäi:traéng
                                                -   moãi gen goùp phaàn
GV giới thiệu cac tỉ lệ khac:                       nhö nhau vaøo söï bieåu
9:6:1 , 9:3:4 , 12: 3 : 1 , 13: 3   ,               hieän tính traïng
9:3:3:1


Hoaït ñoäng 5: cho hs tham khaûo         hs töï tham khaûo phaàn naøy
sgk vaø dieãn giaûi tính ña hieäu
gen

4/ cuûng coá caùc kieåu taùc ñoäng cuûa gen ñoái vôùi söï hình thaønh tính
traïng
5/daën doø:   laøm bt 3,4,5 sgk




           TIEÁT 14   :                 DI TRUYEÀN LIEÂN KEÁT
A/ MUÏC TIEÂU BAØI HOÏC:
1/ kieán thöùc:
     Moâ taû , phaân tích keát quaû thí nghieäm, baûn chaát cuûa lieân keát
       hoaøn toaøn vaø khoâng hoaøn toaøn
     Cô sôû teá baøo hoïc cuûa hoaùn vò gen
     Yù nghæa cuûa di truyeàn lieân keát
2/ kó naêng: quan saùt ,phaân tích hình veõ vaø keát quaû thí nghieäm
B/chuaån bò:
1/ giaùo vieân :
     tranh ñeà caäp ñeán söï lieân keát hoaøn toaøn
     tranh cô sôû teá baøo hoïc cuûa hoaùn vò gen
2/ hoïc sinh : sgk
C/ Tieán trình baøi hoïc:
1/ oån ñònh: kieåm tra sæ soá
2/kieåm tra baøi cũ vieát sô ñoà lai :
p ñaäu vaøng ,trôn x xanh ,nhaên
    AaBb                  aabb
Xaùc ñònh kieåu gen vaø kieåu hình ôû F1
3/ tieán trình giôø daïy:
    HOAÏT ÑOÄNG CUÛA GV                          HOAÏT ÑOÄNG CUÛA HS

                                                                  :
Hoaït ñoäng 1:                               Thí nghieäm (sgk)
   gv cho hs tham khaûo sgk trình           Fa :1xaùm :1 ñen             xaùm
      baøy thí nghieäm cuûa moocgan             troäi hôn ñen vaø F1 coù kieåu
      ,sau đóù phaân tích keát quaû thí         gen :Bb
      nghieäm                            1 daøi : 1 cuït            daøi troäi hôn
   Nhận xét kết quả TN với kq bài tập   cuït
      vừa KT?                            vaø F1 : Vv
   gv höôùng daãn hs caùch vieát         vaäy F1 coù 2 caëp gen dò hôïp töû
      kieåu gen trong tröôøng hôïp lieân ,con caùi ñen ,cuït cho 1 loaïi giao töû
                                         bv
      keát sau ñoù cho hs vieát sô ñoà lai
                                          Con ñöïc F1 cho 2 loaïi giao töû
                                         ,chuùng toû gen b vaø v cuûng naúm
                                         treân 1 nhieãm saéc theå, goïi laø
                                         hieän töôïng lieân keát gen
                                         hs töï vieát sô ñoà lai
Hoaït ñoäng 2:                           Thí nghieäm(sgk)
   cho hs tham khaûo sgk veà thí        Ñöïc ñen ,cuït cho 1 loaïi giao töû bv(1)
      nghieäm cuûa moocgan, phaân tích Fa cho 4 Kieåu hình :
      soá lieäu :                        Cáai F1 cho 4 loai giao tử
   ruoài ñöïc ñen ,cuït cho maáy loaïi      Xaùm ,daøi (0,415 )            F1 cho
      giao töû?                                 giao töû BV(0,415)
   Fa cho nhöûng kieåu hình naøo ?          Ñen,cuït (0,415)         F1 cho giao
      tæ leä?                                   töû bv (0,415)
   Caùi F1 cho giao töû naøo? tæ leâ?       Xaùm ,cuït(0.085)              F1
   Vì sao coù nhöûng giao töû khoâng           chogiao tö ûBv (0.085)
      do lieân keát hoaøn toaøn?             Ñen ,daøi(0.085)              F1 cho
   Sự di truyền ở đực, cái F1                  giao töû bV(0.085)
                                         F1 cho 4 loaïi giao töû trong ñoù: 2 loaïi
                                         giao töû lieân keát hoaøn toaøn (BV
                                         ,bv) vaø 2 loaïi giao töû khoâng do lieân
                                         keát hoaøn toaøn(hoaùn vò gen)
Hoaït ñoäng 3:                           Hs laøm vieäc vôùi sô ñoà
   gv cho hs quan saùt sô ñoà cô sôû Coù söï baét cheùo giöõa 2 croâmatit
       teá baøo hoïc vaø giaûi thích     trong caëp nhieãm saéc theå töông
       hoaùn vò gen                      ñoàng ,taïo 4 loaïi giao töû vôùi tæ leä
   coù nhaän xeùt gì veà 2 croâmatit    khoâng ñeàu
       trong caëp nhieãm saéc theå töông 2 loaïi giao töû lieân keát hoaøn toaøn
       ñoàng                             chieám tæ leä ít
   tæ leä giao töû mang gen hoaùn vò 2 loaïi giao töû lieân keát khoâng haøon
       phaõn aùnh taàn soá hoaùn vò      toaøn chieám tæ leä nhieàu
                                         taàn soá hoaùn vò =toång tæ leä caùc
                                         loaïi giao töû mang gen hoaùn vò

Hoaït ñoäng 4: gv giaûng giaûi veà taàn      Hs nghe, ghi cheùp
soá hoaùn vò:
                                                                      :
Taàn soá hoaùn vò khoâng vöôït quaù
50%
Khoaûng caùch giöõaû caùc gen caøng
lôùn thì taàn soá hoaùn vò caøng cao
Söï hoaùn vò chæ coù yù nghóa khi taïo
ra söï toå hôïp laïi caùc gen( ít nhaát coù
2 caëp gen dò hôïp)
Hoaït ñoäng 5: gv cho hs töï tìm hieåu yù sgk
nghæa cuûa di truyeàn lieân keát
     4/ Cuûng coá: Cô sôû teá baøo hoïc cuûa hoaùn vò gen
        Cáách tính tần số HVG f%
      5/ Daën doø: laøm baøi taäp




    TIEÁT 15    DI TRUYEÀN LIEÂN KEÁT VÔÙI GIÔÙI TÍNH
    A/ muïc tieâu baøi hoïc:
    1/ kieán thöùc:
        Caáu taïo vaø chöùc naêng cuûa caëp nhieãm saéc theå giôùi tính XY
        Moâ taû vaø phaân tích keát quaû thí nghieäm
        Baûn chaát yù nghóa di truyeàn lieân keát giôùi tính
    2/kó naêng : quan saùt ,phaân tích hình vaø keát quaû thí nghieäm
    B/chuaån bò:
    1/ giaùo vieân: tranh aûnh ñeà caäp ñeán söï di truyeàn giôùi tính vaø lieân
    keát giôùi tính
    2/ hoïc sinh: sgk
    C/ Tieán trình giôø daïy:
    1/ oån ñònh:
    2/ kieåm tra baøi cuû:
    3/hoaït ñoäng giôø daïy:
      HOAÏT ÑOÄNG CUÛA GIAÙO VIEÂN           HOAÏT ÑOÄNG CUÛA HOÏC SINH

    Hoaït ñoäng 1: döïa vaøo kieán      Hs neâu ñöôïc:
    thöùc lôùp 9 cho hs sinh neâu ñieãm    Caëp töông ñoàng
    khaùc nhau giöõa nst thöôøng vaø       Soá caëp
    nst giôùi tính?                        Chöùa gen
    Hoaït ñoäng 2: gv cho hs quan saùt     Ñoaïn töông ñoàng (chöùa gen
    sô ñoà hình 15.1 moâ taû Caëp            toàn taïi thaønh caëp)
    NST XY                                 Ñoaïn khoâng töông ñoàng
                                             cuûa X( gen treân X khoâng
                                             coù treân Y)
                                           Ñoaïn khoâng töông ñoàng
                                             cuûa Y(gen treân Y khoâng

                                                                      :
                                            coù treân X)
Hoaït ñoäng 3:                        Lai thuaän :
     gv cho hs quan saùt thí             Ptc , F1 toaøn ñoû, F2 3ñoû :1
      nghieäm cuûa moocgan veà              traéng            ñoû (W) laø
      maøu maét ôû ruoài giaám              troäi hôn traéng(w) vaø tính
     coù nhaän xeøt gì veà keát            traïng do 1 gen chi phoái
      quaû pheùp lai thuaän vaø           maét traéng ôû F2 toaøn ruoài
      nghòch?                               ñöïc ,gen qui ñònh maøu maét
                                            naèm treân NST giôùi tính X
     Gv cho hs vieát sô ñoà lai          sô ñoà lai thuận:
      ,giaûi thích cô sôû teá baøo       Ptc XWXW x        XwY
      hoïc                               G XW                Xw , Y
                                         F1          XWXw ,XWY
                                         G 1/2XW ,1/2Xw 1/2XW ,1/2Y
                                          F2 1/4XWXw : 1/4XWXW :1/4XWY
     Nhaän xeùt veà söï di truyeàn :1/4XwY
      gen qui ñònh maøu maét ôû       Gen lieân keát vôùi X coù söï di
      pheùp lai nghòch?               truyeàn cheùo (gen laën töø oâng
     Tại sao màu mắt trắng biểu hiện ngoaïi truyeàn cho meï vaø bieåu
      phổ biến ở giới dực?            hieän ôû con trai)
     Nhận xét về sự biểu hiện tính
      trạng ở hai giới?
Hoaït ñoäng 4: gv cho sô ñoà lai: ôû Hs vieát sô ñoà lai
ngöôøi taät dính ngoùn 2,3 do gen     P XX x         XYa
naèm treân nst Y khoâng coù alen      G X             X , Ya
treân X .haõy vieát sô ñoà lai sau    F1 XX         XYa
vaø nhaän xeùt söï di truyeàn cuûa    Gen lieân keát vôùi Y coù söï di
gen lieân keát vôùi nst giôùi tính Y? truyeàn thaúng(truyeàn tröïc tieáp
                                      cho theå dò giao)
Hoaït ñoäng 5:gv cho hs laøm vieäc sgk
vôùi sgk ñeå xaùc ñònh yù nghæa
cuûa di truyeàn lieân keát giôùi tính
trong cuoäc soáng
4/ cuûng coá: Cô sôû teá baøo hoïc cuûa di truyeàn lieân keát giôùi tính trong
2 tröôøng hôøp :gen naèm treân X vaø Y
5/ daën doø : laøm caùc baøi taäp sgk




                                                                  :
        TIEÁT 16      DI TRUYEÀN NGOAØI NHIEÃM SAÉC THEÅ
   A/ muïc tieâu:
   1/ kieán thöùc:
       khaùi nieäm vaø ñaëc ñieåm cuûa di truyeàn ngoaøi nst
       phaân tích keát quaû vaø giaûi thích ,neâu ñöôïc baûn chaát söï di
         truyeàn ôû ti theå vaø laïp theå
   2/kó naêng: quan saùt ,phaân tích hình veõ vaø keát quaû thí nghieäm
   B/ chuaån bò:
   1/ giaùo vieân:caùc tranh aûnh ñeà caäp ñeán söï di truyeàn ngoaøi nhieãm
   saéc theå
   2/ hoïc sinh: sgk
   C/ tieán trình giôø daïy:
   1/ oån ñònh: kieãm tra só soá
   2/ kieãm tra baøi cuû:
   3/ hoaït ñoäng giôø daïy
             HOAÏT ÑOÄNG CUÛA GV                     HOAÏT ÑOÄNG CUÛA HS
Hoaït ñoäng 1: gv cho hs phaân tích sô      Gioáng veà nhaân ,ñeàu nhaän
ñoà lai thuaän nghòch ôû hình 16:            teá baøo chaát cuûa meï
   so saùnh cuûa 2 hôïp töû ñöôïc          Con lai mang chuû yeáu teá baøo
      taïo ra do lai thuaän vaø lai          chaát cuûa meï , vì vaäy teá baøo
      nghòch                                 chaát ñaõ coù vai troø ñoái vôùi
   vì sao con mang tính traïng cuûa         söï hình thaønh tính traïng
      meï?                                  Vaäy : söï di truyeàn tính traïng
   Coù phaûi moïi hieän töôïng di           xanh luïc, luïc nhaït lieân quan
      truyeàn theo doøng meï ñeàu laø        ñeán teá baøo chaát ôû teá baøo
      di truyeàn teá baøo chaát?             tröùng cuûa caây meï ,goïi laø
                                             hieän töoïng di truyeàn teá baøo
                                             chaát(di truyeàn theo doøng meï)
Hoaït ñoäng 2: gv cho hs nhaéc              Ty theå ,laïp theå plasmit
laïi:trong teá baøo chaát baøo quan         AND trần maïch xoaén keùp
naøo coù AND? Coù gì khaùc vôùi AND          ,daïng voøng
cuûa nhaân?
Hoaït ñoäng 3:cho hs tham khaûo 2        sgk
chöùc naêng chuû yeáu cuûa AND ty
theå, lạp thể
     Neâu ñieåm khaùc nhau giöõa söï    Đặc điểm di truyền ngoài NST
        di truyeàn qua nhaân vaø teá        Keát quaû lai thuaän ,nghòch

                                                                  :
     baøo chaát                             khac nhau
                                           Tính traïng cuûa con lai theo
Trong tế bao co mấy hệ thống di truyền?     doøng meï
                                           Khoâng tuaân theo caùc qui luaät
Ứng dụng di truyền TBC vao trong sản        di truyeàn NST,tính traïng do teá
xuất?                                       baøo chaát qui ñònh vaãn toàn
                                            taïi khi coù söï thay ñoåi nhaân

   4/cuûng coá: Chöùc naêng cuûa gen ti theå vaø laïp theå
   5/ daën doø : traû lôøi caùc caâu hoûi sgk




   TIEÁT 17    AÛNH HÖÔÛNG CUÛA MOÂI TRÖÔØNG ÑEÁN SÖÏ
                       BIEÅU HIEÄN CUÛA GEN
   A/ muïc tieâu:
   1/ kieán thöùc:
       Phaân tích moái quan heä giöûa kieåu gen – moâi tröôùng – kieåu hình
       Neâu ñöôïc bieåu hieän vaø tính chaát cuûa thöôøng bieán
       Khaùi nieäm möùc phaûn öùmg, vai troø cuûa kieåu gemn, moâi
         tröôøng ñoái vôùi söï hình thaønh tính traïng
   2/ kó naêng :
       Phaân tích hình , vaän duïng lí thuyeát vaøo thöïc tieån
   B/chuaån bò:
   1/ giaùo vieân : tranh veà söï bieåu hieän maøu saéc hoa lieân hình
   2/ hoïc sinh: sgk
   C/ hoaït ñoäng treân lôùp
   1/ oån ñònh
   2/ kieãm tra baøi cuû: ñaëc ñieåm söï di truyeàn ôû teá baøo chaát
   3/ hoaït ñoäng giôø daïy:
   HOAÏT ÑOÄNG CUÛA GIAÙO                  HOAÏT ÑOÄNG CUÛA HOÏC SINH
   VIEÂN
   Hoaït ñoäng 1 `cho hs quan saùt sô Hs quan saùt sô ñoà vaø nhaän xeùt
   ñoà hình 17 :                               Gioáng hoa ñoû cho maøu
       Coù nhaän xeùt gì vôùi caùch             traéng hay ñoû phuï thuoäc
         phaûn öùng vôùi nhieät ñoä              vaøo nhieät ñoä
         cuûa hoa ñoû vaø hoa traéng?         Hoa ñoû (20oC) û hoa
       Nhaän xeùt gì veà vai troø            traéng(35oC)
         cuûa gen vaø aûnh höôûng              Gioáng hoa traéng chæ cho
         cuûa moâi tröôøng ñoái vôùi             hoa traéng khoâng phuï
         söï hình thaønh kieåu hình?             thuoäc nhieät ñoä
                                                                 :
                                                   Keát luaän:
                                                      P khoâng truyeàn tính traïng
Gv hoûi hs veà tính traïng chaát                        coù saún cho con maø truyeàn
löôïng vaø soá löôïng vaø cho bieát                     kieåu gen
tính traïng naøo phuï thuoäc nhieàu                   Kieåu gen qui ñònh khaû
vaøo moâi tröôøng?                                      naêng phaûn öùng cuûa cô
                                                        theå
                                                      Kieåu hình laø keát quaû
                                                        töông taùc giöûa kieåu gen
                                                        vaø moâi tröôøng

Hoaït ñoäng 2 cho hs nhaéc laïi     Hs laäp baûng so saùnh thöôøng
khaùi nieäm thöôøng bieán ,sau ñoù bieán vaø ñoät bieán
cho hs so saùnh thöôøng bieán vaø    Daáu       Thöôøng ñoät bieán
ñoät bieán                           hieäu      bieán
                                     Ñònh
                                     nghóa
                                     Nguyeân
                                     nhaân
                                    Khaùi nieäm : sgk
 hoaït ñoäng 3 cho hs tham khaûo    Ví duï
 khaùi nieäm möùc phaûn öùng ôû
 sgk sau ñoù gv phaân tích 1 ví duï
           ñeå minh hoaï

 Hoaït ñoäng 4 cho hs tìm hieåu           Trong 1 kieåu gen ,moãi gen
caùc ñaëc ñieåm cuûa möùc phaûn            coù möùc phaûn öùng rieâng
öùng töø sgk                              Möùc phaûn öùng veà moãi
                                           tính traïng thay ñoåi tuyø kieåu
                                           gen cuûa töøng gioáng
                                          Möùc phaûn öùng do gen qui
                                           ñònh neân di truyeàn
4// cuûng coá: Moái lieân quan giöûa kieåu gen –moâi tröôøng –kieåu hình
    → Mối quan hệ giữa giống - KT canh tac – Nsuat
5/ daên doø: hoïc baøi vaø laøm caùc baøi taäp chöông 1


                        Tiết 18        Bài 19: THỰC HÀNH LAI GIÔNG

I. MỤC TIÊU BÀI HỌC:
- Phát triển kỹ năng quan sát và phân tích mẫu vật.
- Phát triển năng lực vận dụng lí thuyết vào thực tiễn sản xuất và đời sống.
- Rèn một số thao tác lai giống.
II. PHƢƠNG TIỆN DẠY HỌC:
- vật liệu và dụng cụ theo hƣớng dẫn SGK.
- Tranh ảnh về các bƣớc thao tác.
                                                                               :
III. PHƢƠNG PHÁP:
IV. TIẾN TRÌNH BÀI GIẢNG:
1. Ổn định tổ chức:
Gv kiểm tra sĩ số học sinh.
Kiểm tra sự chuẩn bị của học sinh, phân nhóm thực hành.
2. Kiểm tra bài cũ:
Thông qua
3. Bài mới:
         Hoạt động của thầy và trò                                 Nội dung
Gv có thể dùng tranh về thụ phấn nhân tạo ở I. LAI GIỐNG THỰC VẬT:
đậu Hà Lan ( hình 19 SGV) để yêu cầu HS 1. Khử nhị trên cây mẹ:
quan sát và mô tả quá trình thụ phấn nhân - Chọn những hoa còn là nụ có màu vàng nhạt để
tạo ở đạu Hà Lan. Sau đó GV hoàn thiện vấn khử nhị ( hoa chƣa tự thụ phấn).
đề nêu ra và vào bài mới.                      ( Dùng kim mũi mác tách 1 bao phấn ra nếu phấn
* Hoạt động 1: Lai giống thực vật.             còn là chất trắng sữa hay hạt màu xanh thì đƣợc.
Gv yêu cầu HS làm việc với SGK để giải đáp nếu phấn đã là hạt màu trắng thì không đƣợc).
các lệnh trong SGK. Qua đó thống nhất lời - Dùng ngón trỏ và ngón cái của tay trái giữ lấy nụ
giải:                                          hoa.
+ Muốn tránh sự tự thụ phấn của hoa bằng - tay phải cầm kẹp tách bao hoa ra, tỉa từng nhị
cách cắt bỏ nhị từ khi chƣa chín ở hoa của một, cần làm nhẹ tay, tránh để đầu nhị và bầu nhuỵ
cây chọn làm mẹ.                               bị tổn thƣơng.
+ Những hoa đƣợc chơn để khử nhị phải - Trên mỗi chùm chọn lấy 4-6 hoa cùng lúc và là
chắc chắn chƣa thụ phấn. Muốn kiểm tra hãy những hoa mập để khử nhị, cắt tỉa bỏ những hoa
dùng kim mũi mác tách 1 bao phấn ra. Nếu khác.
phấn còn là chất trắng sữahay là những hạt - Bao các hoa đã khử nhị bằng bao cách li.
màu xanh nhạt thì chắc chắn là chƣa xảy ra
sự tự thụ phấn. Tốt nhất là hoa cây mẹ đang
al2 nụ có màu vàng nhạt thì tiến hành khử
nhị.
- GV hƣớng dẫn HS cách chọn hoa cây mẹ
và cây bố.
- GV hƣớng dẫn HS tiến hành các thao tác
thụ phấn nhƣ SGK. Trong quá trình HS thực 2. Giao phấn:
hành Gv theo dõi, trợ giúp.                    - Chọn những hoa đã nở xoè, đầu nhuỵ to, màu
                                               xanh thẫm, có dịch nhờn.
                                               - Thu hạt phấn trên cây bố: chọn hoa vừa nở, cánh
                                               hoa và bao phấn vàng tƣơi, khi chín hạt phấn chín
                                               tròn và trắng.
                                               - Dùng kẹp ngắt nhị bỏ vào đĩa đồng hồ.
                                               - Dùng bút lông chà nhẹ lên các bao phấn để hạt
                                               phấn bung ra.
                                               - dùng bút lông chấm hạt phấn cây bố lên đầu nhuỵ
                                               hoa của cây mẹ đã khử nhị.
                                               - Bao chùm hoa đã thụ phấn bằng túi cách li, buộc
                                               nhãn và ghi ngày và công thức lai.
* Hoạt động 2: viết thu hoạch                  II. LAI MỘT SỐ LOÀI CA CẢNH:
Gv hƣớng dẫn HS ghi trình tự các bƣớc thực HS tự tiến hành ở nhà (nếu có điều kiện)
hành vào vở.
4. Củng cố và hoàn thiện kiến thức:
- Gv gọi 1-2 em đại diện nhóm trình bày lại các bƣớc tiến hành khử nhị và giao phấn ở thực vật. Các
HS còn lại chú ý nghe và cho nhận xét.
- Gv nhận xét chung về buổi thực hành.

                                                                                    :
5. Hƣớng dẫn tự học ở nhà:
Về nhà nếu có điều kiện các em tiến hành lai cá cảnh ( nhất là các em HS nam). Khuyến khích em
nào làm có kết quả tốt bằng điểm số.




                        TIEÁT 19   : BAØI TAÄP CHÖÔNG II
A/ muïc tieâu baøi hoïc:
    Vaän duïng caùc kieán thöùc lí thuyeát ñeå giaûi bai taäp
    Nhaän daïng caùc baøi taäp cô baûn
    Reøn luyeän kĩ naêng giaûi baøi taäp nhanh ,chính xaùc
B/ Chuaån bò:
1/ giaùo vieân :sô ñoà heä thoáng caùc qui luaät di truyeàn đã hoïc
2/ hoïc sinh : chuẩn bị cac baøi taäp sgk
C/ Tieán trình giôø daïy:
1/ oån ñònh : kieåm tra só soá
2/ kieåm tra baøi cũ
3/ hoaït ñoäng giôø daïy
   a/gv vieát leân baûng ñeå heä thoáng moái quan heä giöûa caùc qui luaät
   di truyeàn baèng sô ñồ
   Lai 1caëp tính traïng                      Lai nhieàu caëp tính traïng
   Qui luaät phaân li
   Troäi khoâng hoaøn toaøn                     phaân li ñoäc laäp
   Töông taùc gen khoâng alen
   taùc ñoäng coäng goäp
   Di truyeàn lieân keát giôùi tính         Lieân keát hoaøn toaøn
   Di truyeàn qua teá baøo chaát             Hoaùn vò gen
   b/ Caùch giaûi baøi taäp lai 1 caëp tính traïng
   toaùn thuaän
   deà cho bieát qui luaät di truyeàn vaø kieåu hình cuûa P , xaùc ñònh
   kieåu gen ,kieåu hình cuûa Fn
   caùch giaûi      vieát sô ñoà lai
   toaùn nghòch
   ñeà cho bieát tæ leä kieåu hình cuûa Fn .xaùc ñònh kieåu gen, kieåu
   hình cuûa P
   caùch giaûi
   böôùc 1:Xac định tính trội, lặn; xaùc ñònh qui luaät di truyeàn (döïa vaøo
   tæ leä kieåu hình ôû ñôøi con maø ñeà baøi cho)
   böôùc 2: xaùc ñònh kieåu gen ,kieåu hình cuûa P
   böôùc 3: vieát sô ñoà lai
c/ Caùch giaûi baøi taäp lai 2 tính:


                                                                                  :
   toaùn thuaän : ñeà baøi cho qui luaät di truyeàn ,kieåu gen cuûa P .tìm
kieåu gen ,kieåu          hình ñôøi con
. caùch giaûi vieát sô ñoà lai ñeå tìm kieåu gen, kieåu hình cuøa Fn

   toaùn nghòch cho tæ leä kieåu hình ñôøi con .xaùc ñònh kieåu gen,
kieåu hình P

caùch giaûi
xeùt rieâng töøng caëp tính traïng (toaùn lai 1 tính) xaùc ñònh kieåu
gen töøng caëp
      xeùt 2 caëp
    neáu tæ leä moåi kieåu hình baèng tích xaùc suaát caùc tính traïng
      hôïp thaønh noù thì cac tinh traïng bò chi phoái bôûi qui luaät phaân li
      ñoäc laäp
    neáu tæ leä kieåu hình laø 3 :1 hoaëc 1:2:1 thì caùc caëp tính traïng di
      truyeàn lieân leát hoaøn toaøn
    neáu tæ leä kieåu hình khoâng öùng vôùi 2 tröôøng hôïp treân thì caùc
      caëp tính traïng di truyeàn hoaùn vò gen
d/giaûi baøi taäp vaän duïng: baøi taäp 1, baøi taäp 2: (sgk)
pheùp lai 1: P:ñoû thaãm x ñoû thaãm ,F1 3 ñoû thaãm :1 xanh luïc, vaäy P
coù kieåu gen dò hôïp vaø tính traïng di truyeàn theo qui luaät phaân li cuûa
menñen kieåu gen P : Aa x Aa
pheùp lai 2: ñôøi con toaøn quaû ñoû ( khoâng coù quaû vaøng) ,P khoâng
ñoàng thôøi cho giao töû a ( boá cho a thì meï khoâng cho a vaø ngöôïc laïi)
P: AA x Aa hoaëc AA x AA
Pheùp lai 3: F1 cho tæ leä 1 :1 .ñaây laø keát quaû lai phaân tích ,vaäy kieåu
gen cuûa
   P: Aa x aa
4.Dăn dò Làm các bài tập còn lại ở SGK
5.Chuẩn bị: Tiết sau thực hành




                                                                  :

								
To top