Documents
Resources
Learning Center
Upload
Plans & pricing Sign in
Sign Out

pardus

VIEWS: 61 PAGES: 47

									Pardus-Linux.Org eDergi | Sayı 23 | Eylül '10   Kapak
Pardus-Linux.Org eDergi | Sayı 23 | Eylül '10                                          İçindekiler




                          Giriş Yazısı                                            3
                          Pardus 2011 Beta İncelemesi                             4
                          Yeni YALI ile Disk Bölümlendirme                        7
                          USB Belleğiniz Giriş Anahtarınız Olsun                  11
                          Yazılım Tanıtımı: IPTux                                 14
                          Oyun Tanıtımı: Urban Terror                             16
                          Röportaj: Italo Vignoli (TDF)                           32
                          Makale: Bir Üçgen: Özgür Yazılım, Merak ve de Öğrenme   34
                          Makale: Google-Apple Çatışması ve GNU/Linux Dünyası     36
                          Makale: Hack Üzerine                                    38
                          Kitap Tanıtımı: Komut Satırına Başlangıç                40
                          Fadike'nin Not Defteri                                  42
                          Kapanış Yazısı                                          46




                                                               2
   Pardus-Linux.Org eDergi | Sayı 25 | Kasım '10                                                                        Giriş Yazısı

                                                                                                           Giriş Yazısı
                                                                                              Erdem Artan (erdem@pardus-linux.org)

Dostlar, Merhaba...
Bu ay kafanızı şişirmeyeceğim :) Hemen sadede geçiyorum:
Dergimizin bu sayısında, Pardus'un 2011 deneme sürümlerini denemeye devam ettik ve sizler için Pardus 2011 Beta'da ne
var ne yok inceledik. İncelerken fark ettik ki YALI bayağı gelişmiş. Dolayısıyla, yeni kullanıcılar neyi nasıl yapacak diye bir
yazı daha çıkardık ve yeni YALI ile disk bölümlemeyi yazdık.
Oyunsuz olmaz dedik ve GNU/Linux oyunları arasında bir FPS devi olan UrbanTerror'ı ayrıntılı bir şekilde inceledik.
Biraz yazılım tanıtalım derken, kendimizi IPTux'un kollarında bulduk, ardından da USB belleğimizi nasıl anahtar olarak
kullanırız, onu gördük.
Stallman'ın "Hack Üzerine" başlıklı yazısını ve The Document Foundation'dan Italo Vignoli ile yapılan röportajı çevirdik,
sizlere sunduk.
Makale köşemizde, Google-Apple savaşı sırasında GNU/Linux dünyasının nabzını gözlemlerken, Özgür yazılım, merak ve
öğrenme üçgeninde keşfe çıktık.
Kitap tanıtımımızda yer bulan "Komut Satırına Başlangıç" incelemesini sizlere sunarken de, Fadike'nin Not Defteri'nden
birkaç madde yazdık ve kapanış yazısıyla bu sayıyı da kapattık.
İyi okumalar, mutlu yarınlar ve bol bol geri bildirim dileğiyle...




                                                                 3
                                                                                                                 Pardus 2011 Beta İncelemesi
                              Pardus 2011
   Pardus-Linux.Org eDergi | Sayı 25 | Kasım '10
                                               dergimizin 23. ( Eylül ‘1 0) ve 24. ( Ekim     niz.
                                               ‘1 0) sayılarında sizler ile paylaşmıştık.
          Erdem Artan (erdem@pardus-linux.org) Bu sayımızda ise, Pardus 2011’in resmi         Pardus 2011 Beta’nın USB bellekten
                                                                                              kurulumu şu an için çalışmıyor gibi gö-
             Pardus 2011 Beta İncelemesi olarak duyurulan son deneme sürümü
                                               olan Pardus 2011 Beta sürümünün in-            rünüyor. Bilindiği gibi, Pardus 2009.1’
                                               celemesini paylaşacağız.                       den sonraki sürümlerde melez ISO ka-
                                                                                              lıpları kullanılmaya başlanmıştı ve bu
                                                   Bu incelemede, Pardus 2011 Beta’nın        kalıplar kolayca USB belleklere yazıla-
                                                   güncellenmesiyle elde edilmiş bir siste-   biliyordu. Ancak 2011 Beta sürümüne
                                                   me yer verilecektir.                       ( ve önceki birkaç gecelik sürüme ) ka-
                                                                                              dar çalışan bu özellik, birtakım hatalar
                                                   Pardus 2011’in resim olarak duyurulan      nedeniyle, şimdilik çalışmamakta. An-
                                                   yaklaşık 1100 MB boyutundaki son de-       cak, yine de USB bellek üzerinden ku-
                                                   neme sürümleri ve gecelik olarak çıkan     rulum yapmak isteyenler, Pardus 2008
                                                   sürümleri için bağlantılara Pardus-        için kullanılan ISO dosyasını USB bel-
                                                   Linux.Org ana sayfasından ulaşabilirsi-    leklere yazma yöntemlerini deneyebilir-




Aralık ayında çıkması planlanan Pardus
2011’in deneme sürümlerinden, Alfa1
ve Alfa2 sürümlerinin incelemesini,
                                                                      4
       Pardus-Linux.Org eDergi | Sayı 25 | Kasım '10                                                   Pardus 2011 Beta İncelemesi
ler.                                                                                              bit sürücü, tek bir disk
                                                                                                  bölümü olarak gösteri-
Önceki incelemelerimizde, YALI’da bir-                                                            lebilir, LVM ile oluştu-
takım değişiklikler olduğunu sizlerle                                                             rulmuş bir disk bölümü,
paylaşmış, geçtiğimiz sayıda geçen Al-                                                            başka bir disk eklene-
fa2 incelemesinde de Kurumsal 2 tema-                                                             rek, aynı bölümmüş gibi
lı yeni bir YALI’nın yeni özellikler ile                                                          genişletilebilir.
Pardus 2011 kurulumunda görev yap-
maya başladığını sizlerle paylaşmıştık.                                                           RAID sayesinde ise, bir-
Pardus 2011 Beta’da YALI, yeni ana sü-                                                            den fazla sabit sürücü,
rümün kendine has renk düzenine bü-                                                               tek bir sürücüymüş gibi
rünmüş, daha hoş bir görünümün ya-                                                                davranabilir. Şöyle ki,
nında, daha yetenekli bir yapı ile geli-                                                          bir veri diske yazılacak-
yor.                                                                                              sa, veri tüm disklere ay-
                                                                                                  nı şekilde yazılır. Böyle-
Henüz beta aşamasında olan Pardus                                                                 ce, olası disk arızaların-
2011’in kurulumunda, her ne kadar dil                                                             da yedek olarak bulun-
olarak Türkçe seçilse de kurulum aşa-                                                             manın yanında, veri ile-
malarının büyük bir kısmında İngilizce zenlemeleri yapabilecektir.                 tişiminde daha hızlı bir davranış sağla-
ifadelere rastlanıyor.                                                             nabilmekte.
                                          YALI’nın bölümlendirme seçenekleri a-
Yeni YALI’da disk bölümlendirme seçe- rasında, yeni kazandığı özellikler olan      Pardus 2011 için hala sunulan tek depo
nekleri, Pardus 2009 serisinde kullanı- LVM ( Linux Logical Volume Manager)        resmi depo olan Pardus 2011 deposu.
lan YALI’ya göre oldukça değişkenlik ve RAID desteği bulunuyor.                    Katkıcı ya da diğer adıyla Contrib depo-
göstermekte. “ Use All Space ” seçeneği                                            suna yer verilip verilmemesi şu an için
ile tüm sabit sürücü tamamen Pardus’a Kısaca LVM’nin ne olduğuna değinecek         kesin olarak kararlaştırılmış değil, an-
ayrılacakken, “ Use Free Space ” ile disk olursak, LVM yani Mantıksal Hacim Yö-    cak verilmeme olasılığı yüksek görünü-
bölümü olarak ayrılmış fakat biçimlen- netimi, modüler disk veri kümesi oluş-      yor.
dirilmemiş bölümler otomatik olarak turmamıza, böylelikle de mevcut disk
tespit edilecektir. “ Shrink Current alanımız üzerinde dilediğimiz zaman di-       Öte yandan topluluğumuz tarafından
System ” ile mevcut sistemlerin üzerine lediğimiz boyutlandırmayı yeniden ya-      sunulan Pardus-Linux.Org PiSi Paket-
bir kurulum yapılabilecekken, “ Create pabilmemize, düzenleyebilmemize ola-        leri deposunun 2011 ayağı için hazırlık-
Custom Layout” ile kullanıcı kendi iste- nak sağlayan bir yapıdır.[1] Örnek ver-   lara başlandı. Resmi depo(lar)da olma-
ğine göre disk bölümlendirme ve dü- mek gerekirse, LVM ile birden fazla sa-        yan paketlerin seçilip, kullanıcılarla
                                                            5
   Pardus-Linux.Org eDergi | Sayı 25 | Kasım '10                                                    Pardus 2011 Beta İncelemesi
buluşturulmasını amaçlayan depo, hem    sürümünde 21 Ekim’de duyurulan ka- gösterim seçeneği ise yeni paket yöne-
32 hem de 64 bit sistemler için Pardus  rarlı sürümün depolara girmesiyle, gün- ticisi arayüzünün önemli özelliklerin-
2011 kararlı sürümün çıktığı sıralarda  cellemeler aracılığıyla kullanılabildiği den.
duyurulacak.                            gözleniyor.
                                                                                 Pardus 2011’in bu deneme sürümü,
Depoda şu anda 3200 civarında paket Öntanımlı masaüstü ortamı ve yazılım sanki kararlı sürümün nasıl birşey
bulunmakta. Birçok paketin geliştirme takımı olan KDE SC’nin, KDE takımı olacağına ışık tutar gibi... Kaptan ve
dosyaları (header files), ayrı paketler olarak geçtiğimiz günlerde hata onarım YALI’daki renk değişimleri, sanıyoruz
olarak kullanıcıya sunulmakta.          sürümü olarak duyurulan 4.5.3 sürümü ki kararlı sürümün renk düzenine ışık
                                        kullanılmakta.                           tutuyor.
Ekran kartı sürücülerinden ATI’nin ka-
palı kaynak kodlu olan ve doğal olarak Pardus’un paket yöneticisi arayüzü, Dil konusundaki eksiklikler, bu sürümü
özgür olmayan sürücüsü fglrx de depo- yeni bir görünüme ve yeni özelliklere deneyenlerin “Ulusal Dağıtım Projesi”
ya girmiş bulunuyor.                    kavuşmuş bu sürümde. Pardus 2011 kod adıyla çıkan projeye birtakım lafla-
                                        Beta’da paket yöneticisi dört sekmeden rın atılmasına neden olabiliyor. Elbette
Ofis paketi olarak artık Pardus’un ön- oluşuyor: Tüm Paketler, Kurulabilir Pa- ki bu bir eksiktir ve mutlaka düzeltil-
tanımlı ofis paketi olarak LibreOffice ketler, Kurulu Paketler, Güncellemeler. melidir. Ancak, henüz beta aşamasında-
kullanılmakta. Şu an için Open- Bunun yanında, paketlerin derecelen- ki bir sürümden, geliştiricilerin tamamı
Office.org’dan pek farkı bulunmayan dirilmesi eklenen özellikler arasında. kodlayıcı değil de Türkçeye çeviri uz-
ofis paketinin, dergimizin bu sayısında Paket detayları ve bilgilendirme için a- manıymış gibi tamamen Türkçe içerik
yer alan röportaja göre 3.4 sürümün- çılan pencere ile paket bileşenlerinin beklemek, bizce elbette ki biraz man-
den itibaren değişiklikler göstereceği                                                         tıksız olacaktır. Gönül
belirtiliyor.                                                                                  isterdi ki olsa...
İnternet tarayıcısı olarak Firefox
4.0beta8pre öntanımlı olarak geliyor.
Ancak, Firefox 4’ün kararlı sürümünün
duyurulmasının 2011 yılının başlarında
ertelenmiş olması, Pardus 2011 kararlı
sürümde, Mozilla Firefox’ın bu sürümü-
nün yer almamasına neden olabilir.                                                             [1]http://www.serdaraytekin.
Daha önceki sürümlerde Linux Çekirde-                                                          com/docs/os/debian/debian-
ğinin 2.6.36 sürümünün deneme sü-                                                              lvm-install.html#1
rümlerini kullanan Pardus 2011’in bu
                                                           6
   Pardus-Linux.Org eDergi | Sayı 25 | Kasım '10                                                              Yeni YALI ile Disk Bölümlendirme
                                      Pardus 2011
                                               Disk bölümlendirmenin ilk aşaması,             hangisi kullanıcı için uygunsa, o seçil-
                                                                                              melidir.
          Erdem Artan (erdem@pardus-linux.org) disk bölümlendirme yönteminin seçil-
                                               mesidir. Burada dört farklı yöntem bu-
                            Yeni YALI ile lunmaktadır. Bunlar sırasıyla şunlardır:            “ Create Custom Layout” yani “ El ile
                     Disk Bölümlendirme “Use All Space”, “Shrink Current
                                               System ”, “ Use Free Space ”, “ Create
                                                                                              Bölümlendirme ” seçeneği seçildiğinde
                                                                                              kullanıcıyı sabit sürücülerin ve sürücü-
                                               Custom Layout”. Bu seçenekler sıra-            ler üzerinde var olan bölümlerin olduğu
                                               sıyla şu amaçlar için kullanılmaktadır:        ağaç yapısında bir liste karşılayacaktır.
                                               “ Var olan tüm disk alanını kullanmak ”,
                                               “ Var olan başka bir sistemin üzerine          Listede bulunan herhangi bir diske,
                                               kurulum yapmak ”, “ Bölümlendirilmiş           disk bölümüne veya boş alana tıklana-
                                                    ama biçimlendirilmemiş bir boş bölüme     rak işlemler yapılabilmekte. Listenin
                                                    kurulum yapmak ”, “ El ile bölümlendir-   altında bulunan New, Edit, Delete, Re-
                                                    me yapmak ”.                              set düğmeleri ile sırasıyla yeni bölüm
                                                                                              oluşturulabilir, seçili öğe düzenlenebi-
                                                    Kurulum esnasında bu seçeneklerden        lir, seçili öğe silinebilir ve yapılan tüm




Pardus 2011 ile gelecek olan yeni YALI,
önceki sürümler ile karşılaştırıldığında,
birtakım önemli yenilikler barındırmak-
ta. Bu yeniliklerin en önemlisi ise, belki
de disk bölümlendirme ile ilgili olan kıs-
mıdır.
Bu yazıda Pardus 2011’de yeni YALI ile
disk bölümlendirme aşamaları incelene-
cektir.

                                                                       7
    Pardus-Linux.Org eDergi | Sayı 25 | Kasım '10                                                     Yeni YALI ile Disk Bölümlendirme




                                                                                      dosya sisteminin ve oluşturulacak bö-
                                                                                      lümün boyutunun ne olacağını soran
                                                                                      bir pencere kullanıcıyı karşılayacaktır.
                                                                                      Oluşturulacak bölümün bağlanacağı
                                                                                      dizin /, /boot, /home, /tmp, /var, /opt di-
                                                                                      zinleri olabilir. Eğer bu dizinlerin ayrı
                                                                                      sürücüler üzerinde çalışmaları istenir-
                                                                                      se, bu bölümden gerekli seçimler yapı-
                                                                                      labilir. Kullanıcı buradan hangisini se-
                                                                                      çeceğini bilmiyorsa, seçmesi gereken
                                                                                      seçenek / olmalıdır.


değişiklikler sıfırlanabilir.             yeni eklenen özellikler. Bu özellikler
                                          hakkında kısa bilgiyi, dergimizin bu sa-
Boş bir alan üzerinde yeni bir alan oluş- yısında bulunan Pardus 2011 Beta İnce-
turulmak istenirse, New düğmesine ba- lemesinde bulabilirsiniz.
sılır. New düğmesine basıldığında kul-
lanıcıyı üç farklı seçenek karşılar.      Standart Bölüm Oluşturmak                  Pencerede bulunan “ Force to be a
                                                                                     primary partition ” seçeneği işaretlenir-
                                          Standart bir bölüm oluşturulmak iste-      se, oluşturulacak bu sabit sürücü bölü-
Bu seçenekler Standart, LVM ve RAID’ nirse, Standard menüsünde bulunan               mü, birincil olarak atanacaktır.
dir. Bu seçenekler arasında bulunan       “ Partition ” yani bölüm işaretlenmelidir.
Standard, Pardus’un daha önceki sü-
rümlerinde bulunan normal disk bölüm- Bu seçimin ardından, oluşturulacak
lendirme yöntemidir. LVM ve RAID ise      bölümün hangi dizine bağlanacağı,
                                                              8
   Pardus-Linux.Org eDergi | Sayı 25 | Kasım '10                                                           Yeni YALI ile Disk Bölümlendirme
LVM Oluşturmak
Bir LVM bölümü oluşturmak için, önce-
likle menüdeki LVM seçeneğinin üzeri-
ne gelindikten sonra, yeni bir fiziksel
hacim oluşturmak üzere “ Physical Vo-
lume ” seçeneği seçilmelidir.




Yeni fiziksel hacim oluşturmak istendi-
ğinde, karşılaşılan pencerede sadece
boyut ve birincil bölüm olma özellikleri
seçilebilmekte. Bir LVM bölümü oluştu-             mantıksal bölümler eklenebilir ve ekle-
rulduğundan, dosya sistemi olan lvmpv              necek mantıksal bölümlerin hangi di-
değiştirilememekte.                                zinlere bağlanacağı belirlenebilir.       RAID Oluşturmak
Fiziksel hacim oluşturulduktan sonra,                                                        RAID oluşturmak için öncelikle en az
bir hacim grubu oluşturulmalıdır. Bu-              Mantıksal bölümün oluşturulma işlemi      iki sabit sürücüye ihtiyaç duyulmakta-
nun için, oluşturulan fiziksel hacim tık-          sırasında gerçekleştirilecek işlemler,    dır. En az iki sabit sürücüsü bulunan
landıktan sonra, “ New” düğmesine ba-              “ Standart Bölüm Oluşturmak ” başlığı     bir sistemde, RAID oluşturmak için, sa-
sılmalı ve LVM menüsünün altındaki                 altında geçenlerle aynıdır. Ayrıca, bu    bit sürücülerin hepsinde “ RAID Mem-
“ Volume Group” seçilmelidir.                      işlem yeni bir hacim grubu                ber” oluşturmak gerekmektedir. Bunun
                                                   oluşturulduktan sonra, “ New”             için RAID oluşturmak istenen tüm disk-
“ Volume Group” seçildikten sonra,                 düğmesindeki LVM seçeneği altında         ler teker teker seçilerek, “ New” düğ-
açılan pencereden oluşturulacak                    bulunan “ Logical Volume ” ile de         mesine bastıktan sonra “ RAID” menü-
grubun adı girilmelidir. Ayrıca                    gerçekleştirilebilir.                     sünün altındaki “ Member” seçilmelidir.
oluşturulacak gruba, bu pencereden
                                                                      9
   Pardus-Linux.Org eDergi | Sayı 25 | Kasım '10                                               Yeni YALI ile Disk Bölümlendirme
Açılacak olan pencerede değiştirilebile-           Buradan, RAID
cek tek özellik, RAID üyesi için ayrılan           aygıtının adı,
disk boyutu olacaktır. Dosya sistemi               bağlanacağı di-
olarak ise “ mdmember” seçili olmalıdır.           zin, dosya siste-
                                                   mi ve RAID ola-
                                                   rak kullanıla-
                                                   cak sürücüler
                                                   ayarlanabilir.
                                                   Tüm bu sürücü
                                                   bölümlendirme
                                                   seçenekleri te-
                                                   ker teker yapı-
Bu işlem RAID istenen tüm disklerde                labildiği gibi, beraber de kullanılabil-
yapıldıktan sonra, “ New” düğmesine                mekteler. Yani diskin bir bölümü LVM
basıldığında, RAID menüsünün altında               ile çalışırken, diğer bir kısmı standart,
“Array” seçeneği görülebilecektir. “Ar-            bir diğer kısmı da RAID olabilmekte.
ray” seçeneği seçildikten sonra hangi
disklerin RAID olarak seçileceği ve se- Tüm bu değişiklikleri yaptıktan sonra
çilen disklerin hangi dizine bağlanacağı geriye kalan tek işlem ise, ileri deyip
gibi özelliklerin ayarlandığı bir pencere geriye kalan işlemleri gerçekleştirmek.
kullanıcıyı karşılayacaktır.




                                                                       10
   Pardus-Linux.Org eDergi | Sayı 25 | Kasım '10                                                        USB Belleğiniz Giriş Anahtarınız Olsun
                  USB Belleğiniz               sında, Pardus'ta ve dolayısıyla diğer
                                               GNU/Linux dağıtımlarında, yüz tanıma
                                                                                             USB bellek ile yetkilendirme yapacak
                                                                                             olan ana yazılım pam_usb ’nin kaynak
          Giriş Anahtarınız Olsun              ile oturum açma işleminin nasıl yapıla-       kodları, [1] adresindeki “ Download” ya-
          Erdem Artan (erdem@pardus-linux.org) bileceğini ve o günlerin bir pazarlama        ni dosya indirme kısmından edinilebili-
                                                                                             yor. Taşınabilir belleklerin, normal kul-
                               PAM_USB stratejisi olan “yüz tanımalı bilgisaya-
                                               rın ” nasıl kolayca elde edilebileceği        lanıcı hesabı ile sisteme bağlanabilme-
                                               paylaşılmıştı.                                sine olanak sağlayan ve aynı zamanda
                                                                                             pam_usb uygulamaları tarafından ihti-
                                                   Bu yazıda ise, komut satırında sıkça      yaç duyulan pmount yazılımının kaynak
                                                   kullanılan su ve sudo komutları ile otu-  kodlarına ise, Debian’a ait olan [2] ad-
                                                   rum açma işlemlerinde, parola yerine      resindeki pmount_x.y.z.orig.bz2 bağlan-
                                                   USB belleğin, yetkilendirme esnasında     tısından erişilebiliyor.
                                                   nasıl kullanılabileceği, yani bir anahtar
                                                   olarak nasıl görev yapabileceğine yer Pardus dışında, yaygın olarak kullanı-
                                                   veriliyor.                                lan dağıtımlarda ise bu yazılımlar paket
                                                                                             depolarında bulunabilmekte.
                                                   USB belleklerin bir yetkilendirme anah-
                                                   tarı olarak kullanılabilmesi için, GNU/ Bu yazılımların kaynak koddan derlene-
                                                   Linux dağıtımlarında pam_usb ve rek kurulması, şu şekilde gerçekleşti-
                                                   pmount yazılımlarına ihtiyaç duyulmak- rilebilir:
                                                   tadır. Bu yazılımlar sayesinde, USB bel-
                                                   leklerin çok az bir kısmı (yaklaşık 2KB) Öncelikle, hal-storage ’ın kendisi ve ge-
                                                   kullanılarak, bir yetkilendirme anahtarı liştirme dosyalarını barındıran paketin
                                                   oluşturulabilinmektedir.                  kurulması gerekmektedir. Bu nedenle
                                                                                             Pardus 2009’da hal, Pardus 2011’de ise
                                                                                             hal-devel paketinin kurulu olması ge-
                                                   Yazılımların Edinilmesi ve Kurulma- rekmektedir.
                                                   sı
                                                   pam_usb ve pmount yazılımları, ne ya- pam_usb yazılımının kurulumu, indiri-
Giriş                                 zık ki Pardus depolarının herhangi bi-                 len tar arşivinin bir dizine açılmasının
                                      rinde bulunmuyor. Bu nedenle yazılım-                  ardından, make, gcc gibi geliştirme pa-
Aylar önce, Pardus-Linux.Org eDergi ’ ların kaynak kodlarının edinilip, derle-               ketlerinin kurulu olduğu bir sistemde,
nin Ekim 2009’da yayımlanan 13. sayı- me yolu ile kurulması gerekiyor.                       komut satırında
                                                                      11
    Pardus-Linux.Org eDergi | Sayı 25 | Kasım '10                                                                           USB Belleğiniz Giriş Anahtarınız Olsun
make                                                pamusb- conf - - add- device <isim>                     cevabını alarak, USB belleği yapılan-
sudo make install                                                                                           dırma dosyasına ekledi.
                                          komutunun verilmesi gerekmektedir.
komutlarının verilmesi ile gerçekleştiri- Bu komutta geçen <isim> değişkeni                                 USB belleği anahtar olacak kullanacak
lebilir.                                  yerine, herhangi bir kelime yazılabil-                            kullanıcıların belirlenmesi için ise
                                          mektedir. Bu komutun verilmesinin ar-                             pamusb- conf - - add- user <kullanici> ko-
pmount yazılımının kurulumu ise, yine dından, şöyle bir çıktı kullanıcıyı karşı-                            mutu verilir. Bu komutun verilmesinin
indirilmiş olan pmount arşivinin bir di- layacaktır:                                                        ardından şöyle bir çıktı kullanıcıyı kar-
zine açılmasının ardından, komut satı- # pamusb- conf - - add- device anahtarim                             şılayacaktır:
rında                                     Please select the device you wish to add.                         # pamusb- conf - - add- user guDa
                                                    * Using "TOSHIBA TransMemory                            Which device would you like to use for
. /configure - - prefix=/usr                        ( BELLEK_ADI_001FDGCC0C60E- 0: 0) " ( only option)      authentication ?
make
                                                                                                            0) toshi
sudo make install                                   Which volume would you like to use for storing          1) anahtarim
                                                    data ?
komutlarının verilmesi ile gerçekleşti-             * Using "/dev/sdb1 ( UUID: 273FE3B75CBFEE39) " ( only
rilebilir.                                          option)
                                                                                                            [ 0- 1] : 1


Bu işlemlerin ardından, herhangi bir                Name             : anahtarim
                                                                                                            User               : guDa

bağımlılık eksiği yoksa veya herhangi               Vendor           : TOSHIBA
                                                                                                            Device             : anahtarim

bir hata ile karşılaşılmazsa, kurulum               Model            : TransMemory
tamamlanmıştır.                                     Serial           : BELLEK_ADI_001FDGCC0C60E- 0: 0
                                                                                                            Save to /etc/pamusb. conf ?
                                                                                                            [ Y/n] Y
                                                    UUID             : 273FE3B75CBFEE39
Yapılandırma                                                                                                Done.

                                                    Save to /etc/pamusb. conf ?                             Burada, guDa adındaki kullanıcının, ön-
USB belleğin bir anahtar olarak yapı- [ Y/n] Y                                                              ceden eklenmiş olan USB belleklerin
landırılması için pam_usb tarafından Done.                                                                  birini kullanabilmesi için müracaat e-
sağlanan birtakım uygulamaların kulla-                                                                      dildi ve karşılaşılan listeden, önceden
nılması gerekmekte. Bu uygulamaların Burada, anahtarim adı verilerek bir a-                                 hazırlanmış olan anahtarların biri se-
ilki; pamusb-conf uygulaması.            nahtar oluşturuldu. Sisteme bağlı olan                             çildi. Son olarak da seçim, yapılandır-
                                         tek bir USB bellek olduğundan,                                     ma dosyasına kaydedildi.
Bir USB belleği, bir anahtar olarak ata- pamusb-conf, otomatik olarak bağlı o-
mak için yönetici yetkileriyle           lan belleği seçti ve kullanıcıyı bilgi-                            Bu işlemlerin ardından, oluşturulan ya-
                                         lendirdi. Ardından da kullanıcıdan “ Y”                            pılandırma dosyasının çalışıp çalışma-
                                                                               12
     Pardus-Linux.Org eDergi | Sayı 25 | Kasım '10                                                               USB Belleğiniz Giriş Anahtarınız Olsun
dığı, yine pam_usb tarafından sağlanan dir. Bu dosya yönetici yetkileri ile açıl-                   konusu olmadı ve parola sordu. Bunun
pamusb-check uygulaması ile denetle- dıktan sonra, dosya içerisinde bulunan                         nedeni, su komutunun root kullanıcısını
nebilir. pamusb- check <kullanici> komu- auth sufficient pam_unix. so likeauth nullok               istemesi ancak root kullanıcısı için her-
tu, ismi verilen kullanıcı için denetleme satırının üstüne                                          hangi bir yapılandırma yapılmamış ol-
işlemini gerçekleştirecektir:                                                                       masıdır.
                                                     auth    sufficient      pam_usb. so
# pamusb- check guDa
* Authentication request for user "guDa" ( pamusb-
                                                     satırının eklenmesi, yapılacak olan tüm KDE oturumunun da USB bellek ile yet-
check)
                                                     düzenleme işleminin kendisidir.          kilendirme yapılarak açılması istenirse,
* Device "anahtarim" is connected ( good) .
                                                                                              aslında ek olarak yapılması gereken
* Performing one time pad verification. . .
                                                     Sonuç                                    birşey yok. Tek yapılması gereken, kul-
* Regenerating new pads. . .
                                                                                              lanıcı giriş ekranında, kullanıcı adının
* Access granted.
                                                     Tüm yapılandırma ve düzenleme işlem- yazılıp “ enter” tuşuna basılması. Eğer,
                                                     lerinin ardından, sistem, anahtar görevi kullanıcı adının yazılması yerine seçil-
Burada, guDa adındaki kullanıcının,                  yapan USB belleğini kullanmaya artık mesi istenirse, Pardus’un öntanımlı
bağlı bulunan USB bellek ile yetkilen-               hazır. su ve sudo ile verilen komutların KDM giriş ekranı olan Pardus-Air yeri-
dirmeyi aşabilmesi denetlenmiş bulu-                 tümü, USB bellek aracılığıyla yetkilen- ne, Oxygen temasının seçilmesi gereki-
nuyor. Bu çıktıda bulunan “ * Access                 dirilmeye çalışılacak. Eğer yetkilendir- yor. Bu değişiklik, Sistem Ayarları’nın
granted. ” kısmı oldukça önemlidir. Zira,            me başarısız olursa, parola sormaya de- gelişmiş sekmesinde bulunan Giriş Yö-
olumsuz olarak sonuçlanması, yapılan-                vam edecektir:                           neticisi ’nden yapılabilir.
dırmanın çalışmadığı anlamına gelmek-
tedir.                                               guDa@baDibere ~ $ sudo uname - r                 Son olarak, PAM_USB’nin bilgisayarlar-
                                                     * pam_usb v0. 4. 2                               da güvenlik açığı oluşturup, oluşturma-
Yapılandırma denetlemesinde, kimi za-                * Authentication request for user "guDa" ( sudo) dığı hakkında net bir bilgi yok. Ancak,
man “ Pad checking failed. ” gibi bir hata           * Device "anahtarim" is connected ( good) .      şu söylenebilir ki, anahtar olarak kulla-
ile karşılaşılabiliniyor. Bu hata genelde,           * Performing one time pad verification. . .      nılan USB bellek içerisinde, yetkilendir-
ev dizininde bulunan .pamusb dizininin               * Access granted.                                me amacıyla oluşturulan ve GNU/Linux
silinmesi ile onarılabilmekte.                       2. 6. 31. 13- 131- pae                           ’un yapısı itibariyle gizli bir dizin olan
                                                     guDa@baDibere ~ $ su                             “.pamusb” dizini ve bu dizinin içindeki
Yapılandırma sağlıklı bir biçimde çalışı-            * No device configured for user "root".          dosya veya dosyaların, başka bir USB
yorsa, artık sıra, sistemde bunun nasıl              Parola:                                          belleğe kopyalanması, dosyaların kop-
kullanılacağını öğrenmeye gelmiş de-                                                                  yalandığı USB belleğin anahtar olarak
mektir. Sistemde yetkilendirme için, ön-             Çıktılardan da görüldüğü gibi, sudo için kullanılmasını sağlamamaktadır.
celikli olarak, /etc/pam.d/system-auth               hemen USB ile yetkilendirme gerçek-                                   [1 ] http://pamusb.org/
dosyasının düzenlenmesi gerekmekte-                  leştirildi. Ancak su için aynı durum söz [2] http://packages.debian.org/sid/pmount
                                                                              13
    Pardus-Linux.Org eDergi | Sayı 25 | Kasım '10                                                                               Yazılım Tanıtımı: IPTux
           Yazılım Tanıtımı
      Hamit Giray Nart (hamit@pardus-linux.org)
                                                            . /configure
                                                            make
                                                                                                         Tools kısmından Programın ayarların-
                                                                                                         da, ilk olarak, kişisel “ Personal” ayarlar
                                                            sudo make install                            yer alıyor. Buradan, ağda görünecek a-
                                                                                                         dınızı, grubunuzu, görünüm simgenizi,
                                                    IPTux   komutlarını vererek, IPTux'u derleyip,       imzanızı, sohbet penceresinde görün-
                                                            sisteme kuruyoruz. Sonrasında konsola        tülenecek resminizi ve gelen dosyaların
                                                            “ iptux” yazarak programı başlatabiliyo-     kaydedileceği yeri belirleyebiliyorsu-
                                                            ruz. Program açıldığı anda, paneldeki        nuz.
                                                            sistem çekmecesine ikon atıyor atması-
                                                            na ancak, hayalet bir ikon. :-) IPTux iko-
                                                                                                     “ System ” sekmesinden sırasıyla,ikincil
                                                            nunun olması gereken yerde bir boşluk    ağ yazı tipi kodlaması ve tercih edilen
                                                            oluyor. Ama boşluğa sağ tıkladığınızda   ağ yazı tipi kodlamalarını ayarlayabili-
                                                            IPTux menüsü açılıyor.                   yoruz. Bunlar varsayılan olarak “ utf1 6”
                                                                                                     ve “ utf8” olarak geliyorlar. Türkçe ko-
                                                            “ File ” kısmından “ Detect Pals” komu-  dun bulunduğu “ utf8”, destekleneme-
                                                            tuyla, yerel ağ üzerinde IP numarası ve- mesi halinde “ utf1 6” seçilecektir. Var-
                                                            rerek, arama yapabiliyoruz. “ Find” ko- sayılan ayarlara dokunmayın. Sonrasın-
                                                            mutundan ise, arkadaş olarak atamamış da, dostlarınız için bir simge resmi se-
                                                            olsak bile, yerel ağ üzerindeki tüm      çiyoruz. Bunu, IPTux'un kütüphanesin-
                                                            IPTux kullanıcıları arasından arayabili- den yapabileceğiniz gibi; herhangi bir
                                                            riz.                                     resim dosyası göstererek de yapabilir-
                                                                                                     siniz. Yalnız sonrasında, resim dosyası-
                                                                                                     nı silmeyin ya da yerini değiştirmeyin.
IPTux, yerel ağ üzerinde anında mesaj-                                                               Sonrasında ise, uygulamanın kişiselleş-
laşma ve dosya transferi sağlayan kü-                                                                tirme ayarları var.
çük bir GNU/Linux uygulaması. GPLv2
ile lisanslanmış ve C++ ile yazılmış bu                                                                  “ Sound” sekmesinden, transfer tamam-
uygulamanın kodunu, [1] sitesinden in-                                                                   lanması ve yeni mesaj uyarılarını yapı-
dirip derleyebilirsiniz. Pardus 2009 üze-                                                                landırıp, ses düzeyini ayarlıyorsunuz.
rinde derlemek için, herhangi bir bağıl
pakete ihtiyaç yok.                                                                                      “ Network ” kısmından ise, IP adres ara-
                                                                                                         lığı atayarak, bu aralıkta bulunanları,
İndirdiğiniz *tar.gz dosyasını açıp, açtı-                                                               dost olarak atayabiliyoruz. “ Export” ile
ğınız klasöre giderek, sırasıyla;                                                                        bunları dışa aktarırken, “ Import” ile içe
                                                                                14
   Pardus-Linux.Org eDergi | Sayı 25 | Kasım '10                                                                      Yazılım Tanıtımı: IPTux
aktarıyoruz.                                       tıklayarak sohbet penceresini açıyorsu-      klasörüne indirip kaydediyor.
                                                   nuz. Size mesaj gönderen arkadaşınızın
Tools kısmının ikinci bölümünde ise,               isimi yanıp sönmeye başlıyor. Yanıp sö-      Sohbet penceresinde “ Tools” altında ise
dosya transfer yöneticisi var. Herhangi            nen isme çift tıklayınca, sohbet pence-      resim ekleme ( sohbet kısmına resim ek-
bir dostunuza dosya aktarımı başlattıy-            resinden gelen mesajları okuyarak, ce-       liyor) ve geç-mişi temizleme seçenekle-
sanız, buradan görebiliyorsunuz.                   vap verebiliyorsunuz.                        ri var.
Üçüncü bölümde ise, dosya ve klasör                Dostunuza dosya gönderimi içinse, soh-       IPTux, kurulum ve kullanımı oldukça
paylaşımını düzenleyebiliyoruz. IPTux              bet penceresinde “ File ” kısmından          kolay bir Yerel Ağ mesajlaşma ve dosya
üzerinden istediğiniz klasörü veya                 “Attach File ”, klasör yollayacaksanız,      aktarım programı. Evde birden fazla
dosyayı ortak kullanıma açabiliyorsu-              “Attach Folder” komutunu seçiyoruz.          bilgisayarda çalışanlar ya da iş yerle-
nuz. Bu dosya ve klasörlere erişimi is-            Info kısmının altına eklenen dosya ya        rinde, GNU/Linux bilgisayarları kulla-
terseniz şifreleyebiliyorsunuz da.                 da klasörü göndermek için ise, mesaj         nan çalışanlar da kendi aralarında, bu
Dostlarınız da kendi makinelerinde                 yollamak için bastığımız “ Send” buto-       uygulamayı kullanarak,
IPTux, uygulamasını çalıştırınca, ağa              nuna basıyoruz. Karşı tarafın, “ Trans-      haberleşebilirler.
dahil oluyorlar. Dostunuzun üzerine çift           mission ” penceresi açılıyor ve “Accept”
                                                                        butonu ile gönder-      [1] http://code.google.com/p/iptux/
                                                                        diğiniz dosya/ klasö-
                                                                        rü kabul ediyor.
                                                                        Program, gelen dos-
                                                                        yayı, özelliklerde
                                                                        belirttiğiniz indirme




                                                                       15
                                                                                                                Oyun Tanıtımı: Urban Terror
                Oyun Tanıtımı
   Pardus-Linux.Org eDergi | Sayı 25 | Kasım '10
                                                   tum bu yüzden. Eski popülaritesini       Urban Terror, çok oyunculu bir birinci
                                                   MMORPG oyunlarına kaptırsa da, yolla-    şahıs nişancılık oyunu. Benzerlerinden
     Hamit Giray Nart (hamit@pardus-linux.org)     rımız artık ayrılmış olsa da, bende CS   farklı olarak, UrT'de silahlar, insanlar
                                                   'nin yeri ayrıdır. Belki ileride GNU/Li- ve mekanlar günümüzün gerçekçi un-
UrbanTerror                                        nux için gelir, kimbilir...              surları. Yani, bilmem ne uzay üssünde;
                                                                                            üzerinizde enva-i çeşit plazma, lazer ya
                                                   GNU/Linux oyuncusu olarak, Counter- da elektrik silahı gibi abuk sabuk silah-
                                                   Strike'a alternatif aradığımda ise, ilk larla ortalıkta koşturmak, sırt jetleri ile
                                                   anda karşıma çıkan ve bana, “ Hah! Tam havalarda uçmak yok bu oyunda.
                                                   da aradığım buydu işte! ” dedirten oyun
                                                   ise Urban Terror oldu. Pardus'a kurdu- UrT, FrozenSand'ın tabirine göre bir
                                                   ğum ilk GNU/Linux oyunudur kendisi “ Hollywoodvari nişancılık oyunu ”. Yani,
                                                   aynı zamanda.                            benzerlerine göre gerçekçi olsa da, eğ-
                                                                                            lence kısmını gerçekçiliğin önünde tu-
                                                   Oyun, CS ile aynı temada. Ancak takım- tan bir oyun. Oyunun son kararlı sürü-
                                                   lar terörist – asker yerine, kırmızı ve mü, 4.1 sürümü. 4.2 ise henüz geliştiril-
                                                   mavi takım olarak ayrılmış.              me aşamasında ve UrT sitesinde [1] şu
                                                                                            an yalnızca video görüntüleri var. GNU/
                                                   Urban Terror (UrT), 1998 yılında ilk GPL ile lisanslanmış oyun, GNU/Linux,
                                                   planlandığında, başlı başına bir oyun Mac ve Windows platformları ile uyum-
                                                   değil, Qukae3: Arena için bir harita pa- lu.
Giriş                                              keti olarak düşünülüyordu. Amaç,
                                                   Quake3'teki uçuk kaçık silahlar ve bö-
Üniversite zamanlarımda tanıdığım ve               lümler yerine, oyuncuların gerçek silah- Kurulum
mezun olduğum zaman, yüksek lisans,                lar ve haritalarla oynamalarını sağla-
askerlik ve iş-güç bulmak gibi sıkıntı-            maktı. Bu tasarı, 2000 yılının Ağustos Urban Terror 4.1, Pardus 2009 resmi
larımın olduğu zamanlarımda onunla                 ayında UrT Beta 1.0 sürümünün çıkma- deposunda da var. Kurmak için, Pisi'nin
oynardım. GNU/Linux'a geçtikten sonra              sıyla hayat buldu. Ancak 2007 senesin- grafik arabirimini ya da konsoldan sudo
bile, hemen kopamadım ondan. Wine                  de, id-tech3 (nam-ı diğer Quake3) oyun pisi it urbanterror komutunu kullanabi-
ile çalıştırabildiğimde, dünyalar benim            motorunun kodlarının açılmasıyla, lirsiniz. UrT 4.1 sistem gereksinimleri:
olmuştu. Efsane modifikasyon Counter-              FrozenSand, Urban Terror'u başlı başı-
Strike'dan bahsediyorum. “ Steam,                  na bir oyun olarak duyurdu. 4.0 sürü-
GNU/Linux için geliyor mu?” haberine               mü, bağımsız olarak çıktı. Adına da          * Pentium 4 1.2Ghz ve üzeri işlemci
en çok heyecanlananlardan biri olmuş-              “ioUrbanTerror” dendi.                       * 512MB ana bellek
                                                                      16
   Pardus-Linux.Org eDergi | Sayı 25 | Kasım '10                                                       Oyun Tanıtımı: Urban Terror
     * 256MB nVidia      GeForce6 veya master.quake3arena.com adreslerinde-          1 - Botlar: Botlar, çevrimiçi oyunlarda,
ATI Radeon sınıfı ekran kartı            ki sunucu listesini alarak, İnternet üze-   oyunu tek başınıza oynamanızı sağla-
   * 5GB disk alanı                      rindeki sunucuları, ping zamanlarına        yan bilgisayar kontrollü oyunculara de-
                                         göre listeler. Bunlardan istediğinize,      nir. Urban Terror'de botlar mevcut. O-
Aslında daha alt sistemlerde de UrT ça- çift tıklayarak girebilirsiniz. Buradaki     yunu botlarla oynamak için, sunucu
lışıyor. Ama yalnızca çalışıyor, pek oy- seçeneklerin tümünü tek tek açıklamayı      başlatarak, konsol ile oyuna botları ek-
nanıyor denemez. Daha iyi fikir vermesi gereksiz görüyorum. Hepsi standart se-       liyorsunuz. Şöyle ki:
içinse; Quake3: Arena'yı çalıştıran her çenekler. Ancak bu kısımda, bazı nokta-
sistem, aynı biçimde, Urban Terror'u da ları açıklamakta yarar var.                  Oyunun ana menüsünde -daha sunucu-
çalıştırır.
Uygulamalar → Oyunlar altında yerini
alan Urban Terror, çoklu işlemci deste-
ğine sahip. Paralel çalışan birden fazla
işlemciniz varsa, Urban Terror'u SMP
destekli kısayolunu kullanarak başlata-
bilirsiniz.

Oynanış
Oyunu başlattığımızda önümüze ana
menü ekranı geliyor. Ayar ve seçenek-
ler, çok oyunculu bir birinci şahıs nişan-
cılık oyununda bulunan standart ayar-
lar.
play online: Oyunu, İnternet veya yerel
ağ sunucularında diğer oyuncularla oy-
namak için buraya giriyoruz. Burasının,
diğer çevrimiçi oynanan oyunlardan bir
farkı yok. Buraya girdiğinizde oyun,
master.urbanterror.net,
master2.urbanterror.net             ve
                                                             17
   Pardus-Linux.Org eDergi | Sayı 25 | Kasım '10                                                        Oyun Tanıtımı: Urban Terror
yu başlatmadan - “AltGr+Ü” tuş kombi- Eagle, El Bombası, Çelik Yelek ve          * python : G36, SPAS, Desert Eagle,
nasyonu ile -ya da sizde “~” işaretini Miğfer                                El Bombası, Çelik Yelek ve Miğfer
koyan kombinasyon hangisi ise - konsolu
açıyoruz ve /bot_enable 1 komutu vere-    * chicken: G36, MP5, Desert Eagle,     * raven : PSG1, MP5, Desert Eagle,
rek botları aktif hale getirip, sunucuyu El Bombası, Çelik Yelek ve Miğfer            Susturucu, Çelik Yelek ve Miğfer
başlatıyoruz. Sunucu halihazırda başla-
mışsa, konsolu açarak “ bot_enable 1 ” ko-    * cobra : LR300, MP5, Desert Eagle,         * scarab : G36, MP5, Desert Eage,
mutundan sonra /reload diyerek sunucu-     Duman Bombası, Çelik Yelek ve Miğfer       Susturucu, Çelik Yelek ve Miğfer
nuzu yeniden başlatın. Ardından konso-
la;                                           * c_ockroach : UMP45, Beretta, Işık        * scorpion : SR8, MP5, Beretta, El
                                           Bombası, Çelik Yelek ve Miğfer (bu         Bombası, Çelik Yelek ve Miğfer
/addbot <bot tipi> <kademe> <takımı> botun tipini yazarken, c ve o arasında
<sunucu ping zamanı> <sunucudaki takma alt tire kullanarak yazmanız gerekiyor.           * tiger: AK103, Beretta, El Bombası,
adı>                                       Yoksa küfür filtresine takılıyor)          İlkyardım Çantası, Çelik Yelek ve
                                                                                      Miğfer
biçimdeki komut ile botumuzu oyuna             * cougar: G36, Beretta, Işık Bombası,
dahil ediyoruz. Bu komutun parametre- Çelik Yelek ve Miğfer                             * widow: LR300, MP5, Beretta, Lazer
leri:                                                                                Nişangah, Çelik Yelek ve Miğfer
                                                   * goose : HK69, UMP45, Desert
     * Bot tipi: Oyundaki botların tipleri- Eagle, Yedek Cephane, Çelik Yelek ve
dir. Buraya girebileceğiniz değişkenler: Miğfer                                          * Kademe: Bu değere, botun seviye-
boa,cheetah,         chicken,       cobra,                                           sini yazıyoruz. 1-5 arası bir değer alı-
c_ockroach, cougar, goose, mantis,                * mantis: LR300, Beretta, Lazer yor. 1 (acemi)...5 (uzman)
penguin, puma, python, raven, scarab,       Nişangah, Susturucu, Çelik Yelek ve
scorpion, tiger widow                       Miğfer                                      * Takımı: Botu hangi takıma koyacak-
                                                                                     sanız bunu belirtiyorsunuz. “ blue ” ya
Bu bot tipleri, kendilerine özgü silah ve         * penguin : LR300, Desert Eagle, da “ red” değerleri alıyor.
teçhizat kombinasyonuna sahipler. Bun-      Lazer Nişangah, Susturucu, Çelik Yelek
lar:                                        ve Miğfer                                   * Sunucu ping zamanı: 20-60 arası
                                                                                     bir değer vererek, sunucu ping zama-
   * boa: LR300, MP5, Desert Eagle, El             * puma : LR300, Beretta, Lazer nını ayarlıyoruz. Gerçekçilik açısından
Bombası, Çelik Yelek ve Miğfer              Nişangah, Susturucu, Çelik Yelek ve bir gecikme zamanı verin. Çok düşük
                                            Miğfer (bu bot mantis ile aynı.)         değer girerseniz, bot veri paketleri hızlı
       * cheetah: AK103, SPAS, Desert                                                hareket eder. Çok yüksek yaparsanız,
                                                              18
   Pardus-Linux.Org eDergi | Sayı 25 | Kasım '10                                                                      Oyun Tanıtımı: Urban Terror
botunuz, gecikme (lag) yer. 20-60 arası söylenemez. 3.seviyeye kadar abuk sa-                      Sunucu da PunkBuster ile başlatılmış-
herhangi bir sayı uygun olur.           buk oynuyorlar. Ancak oynamak için de-                     sa, önce sizin bilgisayarınızda aktif o-
                                        ğil de; kontrollere ve oynayışa alışmak,                   lup olmadığını kontrol ediyor. Aktif de-
   * Sunucudaki takma adı: Botunuzun silah talimi yapmak ve haritaları öğren-                      ğilse, sizi oyuna almıyor. Yani sunucu-
sunucudaki takma adı.                   mek için birebirler. Üstelik telsiz mesaj-                 daki oyuna girebilmek için, PunkBus-
                                        larınızı da dinliyorlar.                                   ter'ı açmanız gerekiyor; PunkBuster'ı
                                                                                                   açarsanız da hile yapamıyorsunuz.
Örnek:                                             2- Anti-Hile Sistemi: Çevrimiçi oyun-
/addbot tiger 4 blue 56 =kdm4=Tiger                ları oynarken, tüm oyuncuların sinirini         Ancak Quake3:Arena olmadan bağımsız
                                                   ayağa kaldıran şeylerin başında hileci-         çalışan Urban Terror, ( ioUrbanTerror),
Bu komut; mavi takıma 4.kademede, 56               ler gelir. Oyunu, sırf rezil etmek için, gi-    PunkBuster desteğinden yoksun.
ping ile, “ =kdm4=Tiger” takma adlı bir            rip hilelerini açarlar. Bu tip oyunlarda        Q3:Arena oyununuz ( ve GNU/Linux
bot ekleyecektir.                                  genelde, sunucular izin vermedikçe, hi-         istemciniz elbette ) varsa ve Q3 modu
                                                   le yapmak mümkün değildir. Ancak bu             olarak UrT oynuyorsanız, PunkBuster'
Botları çıkarmak için oyunun konsolun-             kısıtlamayı, yazılmış bazı üçüncü parti         ın GNU/Linux için olan sürümünü indi
da, /kick takma_ad komutu ile istediğiniz          yazılımlar ile aşmak mümkün. Bir GNU/           rip [2] kurabilirsiniz.
botu oyundan çıkarabilirsiniz. Ya da               Linux oyuncusu, bu yazılımları kullan-
/kick allbots komutuyla, tümünü aynı an-           maz. Çünkü bunların hepsi, Windows              İoUrT'nin bu açığını ise, hemen Punk-
da oyun dışı bırakabilirsiniz.                     için yazılmış şeyler. Ne yazık ki sizin         Buster'ın altında gördüğünüz “ Guids”
                                                   hile yapmamanız ( ya da yapamamanız),           kapatıyor. Guid, sunucunun yasaklama
Ancak bot çağırırken, haritalara da dik-           karşınızda Windows kullanan bir “ ezi-          sistemine alternatif olarak gelen bir ya-
kat etmeniz gerekiyor. Ne yazık ki, o-             ğin ”, bu tip bir yazılımı çalıştırarak, hile   saklama/atma ( ban/kick ) yönetim biri-
yundaki her haritada botlar için dirilme           yapmayacağı anlamına gelmiyor.                  mi. Sunucunun kendi yasaklama ve -
( spawn ) noktaları olmadığından dolayı,                                                           komutlarından daha sağlam bir sistem
her haritada botları çağıramıyorsunuz. Bunlar için yine üçüncü parti yazılımlar                    oluşturuyor. Bunu da, kendi uzantı di-
Botları çağırabileceğiniz haritalar: olan anti-hile uygulamaları mevcut.                           zini içindeki “ regsfile.txt” dosyasına
Abbey, Algiers, Austria, Dressing Room, Bunların GNU/Linux için olanları da                        kaydederek yapıyor. Ayrıca güvenilir o-
Firing Range, Riyadh ve Uptown. Bun- var. Bunlardan birisi olan PunkBuster,                        yunculara, sunucuda, oyuncu atma yet-
ların dışında bir haritada bot eklemeye sunucu ve istemci kısımlarında çalışı-                     kisi de aktarabiliyorsunuz. Guid uzantı-
kalktığınızda, kendinizi, oyundan çık- yor. Şöyle ki, PunkBuster'ı kurduğunuz                      larını da İnternet'ten [3] indirerek ku-
mış bir halde masaüstüne dönmüş ola- zaman, oyunu başlattığınızda aktif hale                       rabiliyorsunuz.
rak buluyorsunuz.                        getiriyorsunuz. PunkBuster kurulu ol-
                                         duğu bilgisayarda, üçüncü parti hile uy- “ play online ” bölümünde, PunkBuster
Botların çok usta oyuncular oldukları gulamalarının çalışmalarını engelliyor. ya da Guids kısımlarını açarsanız, sunu-
                                                                        19
    Pardus-Linux.Org eDergi | Sayı 25 | Kasım '10                                                       Oyun Tanıtımı: Urban Terror
cu listeniz, bunların açık olduğu sunu-
cuları da içerecek biçimde otomatik-
man güncellenecektir. Ancak tekrar be-
lirteyim, Pardus deposundan kurduğu-
nuz UrT (ioUrT) PunkBuster destekle-
miyor.
setup: Oyunun ayarları ise, son derece
detaylı olarak ayar yapmamıza olanak
sağlıyor. “ Controls” kısmından tuş kom-
binasyonumuzu ayarlayabiliyoruz. Ha-
reket, ateş, etkileşim ve kullanım ile ko-
nuşma tuşlarımızı buradan değiştiriyo-
ruz. “ Player” kısmından modelimizi se-
çiyoruz. Her iki takım için olan dörder
modelden, birer tane seçiyoruz. Burada
hemen bir açıklama yapalım. Oyunda,
zaman zaman, korsan şapkalı ya da u-
cubik maskeli veya gözlüklü tiplerle
karşılaşmışsınızdır. Bunlara “ eğlence-
lik ” ( funstuff) ayarları deniyor. Bu ayar-
lar için UrT konsolunu kullanıyoruz.
Eğer kırmızı takımdaysanız /funred ,
mavi takımdaysanız /funblue komutları-
nı kullanıyorsunuz. Kullanımı: /funblue “ Game Options” kısmından ise, oyun iç        ve ağ ayarlarını yapabileceğiniz kısım.
(ya      da      /funred)     <parametre1>, ayarlarımızı yapabiliriz. Bunlar oyunun   Ayarlar oldukça detaylı ve fazla, ancak
<parametre2>. . . şeklindedir. Mesela; ma- konsolundan değişken değeri atayarak       anlaşılmayacak karmaşık ayarlar değil-
vi takımdan Carla modeli ile oynarken, yapabileceğimiz oyun ayarlarıdır. Yani,        ler. Ancak, ağ ayarlarında, biraz açıkla-
/funblue ninja, phat şeklindeki komut, oyunun ekran bilgilendirmeleri, nişan-         ma yapmak iyi olacak görüşündeyim.
Carla'ya bir ninja maskesi ve korsan gah ayarları, telsiz konuşmaları, silah          “ Max.Datarate ” ayarı, sunucu ve sizin
şapkası takacaktır. Bu eğlenceliklerin ayarları, radar ekranı gibi.                   bilgisayarınız arasındaki veri iletişimi-
alacağı parametreler ve görünümleri                                                   nin azami hızıdır. Bu hızı, bağlantı du-
için [4] UrT sitesine uğrayabilirsiniz.     “ System ” kısmı ise oyunun grafik, ses   rumunuza göre arttırabilirsiniz. Bu hı-
                                                             20
    Pardus-Linux.Org eDergi | Sayı 25 | Kasım '10                                                             Oyun Tanıtımı: Urban Terror
zın artması demek, bilgisayarınızın su-             gerek yok.                              start server: Buraya girdiğinizde, sunu-
nucu ile iletişiminin hızlanması ve veri                                                    cu ayarlarını ve komutlarını düzenleye-
paketlerinin hızlanması demektir. An-                                                       ceğiniz bir arabirim önünüze gelir. Su-
cak, ağ yapınızın kaldıramayacağı bir               Sunucu Başlatma                         nucunuz için kullanabileceğiniz ayar-
seviyeye yükseltirseniz, sunucu ile bil-                                                    lar:
gisayarınız arasında kayıp veri paketle-            Urban Terror'da iki farklı şekilde sunu-
ri oluşacaktır ( pack loss). Pratik olarak,         cu oluşturabilirsiniz. İlki oyunun menü- dedicated: Sunucunuzun, salt sunucu
oyunda, havada uçan bir merminin kay-               sünden “ start server” altından, ya da olup olmayacağını belirlersiniz. “ Yes”
bolması ya da bir oyuncunun birden ol-              GNU/Linux konsolunu kullanarak.          değeri verirseniz, sunucu olan bilgi-
duğu yerden silinip, başka yerde belir-
mesi gibi sonuçları olur. Oldukça can
sıkıcı bir durumdur. Paketlerin sayısı da
aynı şekilde etki yapar. Paket sayısını
arttırmak, veri paketi boyutunu küçül-
tecektir. Küçük paketler, sunucu ve bil-
gisayarınızı arasında daha çabuk gidip
gelirken, kaybolmaları olasılığı ise ar-
tacaktır. Paket sayısını azaltarak, pa-
ketlerin boyutunu büyütürsünüz. Büyük
veri paketlerinin yerine ulaşma süresi
uzarken, kaybolma riski ise azalacaktır.
Bu optimizasyonu, ağ durumunuza göre
deneme – yanılma ile bulabilirsiniz. An-
cak, bu ayarların oyuna etkisi, ADSL ya
da Kablo İnternet için değil, daha ziya-
de çevirmeli bağlantı gibi yavaş bağlan-
tılarda fark edecektir. Ya da ileri seviye
bir oyuncu olup da, yine ileri seviye o-
yuncularla maç yapıyorsanız bu ayar-
larla oynayın. Yani ADSL, Kablo ya da
daha hızlı bağlantınız varsa ve oyun ü-
zerindeki tepkilerin milisaniye fark et-
tirmesi, oyununuz üzerinde bir etki ya-
ratmayacaksa, bu ayarlarla oynamanıza
                                                                      21
    Pardus-Linux.Org eDergi | Sayı 25 | Kasım '10                                                              Oyun Tanıtımı: Urban Terror
sayardan oyuna dahil olamazsınız.     friendlyfire: Dost ateşini açar ya da ka- armbands: Oyuncuların, listede ve ra-
                                      par. Bu değeri “ yes” yaparsanız, takım dar haritasında gösterilecek olan renk-
hostname : Sunucunuzun ağ üzerinde arkadaşları birbirlerini vurabilirler.        lerini belirler. 3 tipi vardır: 1 - Oyuncu
görüntüleneceği adı.                                                             seçimine bırakma. 2- Takım renkerli ile
                                      matcmode: Karşılaşma modunu açar ve belirtmek (mavi – kırmızı). 3- Sunucu
motd:Sunucunuzdaki günün mesajı. Ka- kapar. “ yes” yaparsanız, oyunu durdur- tarafından rastgele renk atanması
fanıza göre birşeyler yazabilirsiniz. ma ( pause ) ve süre bitimi ( timeout) un-
                                      surları da oyuna dahil olur. İki takım deadchat: Yaşayanların, ölenlerin me-
joinmessage : Karşılama mesajı. Sunu- müsabakasına ev sahipliği yapmayacak- sajlarını görebilmelerini düzenler. Her
cunuza katılan oyunculara vereceğiniz sanız, açmayın.                                       ölünün mesajını görmek, sadece takım
hoş geldin mesajı.                                                                          arkadaşlarınızınkini görmek ya da hiç-
                                                    balance teams: Bunu açarsanız, sunu- birini görememek seçeneklerinden bi-
max.client: Sunucunuz katılabilecek a-              cunuz otomatik olarak takım sayılarını risi atanabilir.
zami oyuncu sayısı.                                 eşitleyecektir. Eğer denge bozulursa,
                                                    son giren oyuncuları, sonraki el başın- follow enemies: Açarsanız, ölen oyun-
pure server: Buradaki değeri “ yes” ya-             da karşı takıma atar.                   cu, sadece kendini öldüren oyuncuyu
parsanız, oyuncular, oyunu kendileri i-                                                     takip eder. Ancak o vurulursa, serbest
çin kolaylaştıran tüm ayarlamalar ol-               voting: Oyuncuların oylama ( bir oyun- dolaşmaya başlayabilir.
maksızın oyunu oynarlar. Modifiye edil- cunun atılması, haritanın değişmesi ya
miş *.pk3 paketlerini kullanamazlar.    da yeniden başlması gibi... ) yapıp, ya-            antiwarp: Zayıf bağlantıdan dolayı ke-
                                        pamamalarını düzenler.                              sik hareket eden oyuncuların hareket-
password: Sunucunuza şifre girmenizi                                                        lerini yumuşatır.
sağlar. Boş bırakırsanız şifre konmaz.  warmuptime : Yeni bir harita açıldığın-
                                        da, haritanın kaç saniye sonra yeniden              antiwarp tol : “ antiwarp” fonksiyonunun
check cd key: Sunucunuz, bağlanan o- başlayacağını belirtir. Yavaş bağlantısı               tolerans değeri. Yükseltirseniz, tolerans
yuncunun Quake3 geçerli cd anahtarı olan bilgisayarların da oyuna dahil ol-                 yükselir.
olup olmadığına bakar. Varsayılan ola- masına olanak vermek için, makul bir
rak kapalıdır. Açarsanız, ioUrT ( yani süre belirlemek iyidir.
Q3:arena olmadan oynanabilen sürü-                                         Oyun Tipleri
mü ) oyuncuları, sunucunuza giremeye- swap roles: Bunu açarsanız, takımlar
ceklerdir.                             her el başında yer değiştireceklerdir. Urban Terror'da oyun modunu belirle-
                                       Yani, mavi takım kırmızı, kırmızı takım yebiliyorsunuz. Ya da istediğiniz tip o-
floodprotect: Bağlı oyuncuların, arka da mavi olacaktır.                       yuna girebiliyorsunuz. UrT 4.1 sürü-
arkaya sohbet satırı açmasını engeller                                         münde 7 oyun tipi var. Bu oyun tipleri:
                                                                     22
   Pardus-Linux.Org eDergi | Sayı 25 | Kasım '10                                                                  Oyun Tanıtımı: Urban Terror
    * Free For All: Herkes tek. Karşılaş-          gerekir. Takım lideriniz, düşman bayra-      Bomba yerleştirilmemişse, düşman ta-
tığınız herkesi vurmaya çalıştığınız; on-          ğına değebilirse, puan alırsınız ve el bi-   kımı yok etmek de eli kazandırır. Ölür-
ların da sizi vurmaya çalıştıkları oyun            ter. Her iki takım lideri de ölürse, el,     seniz, sonraki ele kadar dirilemezsiniz.
tipi. Sunucu ayarına göre, süre bitimin-           puansız biter. Ölürseniz, ancak bir son-
de en çok adam öldüren (frag alan) ya              raki el başında dirilirsiniz.                Oyun tipleri bu şekilde. Ancak, 4.1 sü-
da sunucu tarafından belirtilmiş azami                                                          rümünde (şu an) mevcut olmayan, ama
sayıya ilk ulaşan oyuncu kazanır. Ölür-               * Capture & Hold: Haritada muhtelif       4.2 sürümü ile gelmesi planlanan bir
seniz, haritanın rastgele bir yerinde              yerlerde, çok sayıda bayraklar bulunur.      oyun tipi daha var: “ The Last Man
yeniden dirilirsiniz.                              Bu bayraklara dokunarak, onları ta-          Standing ”. Bu mod, “ TeamDeathmatch ”
                                                   kımınızın rengine boyarsınız. Geçen her      moduna benzer. Ancak, ölen oyuncu,
     * Team Deathmatch: “Free For All”             dakika, bayrak başına takımınıza bir         karşı takımda dirilir. Bu dönüşüm, ta-
tipinin, takım için olanı. Amaç, düşman            puan kazandırır. Ne kadar çok bayrağı,       kımlardan birinde tek oyuncu kalana
takımdan mümkün olduğunca fazla o-                 ne kadar uzun süre koruyabilirseniz; o       kadar devam eder. Herhangi bir takım-
yuncu vurarak, takımınıza puan kazan-              kadar fazla puan kazanırsınız. Ölürse-       da, tek başına sona kalan oyuncu, oyu-
dırmak. Öldüğünüz takdirde, takım                  niz, takım bölgenizde yeniden dirilirsi-     nu kazanır. Ölürseniz, karşı takımın
dirilme bölgesinde (base) yeniden diri-            niz.                                         bölgesinde, karşı takımın bir oyuncusu
lirsiniz.                                                                                       olarak dirilirsiniz.
                                                       * Team Survivor: Amacınız, karşı ta-
   * Capture The Flag: Takımların böl-             kımın tüm oyuncularını yok etmektir.
gelerinde birer bayrakları vardır. Amaç,           Takımlardan biri tamamen ölünce, el bi- Sunucuyu Konsoldan Başlatmak
kendi bayrağınızı koruyarak, düşman                ter. Ölürseniz, sonraki el başına kadar
takımın bayrağını ele geçirip, bölgenize           dirilemezsiniz.                           Bilgisayarınızı, bir salt sunucu ( dedica-
kadar getirmektir. Bunu yapan takım                                                          ted) olarak da hizmet vermek üzere a-
sayı kazanır. Ancak sayı kazanmak için,                * Bomb & Defuse: Tipik, saldırı – sa- yarlayabilirsiniz. Bunu, oyunu başlat-
kendi bayrağınızın yerinde olması ge-              vunma modu. Kırmızı takım, haritadaki madan, GNU/Linux konsolu üzerinden
rekir. Öldüğünüz takdirde, takım diril-            iki noktadan birine bomba yerleştirme- yapabilirsiniz. Bilgisayarınız bir UrT su-
me bölgesinde yeniden dirilirsiniz.                ye çalışırken, mavi takım da onları dur- nucusu olarak hizmet verirken, siz gün-
                                                   durmaya çalışır. Kırmızı oyunculardan lük işlerinizi yapabilirsiniz. Bunun için,
     * Follow The Leader: Takımlardan              birisi, bombayı taşır. Ölürse, bomba bir konsolu açarak:
rastgele bir oyuncu takım lideri olur.             başka kırmızı oyuncu tarafından alına-
Lider, başında bir kask ile diğer oyun-            bilir. Bomba kurulur ve çözülmezse, su- urbanterror- server
culardan ayrılır. Bölgenizde bir de bay-           nucu tarafından belirlenmiş bir süre
rağınız olur. Puan alabilmek için, takım           sonra patlar. Patlarsa kırmızı takım; çö- komutunu kullanabilirsiniz. Kullanımda
liderinizin, düşman bayrağına değmesi              zülürse mavi takım oyunu kazanır. ise, bazı parametreler ekleyip, server.cfg
                                                                      23
      Pardus-Linux.Org eDergi | Sayı 25 | Kasım '10                                                                                         Oyun Tanıtımı: Urban Terror
dosyasını yapılandırmamız gerekiyor.                               g_gametype will be changed upon restarting.           nı zamanda da oyunun konsolu olur. E-
Sunucu komutunun parametreleri ise,                                - - - - - - Server Initialization - - - - - -         ğer dalgınlıkla kapatırsanız, sunucuyu
salt sunucu bilgisi, iletişim port numa-                           Server: ut4_casa                                      da kapatmış olursunuz.
rası ve sunucu ayarlarının bulunduğu                               Hunk_Clear: reset the hunk ok
“ server.cfg” dosyasının açılmasından
ibaret. Yani komut şu şekilde:                                     -                                                     Urban Terror Konsolu
                                                                   - ( Burada yüklenen dosya ve server. cfg' den gelen
urbanterror- server +set dedicated 2 +set                          özellikleri göreceksiniz )                            Çevrimiçi oyunların olmazsa olmazı o-
net_port 27960 +exec server. cfg                                   -                                                     lan konsol Urban Terror'da da var. Ge-
                                                                   Resolving master. urbanterror. net                    nel ve istemci pozisyonundaysanız pek
hamit@hamit- pardus        ~     $   urbanterror- server   +set    master. urbanterror. net resolved to                  ihtiyaç duymasanız da, sunucu tarafın-
dedicated 2 +set net_port 27960 +exec server. cfg                  94. 23. 208. 65: 27950                                da gereken bir unsur. Genel, sunucu ve
ioq3 1. 35urt linux- i386 Jun 17 2009                              Sending heartbeat to master. urbanterror. net         istemci taraflarınca en çok kullanılan
- - - - - FS_Startup - - - - -                                     Resolving master2. urbanterror. net                   komutları açıklamaya çalışacağım.
Current search path:                                               master2. urbanterror. net resolved to                 Hepsini yazamam, zira 149 komut, 531
/home/hamit/. urbanterror/baseut4                                  94. 23. 208. 65: 27950                                tane de değişken değeri olmak üzere,
/usr/share/urbanterror/baseut4/zpak000_assets. pk3                 Sending heartbeat to master2. urbanterror. net        toplam 680 komut var. :-)
( 7933 files)                                                      Resolving master. quake3arena. com
/usr/share/urbanterror/baseut4/zpak000. pk3                 ( 99   master. quake3arena. com resolved to                  Genel Komutlar: Genelde oyun
files)                                                             192. 246. 40. 56: 27950                               ayarları ile ilgili olup, hem sunucu hem
/usr/share/urbanterror/baseut4                                     Sending heartbeat to master. quake3arena. com         de is-temci taraflarınca kullanabilecek
                                                                   Hitch warning: 1345 msec frame time                   ko-mutlardır.
----------------------                                             ]
8032 files in pk3 files                                                                                                     * cl_run: Koşma ve yürüme arasında
execing default. cfg                                               Burada, bir sunucu başlatmış olduk.                   geçiş yapar.
execing q3config. cfg                                              /usr/share/urbanterror/baseut4 dizini
execing autoexec. cfg                                              altındaki server.cfg dosyası, sunucu pa-                 * +scores: Diğer oyuncularının puan-
Hunk_Clear: reset the hunk ok                                      rametreleri ve komutlarının bulunduğu                 larını gösterir.
- - - Common Initialization Complete - - -                         dosyadır. Oyunda, “ start server” kıs-
Opening IP socket: localhost: 27960                                mında seçtiğimiz ayarları ve daha fazla-                  * cg_drawFPS : Kare/saniye sayısını
Hostname: localhost                                                sını, server.cfg dosyasını yapılandırarak             gösterir.
Alias: hamit- pardus                                               yapabiliriz. Komutların aynısını, açıkla-
IP: 127. 0. 0. 1                                                   malarıyla birlikte dosyada bulabilirsi-                  * cg_mapsize : Radar ekranının boyu-
execing server. cfg                                                niz. Sunucuyu başlattığınız uçbirim, ay-              tunu piksel olarak değiştirebilirsiniz.
                                                                                                  24
   Pardus-Linux.Org eDergi | Sayı 25 | Kasım '10                                                            Oyun Tanıtımı: Urban Terror
  * kill : Ölürsünüz.                              * cmdlist: Konsol komutlarını listeler.   ekler. :-)
   * say: Diğer oyunculara mesaj gön-           * cvarlist: Konsol değişkenlerini ve          * banClient: Bir oyuncuyu, oyuncu-
derirsiniz                                bunların değerlerini listeler.                 nun slot numarası ile sunucunuza gir-
                                                                                         mesini yasaklamak için kullanabilirsi-
   * say_team : Sadece takım arkadaşla-       * gfxinfo : Oyunun algıladığı grafik a- niz.
rınıza mesaj yollarsınız.                 yarlarını gösterir.
                                                                                              * banUser: Bir oyuncuyu, oyuncu a-
   * demo : <dosya adı> şeklinde kulla-      * quit: Oyunu kapatır.                      dıyla sunucunuzdan yasaklamaya yarar.
nılarak, daha önce kaydetmiş olduğu-                                                     Bu komutta, IP adresi ve CD-Key ( CD-
nuz oyunu izlemenizi sağlar.                                                             Key, Q3:Arena modu olan UrT için ge-
                                          Sunucu Komutları: Sadece sunucu ta- çerli ) master sunucusuna bildirilir ve
   * recorddemo : <dosya adı> şeklinde rafının kullanabileceği komutlar:                 süreyi id sunucusu belirler.
kullanılarak, o an oynadığınız oyunu,
kaydetmeye başlar. *.dm3 uzantılı kay-         * clientinfo : İstemci bilgilerini liste-      * clientkick : Bir oyuncuyu, slot nu-
dedilir.                                  ler.                                           marasına göre sunucudan atmanızı sağ-
                                                                                         lar. Ancak yasaklamaz.
     * stoprecord: Demo kaydını durdu-         * map: <harita adı> şeklinde kulla-
rur.                                      nılarak, belirtilen haritanın açılmasını           * kick : Bir oyuncuyu, oyuncu ismi ile
                                          sağlar.                                        sunucudan atmanızı sağlar. “ kick all”
       * video : “ recordemo ” komutunun                                                 komutu, tüm oyuncuları tek seferde at-
*.avi biçiminde kaydedilmesini sağlar.       * devmap: <harita adı> şeklinde kul- manızı sağlar.
Böylelikle oyununuzu, çoklu ortam oy- lanılarak, belirtilen haritanın hile kodla-
natıcılarda da izleyebilirsiniz.          rının kullanımına olanak verecek şekil-           * killserver: Sunucuyu kapatır.
                                          de açılmasını sağlar.
      * stopvideo : *.avi biçiminde kaydı
durdurur.                                    * exec: <dosya adı> şeklinde kullanı-
                                          larak, daha önce yapmış olduğunuz bir İstemci Komutları: Sadece istemcinin
    * screenshot: Oyundan *.tga uzantılı ayar ya da betik dosyasının yüklenme- kullanabileceği komutlar:
olarak ekran görüntüsü alır.              sini sağlar.
                                                                                            * +info : Sunucu bilgileri (sunucu adı,
    * screenshotJPEG : Oyundan *.jpg u-        * heartbeat: UrT master sunucuları- harita, kurallar, oyun tipi ) listelenir.
zantılı olarak ekran görüntüsü alır.      na elle sinyal verisi gönderir. Yani “ ben
                                          buradayım ” dersiniz, o da sizi listesine          * cl_master: Sunucu listesi alabilece-
                                                                    25
   Pardus-Linux.Org eDergi | Sayı 25 | Kasım '10                                                            Oyun Tanıtımı: Urban Terror
ğiniz adresleri belirler. Oyunun sunucu ritaya geçmek, istenilen bir haritaya          * notarget: BOT'lar sizi göremezler
listesi alabileceği 3 adresvar:           geçmek, oyunun tipini değiştirmek ve ve size ateş edemezler.
master.urbanterror.net,                   bir başka oyuncunun atılması için oyla-
master2.urbanterror.net ve                ma çağrısı yapılabilir.
master.quake3arena.com                                                              Urban Terror
                                             * vote : Bir oyuncu oylama çağrısı ya-
    * cl_timeout: Saniye cinsinden sunu- parsa, bu komutu,
cu bağlantı zaman aşımını ayarlayabi- “ yes” ya da “ no” ile
lirsiniz.                                 kullanarak oyunuzu
                                          verebilirsiniz. Ya da
    * connect: IP adresi vererek, sunucu- sadece F1 ve F2
ya bağlanmanızı sağlar.                   tuşlarını kullanırsı-
                                          nız.
    * disconnect: Sunucudan ayrılmanızı
sağlar.
                                          Hile Komutları :
   * reconnect: Bulunduğunuz sunucuya Sunucunun             izin
bağlantınızı yeniler.                     vermesi durumun-
                                          da ( oyunu “pure
   * globalservers: İnternet'teki sunucu- server” olarak baş-
ları listeler.                            latmaması ve hari-
                                        tayı “devmap” ko-
   * localservers: LAN üzerindeki sunu- mutu ile açması du-
cuları listeler.                        rumunda ), konsola
                                           hile kodlarını yaza-
     * ping : Sunucuya sinyal göndererek, rak hile yapabilirsiniz.                       Tipik UrT ekranı. Oldukça basit. Sağ
veri hızını test eder.                                                                   yukarıda kare/saniye sayısı, ping zama-
                                               * give : ( health/ammo ) Sağlık ve cep-   nı ve sayı tablosu var. Sağ altta ise ta-
     * callvote : Oyun içinde, diğer oyun- hanenizi doldurur.                            kımlardaki oyuncuların listesi mevcut.
cuları oylamaya çağırmak için kullanı-                                                   Onun altında ise silah ve cephane gös-
lır. Bu komutun ardına alabileceği pa-        * god: Ölümsüz olursunuz.                  tergesi var. Sol aşağıda ise sağlık duru-
rametreler: map_restart, nextmap, map                                                    mumuzu gösteren gösterge mevcut. Sol
, g_gametype ve kick 'tir. Sırasıyla, ha-     * noclip: Duvarlardan geçebilirsiniz.      yukarıda ise, takım arkadaşlarınızı gö-
ritanın yeniden başlaması, sonraki ha-                                                   rebildiğiniz radar mevcut. En üstte ise,
                                                                26
   Pardus-Linux.Org eDergi | Sayı 25 | Kasım '10                                                                    Oyun Tanıtımı: Urban Terror
“ o böyle yaptı, bu böyle yaptı ” şeklinde         ğiniz kısım. Yaranızı sarmazsanız tam         bilme kapasiteniz de düşer. Düşük sağ-
magazin başlıkları gibi, oyunda kimin              kırmızıya dönecek olan bölümler ise,          lıkta çok daha çabuk yorulur ve soluk-
ne yaptığını belirten mesajlar geçiyor.            yanıp sönüyorlar. Varsayılan olarak “ Q ”     suz kalırsınız.
Öncelikle oynamada, oyuncuların, bazı              tuşu ile yaranızı sarıyorsunuz. Oyunda
faktörlere dikkat etmeleri gerekiyor.              alabileceğiniz ekipmanlardan bir de           Yaralandığınız bölge de,oyunu etkiliyor.
Mesela sağlık. Vuruldukça ve yüksek-               sağlık çantası ( medikit). Bu çantayı alır-   Kafadan isabet alırsanız, doğrudan gi-
lerden düştükçe sağlığınız azalıyor. Ne            sanız, kendinizi ve takım arkadaşlarını-      diyorsunuz zaten. Gövde ise, sağlığınız
olmuş ki yani? Bu her FPS'de var. An-              zı %90'a kadar iyileştirebilirsiniz. Sağ-     oldukça azaltıyor ve nefesinizin çabuk
cak UrT'de sağlık, geriye giden ve sıfıra          lık çantası, pasif bir ekipman. Yani, eli-    kesilmesine sebep oluyor. Kollarınızdan
ulaşınca öldüğünüz bir geri sayımdan               nize alıp kullandığınız birşey değil. Bu-     isabet alırsanız, tüfeğinizi düzgün kul-
ibaret değil. Oynayışınızı ve oyundaki             nu almasanız bile, kendinizi yaranın du-      lanamıyorsunuz. Kollarınızdan yara a-
performansınızı etkiliyor. Öncelikle,              rumuna göre, arkadaşlarınızı ise %50'         lınca, nişan artı işaretinizin büyüdüğü-
gövdeniz, üç hasar bölgesinden oluşu-              ye kadar iyileştirebilirsiniz. Nişangahı-     nü fark etmişsinizdir. Bu olursa, düş-
yor:                                               nızı, bir takım arkadaşınıza doğrulttu-       man yerine duvarları taramaya başlar-
                                                   ğunuzda, oyuncu adını ve sağlık duru-         sınız. Yine el bombalarınızı da normal-
1 - Kafa                                           munu görebilirsiniz. Takım arkadaşları-       den daha yakın mesafelere atabilirsi-
2- Kollar ve bacaklar                              nızı iyileştirmek için, iyice yanlarına       niz. Bacaklarınızdan vurulmanız duru-
3- Üst gövde                                       sokulup, “ Q ” tuşunu kullanıyorsunuz.        munda ise, hareketleriniz yavaşlar.
                                                   Ancak yaralarınızı sararken, ateş ede-        Sağlığınızı yitirdikçe, işler tatsızlaşma-
Kafa, yüksek hasar aldırırken, üst göv-            miyorsunuz. Yani, güvenli bir köşeye          ya başlar. Yani, UrT'de herşeyin başı
deye gelen isabetler orta, kollara ve ba-          çekilmeden, tedavi olmaya çalışmayın.         sağlık. :-)
caklara gelen isabetler ise, düşük hasa-           Sizi bir arkadaşınız iyileştirirse, F10 ile
ra sebep oluyorlar. İsabet aldığınızda,            teşekkür etmeyi unutmayın. :-)                Oyunda, silahların gerçek oldukların-
sol alttaki sağlık göstergenizde, gövde-                                                         dan bahsetmiştik. UrT'de, yürüyen cep-
nizin neresinden isabet aldığınızı göre-           Yine, her FPS'de olduğu gibi, UrT'de de       hanelik gibi silah taşıyamıyorsunuz. Bir
biliyorsunuz. Vurulduğunuzda, isabet               hoplama, zıplama ve depar fonksiyonu          tüfek, ikincil silah, tabanca, bomba ve
aldığınız yer kanamaya başlıyor. Eğer,             var. Ancak farklı olarak, bu hareketlerin     üç tane de nesne bölmelerimiz mevcut.
bir köşeye çekilip de, yaranıza müdaha-            bir sınırı var. Sağlık barınızın, takımını-   Oyunda en fazla beş adet bölüm doldu-
le etmezseniz, kanamadan ölebiliyorsu-             zın renginin açık tonunda dolu olduğu-        rabiliyoruz. Ancak tüfek ve tabanca al-
nuz. Vurulan yer, gövde simgesinde kır-            nu; atlayıp, zıplayıp, depar attıkça bo-      mak zorundayız. Onları bırakamıyoruz.
mızıya dönüşüyor. Hemen yanındaki eğ-              şaldığını fark etmişsinizdir. Bu hareket-     Bunun dışında kalan bölmelerimizi se-
ri bar ise, yukarı yönde kırmızıya dö-             leri yaptıkça, yorulursunuz; bir süre du-     çebilir ya da boş bırakabiliriz. Silah ya
nüşmeye başlıyor. Sabit kırmızı renkli             rup, soluklanmanız gerekir. Ancak sağ-        da ekipman almak için para ya da kredi
kısım, kendi başınıza iyileştiremeyece-            lığınız azaldıkça, bu hareketleri yapa-       benzeri bir uygulama yok. Hepsi beleş.
                                                                       27
   Pardus-Linux.Org eDergi | Sayı 25 | Kasım '10                                                                 Oyun Tanıtımı: Urban Terror
                                                                                              3- ZM Weapons LR300ML: Düşük – or-
                                                                                              ta arasında, vasat bir tüfek. Susturucu
                                                                                              ve lazer nişangah takılabiliyor. Yarı oto-
                                                                                              matik, üçlü atış ve tam otomatik mod-
                                                                                              ları var. Şarjör Kapasitesi: 30 Mermi.
                                                                                              İsabet Oranı: Normal. Gücü: Normal.
                                                                                              Doldurma Hızı: Hızlı
                                                                                              4- Heckler and Koch HK69: Bu bir bom-
                                                                                              baatar. Bence çok gereksiz bir silah.
                                                                                              Birkaç kere fantezi olsun diye aldım o
                                                                                              kadar. Ancak, takım maçlarında doğru
                                                                                              kullanılırsa, oldukça etkili olur. Uzun ve
                                                                                              kısa atım olmak üzere iki modu var.
                                                                                              Şarjör Kapasitesi: 1 + 4 bomba. Dol-
                                                                                              durma Hızı: Yavaş. Gücü: Yüksek
                                                                                              ( Patlayıcıya olan uzaklığa göre değiş-
                                                                                              mekle beraber, genelde yüksek. Çoklu
                                                                                              hedefe hasar verebilir).
                                                                                             5- Heckler & Koch PSG-1: Oyundaki iki
                                                                                             keskin nişancı tüfeğinden biri. Bu tüfe-
                                                                                             ğin özelliği, keskin nişancı sınıfında ol-
                                                                                             masına rağmen, yarı otomatik olması.
                                                                                             Üzerinde 3 kademeli dürbün olan tüfe-
Silahlarımız şöyle:                                Normal. Doldurma Hızı: Hızlı.             ğe susturucu eklenebiliyor. Şarjör Ka-
                                                                                             pasitesi: 8 Mermi. İsabet Oranı: Yük-
1- Heckler & Koch G36E: Tek kademeli               2- Kalashnikov AK-103: Rus yapımı Ke- sek. Gücü: Yüksek. Doldurma Hızı: Ya-
dürbün ile gelen bu tüfeğe susturucu               leş. Ortalama bir tüfek olan AK103'e, vaş.
takabiliyorsunuz. Yarı otomatik, üçlü              susturucu ve lazer nişangah takılabili-
atış ve tam otomatik atış modları mev-             yor. Yarı otomatik, üçlü atış ve tam oto- 6- Remington SR-8: Diğer keskin nişan-
cut. Başlangıç seviyesi oyuncuları için            matik modları var. Şarjör Kapasitesi: 30 cı tüfeği olan SR-8, oldukça yavaş ama
güzel bir silah. Şarjör Kapasitesi: 30             Mermi. İsabet Oranı: Düşük. Gücü: Yük- oyundaki en güçlü silah. Kol ve bacak-
Mermi. İsabet oranı: Yüksek. Gücü:                 sek. Doldurma Hızı: Yavaş                 lar dışında, tek mermi ile öldürebilen
                                                                       28
    Pardus-Linux.Org eDergi | Sayı 25 | Kasım '10                                                                Oyun Tanıtımı: Urban Terror
bu silaha, çelik yelek ve miğfer etkisiz            lerde bir o kadar etkisiz. Şarjör Kapasi- 13- IMI .50 AE Desert Eagle: Oyundaki,
kalıyor. Kurmalı atış moduna sahip ve 3             tesi: 8 Fişek. Doldurma Hızı: Yavaş (fi- keskin nişancı tüfeklerinden sonra, en
kademeli dürbünü olan bu silaha, sus-               şekler tek tek dolduruluyor).              güçlü ikinci silah. Yarı otomatik bu ta-
turucu takılamıyor. Şarjör Kapasitesi: 5                                                       bancaya, sadece lazer nişangah takıla-
Mermi. İsabet Oranı: Yüksek. Gücü:                  10- Heckler & Koch MP5K: Bilinen a- biliyor. Şarjör Kapasitesi: 7 Mermi. İsa-
Yüksek. Doldurma Hızı: Yavaş.                       dıyla MP5. Oyunun en seri ve isabet o- bet Oranı: Normal. Gücü: Yüksek. Dol-
                                                    ranı ( keskin nişancı tüfeklerinden sonra durma Hızı: Hızlı.
7- IMI NEGEV: Oyundaki tek makineli                 elbette ) en yüksek silahı. İkincil silah
tüfek. Sadece susturucu takılabilen bu              olmasına rağmen, bazı oyuncular, bunu Bunların yanında bir de bıçağımız var.
tüfek, yüksek isabet oranı ve seriliğinin           tüfek yerine kullanırlar. Üçlü atış ve Kesme için kullanabileceğiniz gibi, “ N”
yanında, oldukça zayıf bir tüfek. Sadece            tam otomatik modlarına sahip silaha, tuşu ile fırlatabiliyorsunuz. Iskalarsanız
tam otomatik atış moduna sahip. Şarjör              susturucu ve lazer nişangah takılıyor. da merak etmeyin. Gidip saplandığı
Kapasitesi: 90 Mermi. İsabet Oranı:                 Şarjör Kapasitesi: 30 Mermi. İsabet O- yerden geri alabiliyorsunuz. 5 adet bı-
Yüksek. Gücü: Düşük. Doldurma Hızı:                 ranı: Yüksek. Gücü: Düşük. Doldurma çağınız var.
Yavaş.                                              Hızı: Hızlı.
                                                                                               Silahlarımız bunlar. Ben harita müsa-
8- Colt M-4: SR-8'den sonra favori tüfe-            11- Heckler & Koch UMP45: Otomatik ade ettiği müddetçe, SR-8, UMP45, De-
ğim. Başlangıç oyuncuları için bu da iyi            tabanca olan UMP45, isabet oranı yük- sert Eagle + Çelik yelek ve miğfer kom-
bir tüfek sayılır. Yarı otomatik, üçlü atış         sek bir silah. Özellikle uzun mesafede binasyonu kullanırım. Eğer harita, kes-
ve tam otomatik atış modlarına sahip                etkili, ancak kullanmak için biraz alış- kin nişancı noktalarına sahip değilse,
tüfeğe, susturucu ve lazer nişangah ek-             mak gerekiyor. Ama alışınca değiştiril- M4, MP5K, Desert Eagle + Çelik yelek
lenebiliyor. Gücü ve hızı oldukça iyi, i-           mesi zor bir silah. Üçlü atış ve tam oto- ve miğfer kombinasyonu kullanırım. Za-
sabet oranı ise üçlü atışta çok yüksek.             matik atış modlarına sahip silaha, sus- man zaman, AK103 aldığım da olur.
Ama otomatikte duvarları tarıyor. Şar-              turucu ve lazer nişangah takılabiliyor. Silahlar için olan ekipmanlar, bütün si-
jör Kapasitesi: 30 Mermi. İsabet Oranı:             Şarjör Kapasitesi: 30 Mermi. İsabet O- lahların isabet oranlarını %20 gibi bir
Normal. Gücü: Normal. Doldurma Hızı:                ranı: Yüksek. Gücü: Normal. Doldurma oranda arttırıyorlar. Bir silah, azami
Hızlı                                               Hızı: Hızlı.                               isabet oranına, lazer nişangah + sustu-
                                                                                               rucu ile ulaşıyor. Ama keskin nişancı
9- Franchi SPAS12 Shotgun: Oyunun                   12- BERETTA 92FS: Tabancalarımızdan tüfekleri ve pompalı hariç. Pompalıya
tek pompalı tüfeği. İkincil silahlarda alı-         hızlı ve isabetli olanı. Yarı otomatik ta- zaten bir şey takamıyorsunuz. Keskin
nabiliyor. Yarı otomatik ateş moduna                bancamıza, susturucu ve lazer nişangah nişancı tüfeklerine susturucu takmak
sahip. Herhangi bir ekipman takılamı-               takılabiliyor. Şarjör Kapasitesi: 15 Mer- ise, bir işe yaramıyor.
yor. Yakın mesafelerde ve bina içlerinde            mi. İsabet Oranı: Yüksek. Gücü: Düşük.
tam bir katil olan silah, uzak mesafe-              Doldurma Hızı: Hızlı.                      Gelelim ekipmanlarımıza:
                                                                       29
   Pardus-Linux.Org eDergi | Sayı 25 | Kasım '10                                                                    Oyun Tanıtımı: Urban Terror
1- HE Grenade (El Bombası): Üzeriniz-              sini ve alevini azaltır. İsabet oranını ise ceksiniz. Aldığınız nesneleri atabilirsi-
de iki adet el bombası taşıyabiliyorsu-            yükseltir.                                   niz. Mesela bayrağı aldığınızda daha
nuz. Elle attığınız bu silah, çoklu hedefe                                                      hızlı koşabilmek için fazlalıları atabilir-
yüksek hasar verme kapasitesine sahip.             6- Laser Sight (Lazer Nişangah): siniz.
Elbette hasar, uzaklığa göre değişiyor.            Silahınızın isabet oranını arttırır. An-
El bombasını seçip, saldırı tuşuna ba-             cak, nişan noktası tüm oyuncularca gö- Oyunda hareket ederken, kenarları tut-
sınca, pimini çekersiniz ve bomba altı             rülebildiği için, yerinizi belli edebilirsi- mak gibi hareketler yapabiliyorsunuz.
saniye içinde patlar. Saldırı tuşunu bı-           niz.                                         Yani, boyunuzun yettiği bir kenara tutu-
rakınca bombayı fırlatırsınız. Eğer tuşu                                                        nup kendiniz yukarı çekmek suretiyle,
bırakmazsanız, bomba elinizde patlar.              7- Med Kit (İlk yardım çantası): yüksek yerlere çıkabiliyorsunuz. Bir
                                                   Kendinizi ve takım arkadaşlarınızı %90 pencere pervazına ya da bir çatı kenarı-
2- Smoke Grenade (Duman bombası):                  oranında iyileştirmenizi sağlar. Üstelik na tutunabiliyorsunuz. Bunun için yap-
Bundan da iki tane alabiliyorsunuz. Fır-           de bunu daha hızlı yaparınız. Med Kit manı gereken, oraya doğru zıplayarak,
lattığınız zaman, yoğun bir duman taba-            aldığınızda, üzerinizde “ tıp” işareti beli- ileri harekete devam etmek. Tırmanma
kası ortalığı kaplayarak, görüşü engel-            riyor.                                       sırasında, hareketiniz yavaşlıyor ve si-
liyor. Keskin nişancı noktalarını körelt-                                                       lahınız kayboluyor. Yani bir yerlere çı-
mek için birebir. Ancak bunu alırsanız,            8- Night Vision Goggles (Gece Görüş karken ya da merdivenden tırmanır ve
el bombası alamıyorsunuz. Yine gece                Dürbünü): Dumanın ardını görebilirsi- inerken, ateş edemiyorsunuz. Oyuna
görüş dürbünü, dumanın ardını görebi-              niz. Karanlık noktalar da gündüz gibi oldukça gerçekçilik katıyor.
liyor.                                             aydınlanır. Ayrıca düşmanlarınızı ve
                                                   yerdeki objeleri belirler.                   Oyunda, sevmediğim bazı harketler de
3- Kevlar Vest (Çelik Yelek): Üst gövde-                                                        var. Bunlardan birisi, bizim “ bunny” de-
nizi mermilere karşı korur. Çelik yelek,           9- Extra Ammo (Fazladan Cephane): diğimiz hareket. Düz koşarken, hafifçe
mermilerin verceği hasarı %40 oranın-              Silahınız için iki katı cephane alırsınız. sağa ve sola kayma hareket yaparken,
da düşürür. Ayrıca gövdeniz siyah oldu-                                                         aynı anda zıplıyorsunuz. Bunu her a-
ğu için, karanlık bölgelerde görülmeni-                                                         dımda arka arkaya yaptığınızda, “ strafe
zi de zorlaştırır. Gerçi kol ve bacakları-         Ekipmanlarımız da bu şekilde. Bunları jump” olarak hızlanmanızı sağlıyor.
nız hala takımınızın renginde oluyor               kullanmak da size kalmış. Her bir ekip- Normalde ulaşılmayacak bir hız ve yük-
ama kamuflaj kamuflajdır.                          man, bir bölmeyi dolduracaktır. O yüz- sekliğe ulaşıyorsunuz. Böyle zıplaya
                                                   den doğru ekipman almanız önemli. Yi- zıplaya gitme hareketine “ bunny” deni-
4- Kevlar Helmet (Miğfer): Çelik yele-             ne çelik yelek alırsanız, daha az zarar yor. “ Bunny” hareketi ile ilerlerken, ye-
ğin, baş için olanı.                               alacak, ancak depar mesafeniz kısala- re değdiğiniz anda da eğilme tuşuna
                                                   caktır. Daha çabuk nefessiz kalacaksı- basarsanız, karakterinizi uzun bir me-
5- Silencer (Susturucu): Silahınızın se-           nız ve daha kısa mesafe koşabile- safeyi, hızla kayarak gidiyor. Buna da
                                                                       30
   Pardus-Linux.Org eDergi | Sayı 25 | Kasım '10                                                                   Oyun Tanıtımı: Urban Terror
“ power slide ” deniyor. Her iki hareket
de UrT'de mevcut. Bence gerçekçiliği
bozuyorlar. Aslında ardı ardına zıplama-
yı önleyecek bir hareket ( mesela zıpla-
yıp yere düştükten hemen sonra hafif
bir tökezleme hareketi ), her ikisine de
engel olacaktır. Yine “ wall jump” deni-
len, duvarlardan sekme de benim olma-
sını istemediğim hareketlerden. Ancak
Urban Terror topluluğu, bu hareketler-
den şikayetçi değil.

Sonsöz
Urban Terror, hep karanlık köşelerde
geçen Quake3 motorunu, geniş ve ay-
dınlık alanlarda başarıyla kullanmış.
Görsel efektler oldukça etkileyici. Mo-
dellemeler ve kaplamalar çok ayrıntılı
olmasa da, yeterli seviyede. Ancak
idtech3 motorunun bir kötü yanı, geniş
arazilerde, ekranda olmayan nesneleri
de işleyerek, işlemciye gereksiz yük
bindirmesi. Eski makineler, büyük ha-
ritalarda, 25 kare/saniye hıza çıkmakta gittiğini anlayabiliyorsunuz. Haritaların
zorlanabilirler. Ancak günümüz orta sı- kendilerine has müzikleri olması da, o-     [1] http://www.urbanterror.info/news/home/
nıf bir makine, oyunu rahatlıkla çalıştı- yuna ayrı bir tat katmış.                 [2] http://www.evenbalance.com/index.php?page=dl-q3a.php
rabilirler.                                                                         [3] http://sourceforge.net/projects/urt41banguid/files/UrtEvolution/
                                              kılavuzumuzun,
Sesler ise, son derece başarılı olmuş. FPSNexuiz gelecek. bir sonraki yazısın-      [4] http://www.urbanterror.info/docs/texts/145/#2

Nefes nefese kalma seslerinden, ayak da üzere...                Sonraki ay görüş-
seslerinden ve inilti seslerinden; sesin mek
kaynağının nerede olduğunu ve ne yöne
                                                            31
                                                                                                 Röportaj: Italo Vignoli (The Document Foundation)
                                       Röportaj
   Pardus-Linux.Org eDergi | Sayı 25 | Kasım '10
                                                  geleceği hakkında TDF ile konuştuk.          Swapnil: TDF'yi kurarak LibreOffice'i
                                                  TDF üyesi Italo Vignoli ile yapılan rö-      başlatmaya neden gereksinim duydu-
                                 Swapnil Bhartiya portajı sizlere sunuyoruz.
                                                                                               nuz? OOo'nun demirbaş üyelerinin, bu
                                                                                               kararı almalarına neden olan neydi?
       Çeviri: Özgür Ilgın (ozgurilgin@gmail.com) Swapnil: Ortalık biraz karışık. Open-
                           Italo Vignoli           Office.org Topluluğu Kurulu, ilgi çatış-    TDF: 10 yıldır, OOo topluluğu büyüyüp,
             (The Document Foundation)             ması olduğunu düşündüklerinden dola-        sayıları dünya çapında 100 milyonun
                                                   yı, herhangi bir karmaşanın önüne geç-      üstünde kullanıcıya ve binlerce gönül-
                                                   mek için, TDF üyelerinin kuruldan ay-       lüye ulaştı. Kullanıcıların yararını göze-
                                                   rılmalarını istedi.Şu anda kurul üye-       terek bir şirketten bağımsızlaşmak için
                                                   lerinin çoğunun Oracle çalışanı olduğu      doğru zamandı.
                                                   iddia ediliyor. Bu kararı topluluk kuru-
                                                   lunun özgür iradesi ile verdiği bir karar
                                                   olarak mı görüyorsunuz; yoksa Oracle'       Swapnil: Vakfın kuruluşunun, özgür a-
                                                   ın buna katkısı mı oldu?                    çık kaynak kodlu ofis yazılımına ne gibi
                                                                                               yararı olabilir?
                                                   TDF: Oracle ile ilgili yorum yapmaktan
                                                   kaçınıyoruz. Bizim başka bir bakış açı-     TDF: Bağımsız bir vakıf; şirketlerin, gö-
                                                   mız var ve bir ilgi çakışması falan gör-    nüllülerin, kullanıcıların ve kurumların
                                                   müyoruz. Bu aralar OOo RC2 sürümünü         ( devlet ve sivil toplum kuruluşlarının )
                                                   test ediyorum ve OOo'yu yıllarca des-       projeye katkı yapmasını sağlayacaktır.
                                                   tekledikten sonra projeyi yüzüstü bıra-     Bu da yaratıcı bir ortamı teşvik edip o-
                                                   kıp kullanıcıları zor duruma sokamam.       fis, programının pazarını geliştirecektir.
                                                   Bir sonraki sürümde tabi ki başka türlü
                                                   davranacağım ama Oracle'ın ilgi çatış-
                                                   ması olduğunu düşünmesine rağmen            Swapnil: OpenOffice durgunlaşmış gi-
                                                   halihazırda OOo'ya dahilim.                 bi gözüküyor. Uzun zamandır bariz de-
                                                                                               ğişiklikler göremedik. LibreOffice (LO)'
The Document Foundation(TDF)'ın ku-                                                            nun bundan farkı ne olacak?
rulması ile OpenOffice tabanlı yeni bir            Swapnil: Topluluk Kurulu üyelerinden
Ofis programının doğuşuna tanık olduk.             TDF'ye katılan olacak mı?                   TDF: İki ürün arasında bariz farklar a-
Son zamanlarda,         OpenOffice.org/                                               ramak için zaman henüz çok erken.
Oracle ve TDF ekipleri arasında anlaş-             TDF: TDF, projeye katkıda bulunmak Mevcut sürümler benzer olacak ama
mazlık vardı. LibreOffice'in bugünü ve             isteyen herkese açık.              3.4 sürümünden itibaren yeni gelişme-
                                                                      32
   Pardus-Linux.Org eDergi | Sayı 25 | Kasım '10                                    Röportaj: Italo Vignoli (The Document Foundation)
ler ve özellikler eklenecek ve işte o za-                                       yı elde ettiği İtalya ve diğer avrupa ül-
man TDF'in çıkardığı işi takdir etmek                                           kelerinde, topluluğun yaptığı gibi, bunu
mümkün olacaktır.                                                               oldukça agresif olarak yapacağız.

Swapnil: Yol haritanız nedir? İlk kararlı                                       Swapnil: LO'nun beta sürümleri yayın-
sürüm ne zaman çıkacak? Bir haftadır                                            landığından beri ne tür bir kullanıcı ta-
LO kullanıyorum ve oldukça memnu-                                               banı olduğunu gördünüz? Geliştirici-
num.                                                                            lerden aldığınız destek nasıl?
TDF: İlk kararlı sürüm Kasım sonu ve-                                           TDF: Henüz beta sürümünde olan bir
ya Aralık başında, LibreOffice 3.3 adı                                          yazılım için kullanıcı tabanından bah-
altında çıkacak.                                                                setmenin yerinde olduğunu sanmıyo-
                                        reklam videosunda OpenOffice.org'a      rum. İndirmeler beklentilerimizi aştı a-
                                        saldırdı. Oracle ve OOo topluluğundan   ma bu yazılımın hala geliştirilmekte ol-
Swapnil: Yazılım endüstrisinden ne gi- koparken Microsoft ile rekabeti nasıl    duğunu unutmayalım. Geliştiriciler hala
bi bir destek alıyorsunuz? Örneğin Red değerlendiriyorsunuz?                    yoğun bir biçimde kodlar üzerinde çalı-
Hat, Oracle'ın rakibi. LO'nun büyük da-                                         şıyor, kaynak kodlarını temizliyor, yazı-
ğıtımlarda OOo'nun yerini alacağını dü- TDF: Microsoft özgür ve açık kaynak     lıma yamalar ve yeni özellikler ekliyor-
şünüyor musunuz? Sektörün büyük o- kodlu ofis programlarını dikkatle izliyor    lar. Yeni geliştiricilerin sayısının dört
yuncuları size bunu vaat ediyorlar mı?  ve muhtemelen LO’nun kararlı sürümü-    haftada ulaştığı rakam proje çevresinde
                                       nü yayınlar yayınlamaz bizim üzerimiz-   ne büyük bir coşkunun oluştuğunu göz-
TDF: Debian, Fedora ve Ubuntu'nun de yoğunlaşacak.                              ler önüne seriyor.
TDF'in ilk açıklamasından sonra duyur-
duğu gibi bu dağıtımlarda OOo'nun ye-                                           http://www.muktware.com/news/24/2010/400?page=0,0
rini, LibreOffice alacak.              Swapnil: LO'yu nasıl tanıtıp pazarla-    http://www.muktware.com/
                                                   mayı tasarlıyorsunuz?
                                                                                Lisans: CC BY-SA 3.0
Swapnil: Yakın zamanda Microsoft bir TDF: OOo'nun dikkate değer pazar pa-       http://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/




                                                                     33
                                                                                               Makale: Bir Üçgen: Özgür Yazılım, Merak ve de Öğrenme
                                          Makale
   Pardus-Linux.Org eDergi | Sayı 25 | Kasım '10
                                                kalarndan duyduklarıyla, öğrendikleriy-         Bir ihtiyaç karşılanır halde; çünkü doğa
                                                le sınırlıdır; ancak okuryazar bir insa-        boşluk kabul etmez.
          Aydın Bez (aydinbez@pardus-linux.org) nın bildikleri bu saydıklarımızla birlikte
                                                          öğrendikleriyle sınırlı olup bu
              Bir Üçgen:Özgür Yazılım, okuyup göreceliği de öğrenme, bilme                      Aynı işlev için kullandığımız bir sürü
                    Merak ve de Öğrenme sınırın sürekliliğidir. Merak ve bilme
                                                azminin
                                                                                                uygulama var. Örnek mi? Müzik dinle-
                                                                                                mek için Amarok, Listen, Exaile. Ban-
                                                arzusu yoksa kişi cahil ile eşit olur.          shee, Rythmbox... Belge oluşturmak,
                                                                                                yönetmek ve paylaşmak için LibreOf-
                                                   Her deneyim bir birikimdir; bir kez yan-     fice, OpenOffice, Abiword, Gnumeric,
                                                   lış yapıldığı zaman beyin bu yanlışın kö-    Koffice... Haberleşmek için Pidgin, Em-
                                                   kenini bulup çözüme ulaştırmak için          pathy, Kepote, aMSN, Kmess, Evolu-
                                                   yöntemler arar ve bulduğu zaman da           tion, thunderbird (IceDove) Kmail...
                                                   bir daha aynı hatayı tekrarlamaz; çünkü      Masaüstü yönetimis için KDE, GNOME,
                                                   önemli olan zamandır, faydadır, verim-       Xfce, Lxde, e17...
                                                   dir.
                                                                                                Dağıtımlar dahi yüzlerce! Dünyada
                                                   ***                                          GNU/Linux yaşam çizgisinde yeni bir
                                                                                                dağıtımın duyurulmadığı, güncellenme-
                                          Özgür Yazılımın en güzel meyvesi GNU’                 diği bir gün doğmuyor. Devasa bir bilgi
                                          dur, Linux’tur ve bu ikisinin birleşimi               birikimi, deneyim, paylaşım. ihtiyaçla-
                                          GNU/Linux’tur. Zaten kullandığımız                    rın karşılanması arzusu var ve de toplu-
                                          binlerce uygulama da bu melvenin ese-                 luklar... Kendi aralarında rekabet halin-
                                          ridir; dahası GNU/Linux çatısı altında                deler ama bu rekabet pazarı ele geçirip
                                          filizlenmekte, yetişmekte, barınmakta-                tek hakim olmak amaçlı değil. Ortak
                                          dır. Üstelik bu uygulamalar bir dizi ge-              amaç Özgür Yazılımın kök salması, bi-
Bilgi, denemelerden elde edilmiş yanlış- liştirme sürecinden geçip kullanıma su-                linirliğinin yaygınlaştırılması ve bilginin
lanabilir bir deneyimler birikimidir. Da- lumaktadır; tabii önce yaratıcı süreç                 özgürleşmesi, kimsenin, bir zümrenin
hası sorgulamaksızın, merak etmeksi- var ki, en önemli safha da bu değil mi?                    emri altına girmemesi, kar için alınıp
zin, denemeksizin, araştırıp sonuna var-                                                        satılmaması...
maksızın ve yanlışlayarak başa dönmek- Yaratmak! Binlerce ya da tek bir dene-
sizin ne birikim olur ne de bilgi.        yimden sonra, karşılığı olmayan bir his-
                                          sin yarattığı boşluktan sonra girişilen ***
Okur-yazarlığı olmayan bir insanın bil- bir çabanın, verilen emeğin sonucu: bir
gisi deneme-yanılma yoluyla ve de baş- ihtiyacı gidermek. Soyut ya da somut. Özgür Yazılım kullanıcıları son derece
                                                                      34
   Pardus-Linux.Org eDergi | Sayı 25 | Kasım '10                                                Makale: Bir Üçgen: Özgür Yazılım, Merak ve de Öğrenme
meraklı olduğu gibi kendilerine verilen-           tırına hakim olmak, paket derlemek ve         hazırladığı onlarca belgeyi okumamak-
le yetinmezler asla. Mutlaka bir şeyler            bunları yapabilmek için bilgi okyanu-         tır. (Arch Linux türkiye topluluğuna bu-
öğrenme, bir şeyler keşfetme ve başar-             sunda işe yarar olanı kovalamak. Bunu         radan sonsuz teşekkürler belgelendir-
ma. Örnek mi? Kimi arkadaşlarımız ha-              ben, evrim piramitinin üstünde bulunan        meler için) Aynı şekilde Gentoo ve
zır dağıtımları (yani kurulum kalıbı ile           köpekbalığına benzetiyorum: güçlü o-          Debian için de yığınla belge var okun-
tüm sistemin kurulduğu) tabandan kur-              lan kazanır. Burada güçlü olan tabii ki       mayı bekleyen.
ma uğraşları içerisindeyken kimisi de              araştıran ve öğrenendir.
Gentoo gibi, CentOS gibi, Arch Linux                                                             ***
gibi sistemleri kurup kullanabilme, yö-            Pekala, okuyan bir toplum olduğumuz
netebilme amacındalar. Yığınla sorun               söylenemez bu verileri kütüphanelere          Bilginin sözlüklerde güzel tanımları o-
beklese de, forumlar, topluluk iletişim            üye olanların ve satın alınan (kasa fişi      labilir; keza Özgür Yazılımın da ama en
ağları ne güne var?                                ile eve giren kitaptan bahsediyorum,          güzeli kişinin kendi yapacağı tanımdır
                                                   rafta bekleyen ve satıcı tarafından satın     ki, burada edinilen bilgiler olmaksızın
Üstelik günümüzde bilgisayar donanım-              alınandan değil) kitaplara dayanarak          bir tanım yapılamaz, yol alınamaz. Öz-
ları marka bazlı binlerce olsa da tekno-           söylüyorum; ayrıca gazetelerin satışları      gür Yazılım, derin olduğu kadar kolay
lojik açıdan hepsi farklı olup aynı ama-           da ortada... Birde okul hayatı boyunca        da, asla zor değil; sadece uğraştırıcı fa-
ca hizmet etse de Özgür Yazılım dünya-             zorunlu olarak kütüphaneye üye olan           kat bir hayli zevk veren bir aidiyet alanı
sında ayrım sadece dağıtım bazlıdır ve             ve okul biter bitmek yolunu unutanları        ve asla uğraş değil! Çünkü uğraşlar ge-
destek veren Linux çekirdeği (kernel)              da eklersek halimiz meydandadır. Bu           lip geçicidir.
tektir! Bu sebeple kullanıcı kendi dona-           durum daha çok izlemeyi seçtiğimizi
nım bilgilerini öğrenip destekleyen da-            (dili ne olursa olsun hiç sorun değil, an-
                                                                                    Özgür Yazılım, bizim hayat felsefemiz!
ğıtımı araştırıp bulur ve kullanır ya da           layalım ya da anlamayalım) gösterir.
zor olanı seçer ki, bu biraz da bilgiye
giden yoldur aslında: işini kendi yap- Oysa, Özgür Yazılım’da mesafe alabil-
mak ve hazır olan ile yetinmemek.        mek için okumak mutlaka şart ve edi-
                                         nilen bilgiyi de yine aynı şekilde paylaş-
Birçok Arch Linux, Gentoo ve Debian tırmak ve yanlışlamaya açmak da şart.
kullanıcısı bu saydığım dağıtımların di- Örneğin, forumlarda sürekli rastladığı-
ğer kardeşlerinın yaptıklarını (Ubuntu, mız bir cümle olan “Arch Linux kurmak
OpenSuSe, Fedora, Mandriva...) kulla- istiyorum ama gözüm korkuyor... ” bu
nıcının yapmasını istemelerinin kendi- cümlenin sebebi ise kolaya alışan kulla-
lerine birçok şey kattığını söylemekte- nıcıların yeterli meraklarının oluşma-
dir. Vrneğin kendi ağlarını yapılandır- ması; aslında var ama sadece kağıt üze-
mak, disklerini bağlamak, komut sa- rinde; dahası Arch Linux topluluğunun
                                                                      35
                                                                                                Makale: Google-Apple Çatışması ve GNU/Linux Dünyası
                               Makale
   Pardus-Linux.Org eDergi | Sayı 25 | Kasım '10
                                                   manı " Apple'a geldi. ( Daha sonra da GNU/Linux camiasının desteğiyle
                                                   Apple'a sıra geldi. ) Android mobil plat- büyüyen Google
        Kemal Karataş (kemal@pardus-linux.org)     formu ile uzun süreden beri Apple'ı
                                                   çoktan endişelendiriyordu. Ama CIO'lar        Google daha başından beri, Microsoft
               Google-Apple Çatışması ve           arasındaki atışmalar bu durumu daha           ürünleri başta olmak üzere, piyasa dev-
                     GNU/Linux Dünyası             da vahim hale getirdi. Android, Özgür         lerinin ürünlerini kullanmadan gelişti.
                                                   Yazılım camiasının desteği ile bugünle-       Microsoft, kâr payını arttırdığını açık-
                                                   re geldiğine göre, bu duruma GNU/Li-          larken, Google'ın bu istatistiğe destek
                                                   nux camiasının açısından da bakmak            olmadığı kesindi. Tek bu bile, şirketle-
                                                   lazım.                                        rin çekinmesi için yeterliyken, bir de
                                                                                                 kendi felsefelerini piyasaya yaymaya
                                                   Google CIO'su, Eric Schmith, " Apple,         başladılar. Özgür Yazılım camiasına
                                                   tüketicilerinin her gereksinimlerini,         destek verdiler. Bu desteğin karşılığını
                                                   kendi platformu, donanımları ve servis-       da, Android platformuyla almaya de-
                                                   lerine muhtaç bırakarak, bütün kaynak         vam ediyorlar. Eric Schmith'in daha ön-
                                                   kodlarını haksız biçimde kapatıyor. Kul-      ce bahsettiğim iddiasına değinmek la-
                                                   lanıcılar, Adobe ürünlerini bile sistemle-    zım burada.
                                                   rine entegre edemiyorlar. " dedi. Bu a-
                                                   çıklamaya Apple CIO'su Steve Jobs, Google, internet üzerinden Adwords ve
                                                   " Google'ın Android platformu bölük Adsense gibi hizmetlerle kâr ediyor.
                                                   pörçük düzenlenmiş durumda. IOS plat- Kâr payının %99'u buradan geliyor.
                                                   formu yüklü olan, iPhone, iPad ürünler- Apple ise, IOS platformu yüklenmiş ü-
                                                   le entegre biçimde çalışıyor. Adobe ü- rünler, AppStore ve Mac OS sistemi
                                                   rünleri ise, IOS da güvenliğe tehlikeye yüklü ürünleriyle kâr ediyor. Apple,
                                                   neden olmadığı sürece sistemde. Daha kendi sektöründe ürünlerini aşırı dere-
                                                   az hata raporu gelmesinin nedeni bu cede koruyup, kapalı pazar yaratıyor
Giriş                                              işte ." yanıtıyla karşılık veriyor. Bilişim denilebilir. Ama ya Google? Google, in-
                                                   piyasasında böyle karşılıklı açıklamalar ternetteki reklam pazarını rakipleriyle
Google, piyasada birçok rakibini sindir-           olabilir. Her iki firma da aynı metotlarla paylaşmıyor. Adwords ve Adsense ser-
di ya da korkutmaya devam ediyor.                  yazılım üretmişse, bunda bir özellik visleri nasıl böyle kâr ediyor diye bütün
1999'da kurulurken, piyasayı bu kadar              yok. Ama Google'ın arama motoru sek- bilgilerini piyasaya dağıtmıyor. Demek
sarsacağını kim bilebilirdi? Önce Micro-           törü pazarını elde tutup diğer alanlarda ki iki şirket de, iş kendilerine kâr geti-
soft'u karşısına aldı ve bu onun yanına            da aktif olması, birçok şirket için kabus ren ürünlerine geldiğinde, ticari sırla-
kaldı. Sonrasındaysa sıra, " yenilik uz-           sebebi olmaya devam ediyor.                 rını gizliyorlar ki bu da, kapitalin, kâr
                                                                      36
   Pardus-Linux.Org eDergi | Sayı 25 | Kasım '10                                            Makale: Google-Apple Çatışması ve GNU/Linux Dünyası
sürekliliğini sağlaması için olmazsa ol-           şılır.                                    Google'ın Android işletim sistemi ürü-
mazdır! Yani birbirlerinden o kadar da                                                       nü, patent davaları haberleri dışında,
farklı değiller. O yüzden, Google-Apple            Android, bilişim haberlerinde, daha daha güzel haberlerle anılabilir ilerde.
karşılaştırması o kadar mantıklı bir kar-          çok, hakkında patent davaları açılan bir Burada önemli olan, GNU/Linux camia-
şılaştırma olmuyor.                                ürün gibi görünüyor. Ama o kadar de- sının nerede durması gerektiği.
                                                   ğil. Motorola, rakipleri karşısında son 3
Apple, piyasada Microsoft'un ürünleriy-            yıl içinde çok büyük zarar etti. İlk kez Özgür Yazılım camiası, sürekli azınlık
le rekabet edebilen nadir bir şirket. Bu           Android yüklenmiş " droid x cep telefo- olarak anıldı; hatta bu işin, yalnızca bil-
başarıda Steve Jobs'un büyük bir payı              nu " serisiyle kâr etmeye başladı. Özgür gisayar kurdu olanlara özgü bir uğraş
olduğu da reddedilemez. Ürünleri paha-             Yazılım camiasının desteği olan ürün, olduğu -yanlış- sanısı, insanlarca hala
lı olmasına rağmen, tüketici kitlesinin            zarar eden bir şirkete ümit olabiliyor. kabullenilmekte. Android gibi tanınan
isteklerini tatmin edebiliyorlar. Hatta            iPhone ve diğer akıllı telefonlar, piya- ürünler, bu yanlış imajı büyük kitlelerin
üründen ziyade insanlara lüksü, statü-             sada önemli bir yer tutuyorlar. Onlar dı- belleğinden silebilir. Daha makul yo-
yü, ayrıcalıklı olma imajını satıyorlar;           şında Motorola gibi şirketler de bu yol- rumlar yapılabilir en azından.
bu pazarlama ve bilinirlik açısından bir           la kâr edebiliyorlar. Hatta uzun erimli
şeyler öğrenmemiz gereken bir konu.                yol haritalarını da, Android işletim sis-
Ama iş Google-Apple rekabetine geldi-              temine        göre    ayarlayabiliyorlar: Sonuç olarak
ğinde, böyle bir başarı olur mu o tartı-           SonyEricsson ve Samsung gibi...
                                                                                             Google, arama motoru piyasasının tar-
                                                                                             tışmasız devi. Kazanılan kâr payının bir
                                                                                             kısmıyla da Özgür Yazılım projelerine
                                                                                             destek verdi. Ama ilerde ne yapabile-
                                                                                             ceği hâlâ muallak; kapitalizm bu, içinde
                                                                                             nankörlük barındırır. Şimdilik, Özgür
                                                                                             Yazılım destekli projelerle piyasada a-
                                                                                             dını duyuruyor. Fakat bu değişmeyecek
                                                                                             diye bir şey yok. Apple ise, kendi tüke-
                                                                                             tici kitlesine hitap etmeye ve lüks ile
                                                                                             imaj satmaya, uzun bir süre devam ede-
                                                                                             cek gibi görünüyor. GNU/Linux
                                                                                             camiası, her koşula hazırlıklı olmalıdır.
                                                                                             Oracle'ın önemli projelere yaptığı,
                                                                                             gözümüzün önünde yaşanan en sıcak
                                                                                             örnek.
                                                                      37
                                                                                                                      Makale: Hack Üzerine
                                          Makale
   Pardus-Linux.Org eDergi | Sayı 25 | Kasım '10
                                                   sıl yapacağımı bilmiyordum; ama bunu       Faydalı olup olmamasına bakmadan,
                                                   yapmak için bir çözüm bulabilirsem,        şaka amaçlı olarak zor bir şeyler yap-
                                    R. M. Stallman bunun bir “ hack ” olacağı aklıma geldi.   mak ” hack etmek ” idi.
       Çeviri: Özgür Ilgın (ozgurilgin@gmail.com) Düşünmeye başladım ve bir kaç saniye
                                                   sonra aklıma bir şey geldi.                Kore’de geçen bu olayı anlattığım bir
                                      Hack Üzerine                                            arkadaşım, bir eline 4 yemek çubuğu
                                                     İlk önce sol elimin yardımı ile üç tane  yerleştirip onu iki çift halinde kullana-
                                                     yemek çubuğunu sağ elime yerleştir-      rak, iki parça yemeği ağzına atmayı ba-
                                                     dim. Çubukları tek tek kolayca kullana-  şardı. Arkadaşım, benim yaptığım
                                                     bilmem için, onları nereye yerleştirece- hack e tüy dikmişti. Yaptığı eyleme hack
                                                     ğimi düşünmem gerekmiş olsa da bunu      denebilir miydi? Bence denebilirdi. Öy-
                                                     yapmak o kadar da zor olmadı. Sonra      leyse o bir hacker mıydı? Bu, hack yap-
                                                     diğer üç çubuğu, sağ elimin yardımı ile  mayı ne kadar sevdiğine bağlıydı.
                                                     sol elime yerleştirdim. Diğer elimdeki
                                                     üç çubuğu düşürmeden bunu yapmak Hack toplulukları, 1960 ve 1970′li yıl-
                                                     zor oldu. Bir kaç denemeden sonra bu- larda MIT ve diğer üniversitelerde or-
                                                     nu da becerdim.                           taya çıktı. Hack etmek, yazılım yazmak-
                                                                                               tan pratik şakalara, hatta MIT kampü-
                                                     Sonra altı tane yemek çubuğunu nasıl sünün çatı ve tünel sistemlerini keşfet-
                                                     kullanacağımı bulmam gerekti. Bu daha meye uzanan çok geniş eylemleri içe-
                                                     da zordu. Sol elimdekileri kullanmayı rirdi. MIT ve bilgisayar ile alakası ol-
                                                     beceremesem de, sağ elimdekileri kul- mayan diğer eylemlerse, hackerların,
2000 yılı Ocak ayında Kore’yi ziyaretim              lanmayı başardım. Bir kaç dakikalık de- hack etmekten ne anladıklarına göre
sırasında, “hacker” sözcüğünün gerçek                neme ve ayarlamadan sonra, bir parça değişiyordu: Örneğin 1950′lerin notası
anlamını açık ve tam olarak tasvir eden              yemeği, çubuklarla üç değişik yönden olmayan tartışmalı John Cage parçası,
komik bir şaka geldi aklıma.                         yakalayarak ağzıma atmayı başardım.       4’33″ bir beste olmaktan çok, bir hack
                                                                                               idi bence. 1300′lü yıllarda Guillame de
Bir kaç GNU destekçisi ile birlikte öğle             Pratik kullanım için pek de kolay bir yol Machaut tarafından yazılan üç parçalı
yemeğinde tteokpaekki* yemek için bir                değildi. İki yemek çubuğu kullanmak, palindromik (tersinden okununca da
yere oturduğumuzda, garson önüme 6                   gerçekten mükemmel çözümdü. Ama aynı olan) eser « Ma Fin Est Mon Com-
adet yemek çubuğu koydu. Belki bunlar                yemekte bana eşlik edenlerin de takdir mencement», güzel olduğu gibi, iyi bir
3 kişi içindi ama aklıma, 6 çubuğu da                ettiği gibi, üç çubukla yemek yemek, hack idi. Afacan çocuklar, hack kavra-
kullanmam gerektiğini düşünmenin da-                 zor ve hiç düşünülmemiş bir şey oldu- mına değer verdiler.
ha eğlenceli olabileceği geldi. Bunu na-             ğundan bir “ hack ” değerine sahipti.
                                                                       38
    Pardus-Linux.Org eDergi | Sayı 25 | Kasım '10                                                                           Makale: Hack Üzerine
“ Hack ” gibi çok çeşitli bir kavram hak-           bilgisayar güvenliği sorununa başka bir    Yanlış anlaşılmayı düzeltmek için hack
kında bir tanım yapmak zor olsa da;                 çözüm buldu: Güvenlik bileşenlerini i-     etme ile güvenlik ihlali arasına bir ay-
bence bu eylemlerin ortak noktası şak-              çermeyen, “ Uyumsuz Zaman Paylaşımı        rım koyarak; güvenlik ihlali için “ crack
acılık, zekilik ve keşiftir. Öyleyse “ hack         Sistemi ”ni tasarladılar. Hackerların      etme ” ( kırma-Ç.N. ) terimini kullanarak,
etmek ” demek, mümkün olanın sınırla-               cennetinde, yapay zeka laboratuvarının     bize yardımcı olabilirsiniz. Bunu yapan
rını, şakacı bir zeka ile keşfetmektir.             şaşaalı günlerinde, güvenliği ihlal et-    kişilere, “ cracker” denir. Bazıları aynı
Şakacı zekayı sergileyen eylemlerin,                mek diye bir şey yoktu. Çünkü ihlal edi-   zamanda hacker olabilir, tıpkı satranç
hack değeri vardır.                                 lecek bir güvenlik yoktu. İşte o atmos-    oyuncusu veya golfçü olabilecekleri gi-
                                                    fer içinde, daha önceden yatkın oldu-      bi. Ama çoğunluğunun, hackerlık ile bir
Hackerların, aptal yöneticilerin dayat-             ğum hackerlığın ne olduğunu öğren-         alakası yoktur.
mak istediği kurallara pek az saygısı               dim. Üstesinden gelmemiz gereken ya-
vardır. Bu yüzden bunların etrafından               pay güvenlik engelleri yaratmadan şa-      * Kısa bir «t» harfi ile «takpekii» şeklinde te-
dolaşmak için yollar ararlar. Örneğin               kacı zekamızı sergileyebileceğimiz, pek    laffuz edilir.
MIT’de, bilgisayarlarda, güvenlik ku-               zengin bir alan mevcuttu.                  ** MIT’de Büyük Kubbeye çıkmak yasaktır, bir
ralları uygulanmaya başlandığında, ( ki                                                        bakıma bu güvenliği ihlal anlamına gelir. Buna
bu kullanıcıların yapabilecekleri şeyle- “ Ben hackerım ” dediğim zaman, insan-                karşın MIT müzesi, en güzel kubbe şakalarını
rin kısıtlanması anlamına geliyordu ) ki- lar, kendimi güvenlik ihlalcisi gibi tak-            ve şakacıların kubbeye koydukları komik nes-
mi bilgisayarları özgürce kullanmak is-             dim ederek, kötü bir itirafta bulunduğu-   neleri büyük bir gururla sergiler. MIT yönetimi,
teyen, kimi de şakacı zekaya önem ve-               mu düşünürler sıklıkla. Bu kavram kar-     böylece “güvenlik ihlali” nin ille de kötü bir şey
ren bazı hackerlar, güvenlik kurallarını            gaşası nasıl oluştu acaba? 1980’li yıl-    olması gerekmediğini ve mütemadiyen kınan-
atlatacak zekice yollar keşfettiler ( hack          larda hackerların farkına varan haber      ması gerekmediğini, üstü kapalı olarak kabul
etme eylemi, ille de faydalı bir iş için ol-        medyası, gerçek hackerlığın sadece dar     eder. Güvenlik ihlalinin yanlış olup olmadığı, ih-
mak zorunda değildir). Bazı hackerlar               bir kolu olan olan ve nadiren yapılan      lalcinin yasal olmayan erişimden sonra ne yap-
bunu yaparken; diğerleri, MIT’in Büyük              güvenlik ihlali konusuna kafayı taktı.     mak istediğine bağlıdır. İnsanlara zarar vermek
Kubbesine** komik nesneler yerleştire-              Hack etme eyleminin diğer tüm yönle-       kötü, toplumu eğlendirmek ise iyidir.
rek, 6 aşamada gerçekleştirilen hesap-              rini göz ardı ederek, bu kavramı “ gü-
lamaları 5 aşamada yapabilecek yollar               venliği ihlal etme ” anlamında kullanma-   Stallman’ın “On Hacking” adlı yazısının
bularak, sayıları Roma rakamları ile                ya başladılar. Bunu düzeltme konusun-      İngilizce olan aslına aşağıdaki adresten
yazmayı sağlayacak programlar yaza-                 da yaptığımız tüm girişimlere rağmen,      ulaşabilirsiniz:
rak veya İngilizce soruları anlayabilen             medya, bu tanımı yaymaya devam etti.
programlar yaparak bunu gerçekleştir-               Bunun sonucu olarak da çoğu insan, biz     http://stallman.org/articles/on-hacking.html
diler.                                              hackerların gerçekte ne yaptığı ve ne
                                                    düşündüğü konusunda yanlış bir fikre
Bunun yanında başka bir grup hacker,                sahip oldu.
                                                                      39
                                                                                               Kitap Tanıtımı: Komut Satırına Başlangıç
                    Kitap Tanıtımı
   Pardus-Linux.Org eDergi | Sayı 25 | Kasım '10
                                               GNU/Linux kullanmaya çalıştığım za- Kitap, yazarın tabiri ile “ fazlalıkların-
                                                               ilk
     Hamit Giray Nart (hamit@pardus-linux.org) man, duyduğumekranşey; “ hackerların dan arınmış Unix ve Linux komut kıla-
                                               kullandığı kara     ” tabiri olmuştu. vuzu ”. Yani, sistemi konsol üzerinden
                  Komut Satırına Başlangıç    Bu söylemi, bana söyleyenler bilmese           yönetilmesini sağlayacak temel teknik
             Introduction to the Command Line de gerçek olduğunu O zamanlar hacker,
                                                                  GNU/Linux'a geçti-         bilgileri ve komutları kapsıyor. Ne var
                                              ğim zaman gördüm.                              ki, başlıktan da anlamış olacağınız üze-
                                              genel bilinen anlamıyla şifre kırıcı ola-      re, kitabın dili İngilizce. Türkçe çevirisi
                                              rak değil, yazılım geliştirici anlamında       ise mevcut değil.
                                              kullanılıyordu ve gerçekten de hacker-
                                              ların kullandığı kara bir ekran vardı;          Kitap, 247 sayfadan oluşuyor. Kitapta
                                              konsol.                                         önsöz yerine, C programlama dilinin
                                                                                              kurucularından Dennis Ritchie'nin bir
                                                   GNU/Linux, zaman içinde “ hackerların sözü var. “ UNIX temelde basit bir işle-
                                                   kullandığı kara ekran ” tabiri tarafından tim sistemidir. Ancak, basitliği anlaya-
                                                   terk edilmiş olsa da; konsol, hala son bilmek için dahi olmanız gerekir. ” An-
                                                   kullanıcıların uzak durmaya çalıştıkları cak ben bu söze katılmıyorum. Dennis
                                                   bir nokta. Ancak konsolun kullanımını Ritchie ne derse desin, bu kitabı anla-
                                                   son kullanıcılara açıklayan pek çok do- mak için dahi olmanıza gerek yok. Yal-
                                                   küman internette mevcut. Dağıtımların nızca biraz İngilizce yeterli.
                                                   Wikileri, günlük siteleri ve forumları,
                                                   temel komutların kullanımları ile ilgili Kitap, giriş bölümü dahil, toplam 16 bö-
                                                   içerdikleri yazılarla, kullanıcılara kon- lümden oluşuyor. Giriş bölümünde Li-
                                                   solun aslında korktukları gibi bir şey ol- nux, Unix ve BSD'nin ne olduğu açık-
                                                   madığını anlatmaya çalışıyor.              lanmış ve gelişim süreçlerine yer veri-
                                                                                              lmiş. İlk bölümde; BSD, Linux ve Unix'
                                                   Bu çalışmalardan biri de Nicholas in yapıları, konsolun bu yapılardaki yeri
                                                   Marsh'ın yazdığı “ Introduction To The ve bu yapıların içerdiği önemli dosya
                                                   Command Line ” isimli e-kitap. Kitabı, çeşitleri anlatılıyor. Sonrasında sırayla;
                                                   sitesinden [1] PDF biçiminde ücretsiz komut satırının temel kullanımı, kabuk
                                                   olarak        indirebileceğiniz      gibi, (shell) ortamının ana hatları ve kabuk
                                                   Amazon.com'dan [2] 16.5 dolar karşılı- komutları, metin düzenlemesi, kullanı-
ISBN: 1450588301                                   ğında, basılı kitap olarak satın alabili- cılar, gruplar ve güvenlik, süreç kontro-
Yazar: Nicholas Marsh                              rsiniz.                                    lü, açılış ve kapanış, ağ komutları, do-
                                                                                              nanım yönetimi, dosya sistemleri,
                                                                      40
    Pardus-Linux.Org eDergi | Sayı 25 | Kasım '10                                                                                   Kitap Tanıtımı: Komut Satırına Başlangıç
yedekleme ve geri yükleme işlemleri,                   bulmak sorun olmuyor; ancak basılı ki- yapısı konusunda, en güncel bilgileri
izleme ve sorun giderme, yazdırma, uy-                 tap formatında, komutların kitaptaki kapsıyor.
gulama kurulumu ve sistem yönetimi                     yerlerini bulmak biraz sıkıntı yaratabi-
yer alıyor. Kitap, konsolun kısayol tuş-               lir. Aslında kitap, konsolu kullanırken el
ları ile bitiyor.                                      altında bulundurulacak bir başvuru kı- [1]
                                                       lavuzu. Kitaptaki tüm bilgileri, daha ay- http://dontfearthecommandline.blogspot.com/2010/0
Yazarın kullandığı dil oldukça anlaşılır.              rıntılı haliyle İnternet'te de bulabilirsi- 9/free-ebook-introduction-to-command-line.html
Her komut, ilgili bölümler altında birer               niz. Herhangi bir Türkçe yazılmış GNU/
alt başlık olarak açıklanmış. Anlatım,                 Linux kitabı da size konsol kullanımı ile [2]
konsol çıktıları ve kullanım örnekleri ile             ilgili bilgi sağlayacaktır. Ancak Nicholas http://www.amazon.com/Introduction-Command-
güçlendirilmiş. Bence içindekiler kıs-                 Marsh, bunları toplu halde sunan iyi bir Line-Second-
mına, bu komutlar da eklense daha iyi                  çalışma örneği sergilemiş. Üstelik kitap Commands/dp/1450588301/ref=sr_1_54?ie=UTF8&
olurdu. Bir komutu, e-kitap formatında                 2010 yılına ait, özellikle dosya ve dizin s=books&qid=1279228847&sr=1-54




                                                                Bu karikatür http://xkcd.com/196/ adresinden alınmış olup, CC BY-NC 2.5 ile lisanslanmıştır.
A: Dün gece bu kızla videolar izliyordum ve monitörlerim kapandı. Bu nedenle güç tasarrufunu kapattım.
B: İlginç.
A: Her neyse, hazırda bekleme durumuna girmemesi için, komut satırına fare imlecinin birkaç dakikada bir titremesi için bir komut yazdım.
B: Denediğim ilk hack değil, fakat görüyor musun? Linux'un bazı sorunları var fakat bu sorunları çözmek için sana araçlar sunuyor ve zaman kaybını önlüyor.
A: Aslında, üstünü giyip gittiğinde ben imleç için kodlama belgelerinde yarım saat harcamıştım.

                                                                                   41
                                                                                  Fadike'nin Not Defteri
65. Günümüzde kullanıcı alışkanlıkları, an be an değiş- ğıtımlarının kalıp dosyalarını verirler.
mekteler. Artık hızlı yaşayan insanın tek amacı, hareket
halindeyken dahi işlerini yapmak, sürekli çevrimiçi olmak      68. Ancak genel olarak her ay, anında eskimeye mahkum,
ve her an iletişimde kalmak. Farkında mısınız; hepimiz,        bir yığın kaynak kodu kapalı uygulama dolu CD/DVD’ler
bir biçimde, “ arayacağım seni ” sözcüğünü fazlaca kullanı-    verirler ki, herkes de DVD okuyucu olduğuna hükmeden
yoruz. Sahada iş yapan çalışanlar, müşteri ziyareti yapan      bu büyük hizmet yapan dergiler, bilmezler mi ki; bu de-
pazarlamacılar, ekibini takip eden takım liderleri, çalışan-   virde internetsiz ev, neredeyse 10 kişilik bir örneklemede
larını artık taşınabilir cihazlarla donatmaktalar. Oluşan      iki, bilemediniz üç kişidir. Hem her ay bir CD/DVD’ye, sa-
pazar bu: çevrimiçi olmak!                                     niyesinde güvenlik açığı bulunan, güncelleme alan, yenisi
                                                               çıkan uygulamaları doldurmanın mantığı nedir artık?
66. Piyasadaki neredeyse tüm bilgisayar dergileri, say-
falarını kaynak kodu kapalı yazılım ve işletim sistemi üre-    69. Bir an Microsoft Windows XP kullandığım dönemler
ticilerine ayırdıkları gibi, aynı şekilde bu ürünlere tam      geldi aklıma: Yıl 2005 ve ben, neredeyse ayda bir o bilgi-
destek veren donanım üreticilerinin reklamlarına ayırmış-      sayar-bilişim ( dahası Microsoft Windows dergileri mi
lardır.                                                        demeli?) dergilerini ayırt edici özellik olarak “ Windows’
                                                               unuzu bilmem kaç adımda hızlandırırsınız?”, “ Bilmediği-
67. Arada bir, kerhen de olsa, ismi “ açık kaynak kodlu ya-    niz bilmem kaç ipucu. ”, “ Bilmem kaç dolar değerinde tam
zılım ” şeklinde yanlış telaffuz edilerek Özgür Yazılım’a;     sürüm bilmem kaç uygulama bu ay bizde. ” manşetlerine
“ Linux” genellemesi ile de GNU/Linux dağıtımlarına say-       bakarak satın alır, aynı şekilde verdikleri ücretli, ücretsiz,
falarında yer verirler. Hatta Pardus ve Ubuntu CD’lerini       deneme sürümlerini kopyalar ve bu son ikisinin CRACK,
ya da diğer bilinen kullanıcıya yakın Mandriva, Fedora da-     keygen dosyalarının da olduğu acil durum CD’leri hazır-


                                                         42
                                                                               Fadike'nin Not Defteri
lardım. Hem de nasıl? Kaç CD/DVD yakmışımdır bu uğur-
da.                                                           72. Özgür Yazılım kullanmak keseye de, göze de, hayatını-
                                                              za da iyi gelir!
70. Özgür Yazılım kullanmanın güzelliği şu: bir uygulama
( Synaptic), bir komut ile ( pacman –S ) ya da her ikisini de 73. Arch Linux Türkiye Topluluğu, 10.10.10’da toplandı
kullanarak binlerce uygulamaya ulaşabilirsiniz. Gereksi- ve geleceğine dair kararlar alıp işbölümü yaptı. İyi de ol-
niminiz olan tek şey bir internet -bilgisunar- bağlantısı. du; çünkü ne zamandır yoklukları hissediliyordu. Bu top-
Öyle kurulum CD’lerine filan, yüzlerce kez yeniden indi- lantıya sağlık sorunlarım nedeni ile katılamadım, ama IRC
rilen ve arşivlenen, eskiyen uygulamalara, bunların kayıtlarını okudum. Umarım şimdiki yapılanma, tek ayak
CRACK ve keygen ’lerine de ihtiyaç yok. Sistem güncelle- üzerine inşa edilmez eskisi gibi.
mesi için “ format atmaya ” da gerek yok! Tek komut yeter-
li olur: pacman –Syu , apt-get update && apt-get upgrade , 74. Ubuntu 10.10 duyuruldu. Şimdi Ubuntu’nun yerel ve
emerge world, yum update && yum upgrade –y, pisi up –y. genel forumlarında sıfır kurulum mu yoksa bir alt sürüm-
                                                              den güncelleme mi yapmalı soruları, karşılaşılan sorunlar,
71. Yeni aldığım dört sistemde ( üç masaüstü, optik medya çözüm yolları, donanım destek eksiklikleri gibi başlıklar
okuyucusuz bir dizüstü ) CD/DVD RW yok! Üç sistemde de artış gösterecek ve de araştırma yapmaksızın aynı sorula-
GNU/Linux dağıtımı kurulu; sağ baştan sayarsak: Ubuntu, rın sorulması, tekrarlar.
Debian, Arch ve Lubuntu. Adı geçen dağıtımların tümünü
ise USB belleğiyle kurdum. Gerçi Debian kurmak biraz 75. Temiz kurulum mu yükseltme mi? Hangi komut daha
zor oldu ama olsun netice aldım, kurdum. Kabaca hesap- sıcak ve verimli gelir insana: live-install, pacman -Syu ,
larsak 200 TL avantajım var!                                  apt-get distupgrade ?


                                                        43
                                                                                  Fadike'nin Not Defteri
76. ORACLE firmasının, SUN MicroSystems firmasını sa- Ubuntu için verdiği sözleri bir ömür boyu tutar.
tın alması ile Özgür Yazılım dünyasını endişelendiren bir
yığın gelişme oldu. Çünkü elden gitmesinden korkulan bir        78. Piyasadaki bilişim-bilgisayar dergi ve internet siteleri-
OpenOffice vardı. Ancak, “her olgu, içinde karşıtını da         nin ciddi anlamda Özgür Yazılım, GNU/Linux eğitiminden
barındırır” ilkesince, OpenOffice geliştirici ve gönüllüleri-   geçirilmeleri şart. Öyle işkembe-i kübradan, nişangahsız
nin kurduğu The Document Foundation, OpenOffice kod-            atmakla olmuyor; onlarca Türkçe forum var, açıklama var,
ları ile LibreOffice uygulamasını duyurdu. Üstelik oluşum       günceler dolusu makale mevcut; yabancı dilde ise bir hay-
da sunduğu ürün de duyurulur duyurulmaz büyük övgü ve           li kaynak. Ama üç beş kelime Google aramasıyla olmuyor
destek aldı, hala da almaya devam ediyor: Debian, Pardus,       bu işler. Yoksa eğitim değil de reklam mı vermeli bu mec-
LKD, Canonical, FSF.. . Ancak teklif götürülen ORACLE fir-      ralara? Belki o zaman düzelirler.
ması, ne yazık ki LibreOffice içinde yer almayacağını be-
lirttiği gibi Open Office ticari markasında ne gibi değişik-    79. Özgür Yazılım adına daha çok seminer, toplantı düzen-
likler yapacağını da açıklamıyor. Konu hakkında, Tuxweet   lenmeli; özellikle de üniversitelerin bu konuda başı çek-
sosyal ağında marenostrum arkadaşımızın çalışmalarını      mesi gerekmekte. Yalnızca bilgisayar bölümlerinin öncü-
takip etmekte yarar var.                                   lüğünde değil, mühendislik ve işletme fakültelerinin de bu
                                                           konu da liderlik etmeleri gerek; ama önce bilgilendirme
77. Sorun da burada zaten: Sermaye yoğun, kâr amacı şart ve de bu oluşumların mutlaka hafta sonuna denk ge-
güden firmaların, Özgür Yazılım’a katkıları olan ürün ve tirilmesi.
hizmetlerin marka değerlerinin, gerçekten güzel kazanç-
lar getireceği noktada Özgür Yazılım felsefesinin de yaşa- 80. Özgür Yazılım, doğası gereği sosyalist bir yapıyı içinde
mının her an sonlanabileceği gerçeği. Umarım Canonical, barındırıyor. İçinde bulunduğumuz kapitalist piyasa koş-


                                                          44
                                                                                  Fadike'nin Not Defteri

ullarında kâr zirvesi için çabalayan işletmelerin her birin-   82. Linux Journal okurlarınca Ubuntu en iyi GNU/Linux
de, en az bir tane bilgisayar olduğunu düşünürsek ve hep-      dağıtımı seçilmiş, Pardus ise beşinci sırada. Oy verenlerin
sinin de şaşmaz bir şekilde kaynak kodu kapalı işletim sis-    ellerine sağlık. Göreceli olan bu seçimin ana esasları ne-
temi ve de uygulamalarının kullanıldığını da biliyorsak,       lerdi acaba? Değerlendirme oylara göre yapılacak ise,
zararın en çok nereden oluştuğunu da biliyoruz demektir.       Hit-ler dahi en iyi yönetici seçilebilir; bu iş birkaç fanatiğe
                                                               ba-kar sadece.
81. Geriye doğru dönersek birkaç madde: Basılı olarak
yayınlanmayan Özgür Yazılım’a ilişkin e-dergilerde, ne         83. Kafama takılan bir soru: sıklıkla kullandığımız besle-
reklam bulabilirsiniz, ne “ dağıtımınızı 30 adımda hızlan-     melerin yayılması için kullanılan RSS, Atom, FeedBurner
dırın ” gibisinden makaleler, ne de “ Microsoft Windows        vs. teknolojileri özgür müdür?
yeni sürüm çıkartmış, deneyelim ” gibisinden cümleler. Bu
da bizim pozitif ayrımcılığımız olsun!                         84. Kişisel mi; genel mi? Edindiğimiz bilgilerden ne kadar
                                                               verim sağlayabiliyoruz?




                                                         45
   Pardus-Linux.Org eDergi | Sayı 25 | Kasım '10                                                                        Kapanış Yazısı

                                                                                                       Kapanış Yazısı
                                                                                                Aydın Bez (aydinbez@pardus-linux.org)



Kapanış...
Malum, eDergimizin açılış yazısı var: sizlere neler sunduğumuza yer veren, günceli yakalayan bir yazı.
Kapanış yazısı ise biraz da gelecek sayı için ön hazırlıklarımızı sizinle paylaşacağımız, neleri bu sayıda paylaşmışız hızlıca
anımsatacağımız bir bakınız yazısı!
Malum, Özgür Yazılım toplulukları ülkemizde hep bir uğraş içindeler ve yaptıkları projeler maalesef uzun soluklu destek
olmadığı için uzun soluklu olamıyor. Bunu örgütlenme eksikliğine bağlamak yerinde olur sanırım.
Bu sayıda 11 yazı yer aldı; arkadaşlarımızın ve katkıda bulunanlarım emeğine sağlık ve dergimizi sadece arşivlemeyip
okuduysanız size de teşekkürler. Aslında teşekkürümüzü dergimizin duyurusunun yapıldığı ortamlarda yorum ve geri
bildirimlerinizle daha da pekiştirmek isteriz. Bunları lütfen yapın: geri bildirim, eleştiri, yorum.
Gelecek sayı için şu anda eDergi ekibi beyin fırtınasını sürdürüyor; unutmayın ki, hepimizin Özgür Yazılıma verdiği bir
gönüllülük var ama hayat bu, borçlanmalarımız ve yaşamamız çalışmanın tutsağı. Geriye kalan tüm zamanlar ise aklımız
yeni fikirlerle, yazmalarla dolup taşıyor.
Destek bekliyoruz Özgür yazılımı yaşamının merkezine oturtmuş sizlerden.
Gelecek sayıya dek esen kalın!




                                                               46
Pardus-Linux.Org eDergi | Sayı 23 | Eylül '10                                                                       Arka Kapak


                                                Pardus-Linux.Org eDergi, bir Pardus Kullanıcıları Derneği hizmeti
                                                    olan Pardus-Linux.Org Ailesi tarafından hazırlanmaktadır.
                                                    Tasarımında sadece özgür yazılımlar kullanılan elektronik
                                                 dergimizde geçen eserler, yazar tarafından aksi belirtilmedikçe
                                                        Creative Commons 3.0 by-sa ile dağıtılmaktadır.
                                                              Alıntıların kendi lisansları geçerlidir.

      Bu Sayıda Emeği Geçenler
                    Aydın Bez
                   Erdem Artan
                 Hamit Giray Nart
                  Kemal Karataş
                  Melike İlteralp
                    Özgür Ilgın
                   Uğur Çaylık                    Siz de Pardus-Linux.Org eDergi'nin bir parçası olmak ister misiniz?
                                                  Pardus-Linux.Org eDergi için her zaman daha iyisini yapabilmek için,
                                                  yazar, tasarımcı, imla denetçisi olarak bizimle bu gemide kürek çeke-
                                                  bilir, aklınıza gelen herhangi bir konuda yardımcı olabilir ve bu heye-
                                                  cana bizimle ortak olabilirsiniz.
                                                  Farklı, orijinal ve okunabilir bir dergi için bize katılmak ve tamamen
                                                  gönüllülük esası ile aldığımız haza ortak olmak isterseniz tek yapma-
                                                  nız gereken, http://www.pardus-edergi.org adresindeki "Katkıda Bu-
                                                  lunun" bölümünü okumak.
                                                  Bekliyoruz.

								
To top