Uchwała NSA (7) z 14.1.2009 r., II GPS 6/08
Spółka komandytowa powstała w wyniku przekształcenia spółki cywilnej, której wspólnicy prowadzili
działalność gospodarczą na podstawie udzielonego im zezwolenia na prowadzenie apteki, pozostaje podmiotem
tego zezwolenia.
Spółka komandytowa powstała w wyniku przekształcenia spółki cywilnej, której wspólnicy prowadzili
działalność gospodarczą na podstawie udzielonego im zezwolenia na prowadzenie apteki, o jakim mowa w art. 99
ust. 4 ustawy z 6.9.2001 r. – Prawo farmaceutyczne (t. jedn.: Dz.U. z 2008 r. Nr 45, poz. 271; dalej jako: PrFarm)
pozostaje, w rozumieniu art. 553 § 2 KSH podmiotem tego zezwolenia – uznał Naczelny Sąd Administracyjny w
składzie 7 sędziów.
Prowadzący działalność w formie spółki cywilnej D., Tomasz Sz. i Alojzy Sz. uzyskali zezwolenia na
prowadzenie aptek oraz punktu aptecznego. Zgodnie z art. 99 ust. 4 PrFarm, prawo do uzyskania zezwolenia na
prowadzenie apteki posiada osoba fizyczna, osoba prawna oraz niemająca osobowości prawnej spółka prawa
handlowego. 19.1.2007 r. spółka cywilna D. została na podstawie art. 551 § 2 KSH przekształcona w spółkę
komandytową D., która wystąpiła z wnioskiem o zmianę zezwoleń udzielonych Tomaszowi Sz. i Alojzemu Sz.
Zgodnie z art. 553 KSH, spółce przekształconej przysługują wszystkie prawa i obowiązki spółki przekształcanej.
Spółka przekształcona pozostaje podmiotem w szczególności zezwoleń, koncesji oraz ulg, które zostały
przyznane spółce przed jej przekształceniem, chyba że ustawa lub decyzja o udzieleniu zezwolenia, koncesji albo
ulgi stanowi inaczej. Natomiast w art. 26 § 5 KSH wskazano, że spółce powstałej z przekształcenia przysługują
wszystkie prawa i obowiązki stanowiące majątek wspólny wspólników spółki cywilnej.
Organy I i II instancji odmówiły dokonania zmiany argumentując, że zezwolenia zostały wydane osobom
fizycznym, nie zaś spółce cywilnej D., nie mogły więc stanowić majątku wspólnego wspólników. WSA w
Warszawie oddalił skargę na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego wskazując, że zezwolenie na
prowadzenie apteki jest stosunkiem administracyjnym, wynikającym z decyzji administracyjnej, w której organ
administracyjny przyznaje prawo do prowadzenia określonej działalności gospodarczej wyraźnie oznaczonemu
podmiotowi, który spełnia wymagania wynikające z przepisów prawa. Zezwolenie jest instytucją prawa
administracyjnego, nie zaś cywilnego, dlatego też do dysponowania nim władny jest wydający je organ
administracji publicznej, a nie podmiot gospodarczy, który je uzyskał (zob. wyrok WSA w Warszawie z
19.9.2007 r., VII SA/Wa 323/07, niepubl. oraz wyrok WSA w Warszawie z 21.4.2006 r., I SA/Wa 1566/05,
niepubl.). Wskazano również, że nie jest dopuszczalna zmiana, w trybie art. 155 KPA, zezwolenia wydanego
osobie fizycznej na rzecz spółki prawa handlowego. W tym trybie możliwa jest jedynie zmiana w zakresie
przedmiotu decyzji, niedopuszczalna jest natomiast zmiana podmiotu decyzji (zob. wyrok WSA w Warszawie z
8.12.2006 r., VII SA/Wa 1336/06, niepubl.).
Rozpoznający skargę kasacyjną od tego orzeczenia NSA przedstawił do rozstrzygnięcia składowi 7 sędziów
NSA następujące zagadnienie prawne: „Czy w przypadku udzielenia zezwolenia na prowadzenie apteki, o jakim
mowa w art. 99 ust. 4 PrFarm osobom fizycznym prowadzącym działalność gospodarczą w ramach spółki
cywilnej, która następnie została przekształcona w spółkę osobową prawa handowego, spółka przekształcona
pozostaje podmiotem tego zezwolenia na podstawie art. 553 § 2 KSH?”.
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że przekształcenie spółki cywilnej w spółkę komandytową prowadzi do
tego, iż spółka prawa handlowego pozostaje podmiotem zezwolenia na prowadzenie apteki udzielonego
wspólnikom spółki cywilnej. Jak wskazano takie przekształcenie nie prowadzi do przekształcenia podmiotu w
podmiot, jak to ma miejsce w przypadku przekształcenia innych spółek, na podstawie art. 551 § 1 KSH, ale do
przekształcenia stosunku zobowiązaniowego w podmiot. NSA podkreślił, że celem wprowadzenia regulacji
wskazanych wyżej przepisów KSH było ograniczenie przypadków prowadzenia działalności gospodarczej w
formie spółki cywilnej i zwiększenie bezpieczeństwa obrotu poprzez zapewnienie udziału w nim jednostek
wyposażonych w podmiotowość prawną, w tym zdolność sądową i procesową, nawet przy braku osobowości
prawnej. W konsekwencji konieczne było wprowadzenie takich unormowań, które umożliwiłyby dalsze
prowadzenie działalności na podstawie uzyskanych uprzednio zezwoleń.