Docstoc

IAS Nieuwsbrief

Document Sample
IAS Nieuwsbrief Powered By Docstoc
					                                                                 IAS Nieuwsbrief


    Postbus 90405 - 2509 LK Den Haag - tel: 070-3499754 - email: secrias@ser.nl - http://




                                                    april 2006 - Nr. 5 van de IAS e-mail nieuwsbrief


    Een aantal links in deze nieuwsbrief werken niet! Voor meer informatie kunt u de website van IA
    http://www.asbestslachtoffers.nl



    Dit is de vijfde nieuwsbrief van het Instituut Asbestslachtoffers. In juli/augustus ontvangt u het zesde num
    het secretariaat.




    Editorial door Simone Aarendonk, beleidsmedewerker van het IAS en samensteller
    van deze nieuwsbrief. Aan de hand van een aantal berichten in deze nieuwsbrief
    beschrijft zij hoe asbest werkt als een ‘verborgen tijdbom’ die jaarlijks wereldwijd
    ongeveer 100.000 slachtoffers maakt. Lees verder op
    http://www.asbestslachtoffers.nl/


Inhoud




 Politiek

  - Onderzoek naar asbest in Zaanstad en Wormerland

  - Voorschot te laat voor milieuslachtoffer asbest

  - VK: huiseigenaren en klussers gewaarschuwd

  - Asbest nog volop aanwezig in VS

  - Britse werknemersorganisatie TUC start campagne tegen asbest

  - Meer bevoegdheden voor bedrijfstak asbest

  - Japan: discussie over criteria asbestziekten

  - Hogere boetes op overtreding regels asbestverwijdering

  - VS: USG schikt voor 3,95 biljoen dollar met asbestslachtoffers

  - VS: Asbestfonds strandt in Senaat

  - Asbest oorzaak financiële strop Beurs van Berlage

  - 100 miljoen voor bodemsanering Overijssel

  - Japanse onderneming Kubota bereid tot extra vergoeding aan milieuslachtoffers

  - Het Asbestdrama van Pieter van Geel

  - Van Hoof wil risico`s werken met asbest verder verminderen

  - Asbest in 1,64 miljoen Japanse auto’s
Milieu/Veiligheid

  - VS: misleidende informatie na 11 september

  - Harderwijk kampt met asbestresten

  - Risicobenadering bij asbestverwijdering

  - Asbestschepen: een mondiaal probleem

  - Indiase slopers in hongerstaking na terugroepen Clemenceau

  - Verzet tegen opknapbeurt SS Rotterdam in Polen

  - Verwarring in Kroatië over asbestverbod

  - Onderzoek naar asbestbodemverontreiniging in Nederland

  - Twintig milieuslachtoffers door Japanse asbestfabriek

  - Asbest in scholen schadelijk voor personeel

  - Bibliotheek met 21 kilometer asbestboeken

  - Regels verwijderen asbest verscherpt

  - Nog steeds doden door 11 september

 Juridisch

  - Hoge Raad aanvaardt ‘proportionele aansprakelijkheid’ in asbestzaak

  - Hoge Raad: zorgplicht werkgever afhankelijk van omstandigheden

  - VK: toch geen schadevergoeding voor asbestslachtoffers met ‘pleurale plaques’

  - Rechtbank Den Haag: asbest geen oorzaak van longkanker

 Medisch

  - Australie: oprichting onderzoeksinstituut voor asbestziekten

  - Analyse van asbestvezels met scanning elektronen microscopy (SEM)

  - Mesotheline, een diagnostische merker voor mesothelioom

  - Onderzoek naar verbetering medicijn Alimta
Epidemiologisch

  - Schotse mesothelioom-epidemie treft veel vrouwen

  - Het Franse Nationale Mesothelioom Toezicht Programma

  - Australië: de kinderen van Wittenoom worden nu ziek

  - Maligne mesothelioom in Hong Kong

  - Asbest in India

  - 2-3% van de longkankersterfgevallen in Verenigd Koninkrijk door asbest

  - Asbest belangrijkste oorzaak van kanker in Verenigd Koninkrijk

  - VS: Sterfte aan mesothelioom in de periode 1999-2001

  - Asbest: de verborgen tijdbom

 Info asbest en gezondheid

  - Boek ‘Asbestos house’

  - Nieuwsbrief Gevaarlijke stoffen

  - Uitbreiding milieumaatregelen asbest op website Infomil

  - Handboek Asbest




Politiek

Onderzoek naar asbest in Zaanstad en Wormerland

De gemeenten Zaanstad en Wormerland gaan in kaart brengen of en waar er asbest in de Zaanse
zijn. Dat hebben de gemeenten op 16 maart aangekondigd. Aanleiding voor de inventarisatie is e
ministerie van VROM. In Wormer stond van 1965 tot 1981 Van Gelder Papier, dat asbestvezels ve
paste van 1968 tot 1979 asbest toe in de vinylproductie. Bron: NRC Handelsblad en Het Parool, 1



Voorschot te laat voor milieuslachtoffer asbest

De aangekondigde voorschotregeling voor milieuslachtoffers door asbest van het Rijk komt voor e
Goor te laat. Ze overleed vorige week aan de gevolgen van mesothelioom (longvlies-/buikvlieskan
asbestverhardingen bij haar woning. Voor haar dood klopte de vrouw bij de overheid aan voor sm
Staatssecretaris Van Geel (milieu) deed ruim een maand geleden, tijdens een werkbezoek in Goo
smartengeld gaat voorschieten aan inwoners van Goor en omgeving die mesothelioom hebben ge
milieu. Dit naar aanleiding van een onderzoek waaruit bleek dat onder inwoners van Goor veel me
dan elders in Nederland, ook bij mensen die niet in de plaatselijke Eternit-fabriek hebben gewerkt
dat de regeling terugwerkende kracht zal hebben. Maar wanneer het eerste voorschot smartengel
beroepsgebonden) mesothelioomslachtoffer door het rijk wordt uitbetaald, is tot heden niet duide
Courant, 28 maart 2006.




VK: huiseigenaren en klussers gewaarschuwd

De meeste huizen die in het Verenigd Koninkrijk gebouwd zijn tussen 1950 en 1980 bevatten asb
dat in 2050 asbestblootstelling aan ca. 185.000 Britten het leven zal hebben gekost, is de ‘British
bewustwordingscampagne gestart voor huiseigenaren die tevens klussen aan hun huis. Slechts 6
de ziekte maligne mesothelioom (longvlies-/buikvlieskanker), een vorm van kanker door asbest, t
iemand aan deze ziekte overlijdt. Eigenaren die asbest uit hun huizen willen verwijderen worden v
met de plaatselijke milieu-instantie voor informatie over hoe de asbest op een veilige manier weg
Daily Mail, 28 februari 2006.



Asbest nog volop aanwezig in VS

Volgens een artikel in de februari-uitgave van het blad ‘Cancer Wire’ wordt asbest in de Verenigde
gebruikt, zowel in bestaande structuren als in nieuwe toepassingen. Het artikel is een weergave v
Reinstein, mede-oprichter van de Asbestos Disease Awareness Organization (ADAO), een asbests
Reinstein overlijden er elk jaar 10.000 mensen in de VS aan een asbestziekte. Al die gevallen had
worden omdat de gevaren van asbest al sinds het begin van de 19de eeuw bekend waren. Reinst
asbestprobleem ernstig onderschat wordt, omdat asbestziekten zo moeilijk herkenbaar zijn. Hoev
niet overlijden aan een ‘gewone’ hartaaanval of ‘longontsteking’ zonder dat asbest als oorzaak ge
hebben bovendien, zonder te weten, blootgestaan aan asbest via asbestproducten, asbest in de n
kleding van iemand die met asbest werkte. Volgens Reinstein is er sinds 1989 sprake van een par
asbestverbod maar een regulering om de blootstelling zoveel mogelijk te beperken, terwijl er gee
blootstelling aanwijsbaar is. Daarnaast vermeldt Reinstein dat, hoewel bekend is dat asbest een t
zogenaamde ontwikkelde landen als Rusland en Canada nog steeds doorgaat. Deze landen export
ontwikkelingslanden waar nog onbeschermd met het materiaal gewerkt wordt. Tot slot vermeldt R
het onlangs door de Senaat afgestemde voorstel voor een asbestcompensatiefonds is met als bela
onjuiste medische criteria die toegepast worden, de verwachte bureaucratische rompslomp die ve
lage gereserveerde bedrag, dat onvoldoende zal zijn om alle asbestslachtoffers te compenseren. B
8 februari 2006. Meer http://www.newsinferno.com/archives/817



Britse werknemersorganisatie TUC start campagne tegen asbest
Asbest is verboden in het Verenigd Koninkrijk maar komt nog voor in zo’n 1,5 miljoen winkels, fab
werknemersorganisatie TUC is daarom een campagne gestart om bedrijven en hun veiligheidsmed
van de risico’s van asbest. Op 27 februari j.l. werden een miljoen ‘asbestos kills’ stickers en folder
door heel het land. Sinds mei 2004 zijn Britse werkgevers wettelijk verplicht om de aanwezigheid
te registreren, regelmatig te inspecteren en alle medewerkers in te lichten over de risico’s van asb
veel werkgevers dit nog niet of negeren deze verplichting opzettelijk. Bron: Europees Vakbondsin
Meer

http://hesa.etui-rehs.org/uk/



Meer bevoegdheden voor bedrijfstak asbest

De overheid stelt voortaan alleen globale veiligheidseisen voor asbestwerkzaamheden. De gedeta
zaak van de betrokken bedrijfstakken zelf. Het ministerie van Sociale Zaken en de bedrijfstak ‘asb
maart j.l. in een convenant vastgelegd dat de certificatie voor veilige werkomstandigheden op nie
Kern van de afspraak is dat de overheid zich terugtrekt en de gedetailleerde regelgeving overlaat
overheid blijft er wel op toezien dat de afspraken binnen de bedrijfstakken voldoende zijn en blijft
aanwijzing van de onafhankelijke keuringsinstellingen, die de certificatie van bedrijven of werknem
Arbouw, 9 maart 2006. Meer www.arbouw.nl

Japan: discussie over criteria asbestziekten

In december 2005 bereikte de Japanse regering overeenstemming over de compensatie van asbe
(slachtoffers en nabestaanden) met ingang van 2006. Inmiddels heeft een door de overheid inges
welke criteria een ziekte moet voldoen om als asbestziekte beoordeeld te worden. Slachtoffers me
allemaal in aanmerking omdat ervan uitgegaan wordt dat iedereen deze ziekte heeft opgelopen d
longkanker ligt dat veel ingewikkelder. Van de 60.000 mensen die jaarlijks in Japan aan deze ziek
slechts 1 tot 3% van de gevallen als oorzaak gezien. De commissie heeft geconcludeerd dat de lo
met verdikking van het longvlies of verharding van het longweefsel. Daarbij beseft men dat daarm
longkanker door asbest gedekt zijn. In gevallen van twijfel wordt daarom ook het arbeidsverleden
Bron:The Yomiuri Shimbun, 17 februari 2006.



Hogere boetes op overtreding regels asbestverwijdering

Overtredingen van de regels voor asbestverwijdering worden voortaan aangemerkt als een econo
boetes kunnen oplopen tot 45.000 euro voor personen en 450.000 euro voor bedrijven. Slopers d
de schreef gaan riskeren een gevangenisstraf tot maximaal zes jaar. De hogere boetes voor overt
het nieuwe Asbestverwijderingsbesluit dat naar verwachting begin maart in werking treedt. Kern
het Rijk het toezicht op de asbestverwijdering verscherpt. Met een beter toezicht van de overheid
staatssecretarissen Van Geel (Milieu) en Van Hoof (Sociale Zaken) korte metten te maken met de
asbestverwijdering. Bron: Nederlandse Vereniging voor Arbeidshygiëne, 2 februari 2006. Meer
http://www.arbeidshygiene.nl/index_1.html Meer http://www.vrom.nl/pagina.html?
VS: USG schikt voor 3,95 biljoen dollar met asbestslachtoffers

USG, een Amerikaanse bouwmaterialengroep heeft een schikking bereikt met vertegenwoordigers
3,95 biljoen dollar voor compensatie te reserveren. Het bedrijf kreeg in juni 2001 uitstel van beta
asbestclaims af te kunnen handelen. De schikking van USG is de laatste in een serie ‘deals’ tussen
asbestslachtoffers. Eerder schikten Haliburton voor 4,7 biljoen dollar en het Zwitserse ABB voor 1
Financial Times, 31 januari 2006.



VS: Asbestfonds strandt in Senaat

Plannen om de asbestrechtspraak in de VS te reguleren zijn op 15 februari 2006 op een dood spo
megafonds, waar aangesproken bedrijven en verzekeraars $140 miljard in hadden moeten stoppe
procedurele motie, ingediend door conservatieve Republikeinen. Zij vrezen dat een oplossing van
asbestgeschillen uiteindelijk veel meer dan $ 140 miljard zal vergen en dat de schatkist voor de t
blokkade wordt echter gezien als een overwinning voor de Democraten en hun bondgenoten en g
De extreem hoge vergoedingen die momenteel via de normale rechtsgang worden toegekend, zijn
advocaten. In de nieuwe regeling zouden hun vergoedingen worden afgetopt op een voor deze be
de andere kant hebben de laatste jaren al bijna 80 bedrijven uitstel van betaling moeten aanvrag
overstelpt met schadeclaims. Hun toekomst is nu nog onzekerder geworden. Het asbestfonds zou
volgens eensluidende criteria compenseren. De honderdduizenden slachtoffers zouden uit het nieu
$ 25.000 tot $ 1,1 miljoen per persoon krijgen. Bron: Financieel Dagblad, 16 februari 2006.



Asbest oorzaak financiële strop Beurs van Berlage

Het Amsterdamse stadsdeel Centrum heeft een tekort van 13,9 miljoen euro op de restauratie va
de asbestverwijdering was al goed voor een onverwachte extra kostenpost van 7 miljoen euro. In
opgelopen tot 43,9 miljoen euro. De in 1999 begonnen restauratie van het gebouw was door de g
miljoen euro. Door ingrijpen van de gemeentelijke accountantsdienst (Acam) werd het stadsdeel
eigendomsoverdracht gedwongen een dekkingsplan voor het tekort op te stellen. Dat plan is nog
restauratiewerkzaamheden zo goed als stil zijn komen te liggen. Bron: Het Parool, 30 januari 200



100 miljoen voor bodemsanering Overijssel

Gedeputeerde Staten van Overijssel hebben op 3 februari het Uitvoeringsprogramma bodemsaner
Met een bedrag van ruim 100 miljoen euro gaat het provinciebestuur zich de komende vier jaar a
de sanering van asbest, waterbodems en gasfabrieksterreinen. Bron: www. overijssel.nl, 3 februa
www.overijssel.nl .



Japanse onderneming Kubota bereid tot extra vergoeding aan milieuslachtoffers
De Japanse onderneming Kubota is bereid een extra vergoeding te bieden aan families van asbes
die binnen een kilometer rond de voormalige bouwmaterialenfabriek in Amagasaki woonden. In d
gevaarlijke blauwe asbest gewerkt. Het gaat om omwonenden die niet bij de fabriek hebben gewe
onderneming elk van deze families een bedrag van 2 miljoen yen (ca. 14.000 euro) uitbetaald. De
daarnaast overeenstemming bereikt over een extra compensatie van 3 miljoen yen (ca. 21.000 e
overlegt Kubota met een groep die deze asbestslachtoffers vertegenwoordigt. Verwacht wordt dat
zal vullen tot een bedrag van ongeveer 10 miljoen yen (70.000 euro). Bron: The Yomiuri Shimbun



Het Asbestdrama van Pieter van Geel

Heeft staatssecretaris van Milieu Pieter van Geel een doorbraak bewerkstelligd bij de voormalige a
heeft hij zich ‘volledig door Eternit’ laten inpakken? In een artikel in Vrij Nederland worden versch
Eternit heeft in een brief aan Van Geel in december j.l. eindelijk erkend dat de vele gevallen van m
van Twente te wijten zijn aan asbestafval van Eternit. Het bedrijf gaat aan toekomstige milieuslac
schadevergoeding uitkeren en zal meewerken aan de totstandkoming van een nationaal fonds voo
noemde dit in een brief aan de Tweede Kamer een geweldige doorbraak. Advocaat en oud SP-sen
toezegging te mager. Het is niet juist dat alleen toekomstige slachtoffers recht krijgen op een ver
slachtoffers recht op een volledige schadevergoeding, niet op alleen maar een tegemoetkoming, w
SP-kamerlid Van Velzen en VVD-kamerlid De Krom vragen zich af waarom Van Geel nog niet naar
Eternit nog steeds weigert de saneringskosten in Twente voor zijn rekening te nemen, die inmidd
miljoen euro. In zijn brief aan de Tweede Kamer komen de saneringskosten ‘slechts zijdelings’ aa
Nederland, 14 januari 2006, p 16-18.



Van Hoof wil risico`s werken met asbest verder verminderen

Werkgevers en werknemers moeten snel aan de slag om de risico’s van werken met gevaarlijke s
brengen en verder te verminderen. Die conclusie trekt staatssecretaris Van Hoof van Sociale Zake
onafhankelijk onderzoek van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu, RIVM, waaruit blij
schatting ongeveer 1850 mensen voortijdig sterven door het werken met gevaarlijke stoffen. Astm
aandoeningen aan de luchtwegen, asbestziekten en longkanker maken volgens het RIVM de mees
staatssecretaris vindt het primair de taak van werkgevers en werknemers om voor goede en gezo
zorgen, maar de overheid ondersteunt wel met voorlichting, subsidies en onderzoek. Bron: minist
2006. Meer. http://home.szw.nl

Asbest in 1,64 miljoen Japanse auto’s

Negen Japanse autoproducenten gebruiken onderdelen waarin asbest verwerkt zit. In 1989 hadde
gevaarlijke materiaal niet meer zouden gebruiken. Maar toch zijn er sinds 1996 1,64 miljoen wag
onderdelen die asbest bevatten, meldt de Japan Automobile Manufacturers Association (JAMA). D
steeds asbest gebruiken in onderdelen als compressors of waterpijpen. Volgens de JAMA betekent
voor de gebruikers. En er zouden geen plannen zijn om wagens terug te roepen. De JAMA noemt
Toyota, Suzuki, Nissan en Mitsubishi. Japan wil pas tegen 2008 het gebruik van asbest helemaal v
oktober 2004 de grondstof wel al verboden voor bepaalde auto-onderdelen. De onderdelen die nu
de lijst met verboden onderdelen. Bron: De Standaard, Vlaanderen, 28 december 2005.
Milieu/Veiligheid

VS: misleidende informatie na 11 september

Een federale rechter heeft vastgesteld dat het voormalig hoofd van de ‘Environmental Protection A
Whitman, misleidende informatie heeft gegeven over de luchtkwaliteit direct na 11 september 20
pers dat de lucht veilig was om in te ademen. Epa’s eigen luchtkwaliteitsonderzoeken laten echter
de WTC-torens een wolk vrij kwam met 50.000 ton lood uit personal computers en ongeveer 200
New York, 3 februari 2006.



Harderwijk kampt met asbestresten

Harderwijk voorziet een miljoenenstrop bij het opruimen van de oude Asbestona asbestfabriek en
verwijderd moet worden in verband met de bouw van woningen en toeristische voorzieningen. De
saneringskosten op vijftig miljoen euro en vraagt samen met de provincie Gelderland of Den Haag
was van 1935 tot 1985 een van de twee asbestverwerkende industrieën van Nederland (naast Ete
deel van Harderwijk blijkt een deel van de bodem door particulieren met asbest te zijn vervuild. E
eendenhouderijen in de omgeving die met asbesthoudend materiaal zijn gebouwd. Door sloop en
hectare grond vervuild. Bron: Volkskrant, 14 maart 2006.



Risicobenadering bij asbestverwijdering

De regels die gelden bij de verwijdering van asbest worden meer in overeenstemming gebracht m
optreden. Hoe hoger het risico dat gevaarlijke asbestvezels vrijkomen, hoe uitgebreider de maatr
worden om werknemers te beschermen. Dit is de strekking van een wijziging van het Arbobesluit
voorstel van staatssecretaris Van Hoof van Sociale Zaken en Werkgelegenheid heeft ingestemd. A
een Europese richtlijn voor de bescherming van werknemers tegen de gevaren van asbest. Een aa
verplichtingen vervalt bij werkzaamheden waarbij het risico op vrijkomen van asbestvezels laag is
bijvoorbeeld het zonder breken demonteren van asbest dat nog in een goede staat verkeert. In d
asbestverwijdering niet meer te worden uitgevoerd door een gecertificeerd bedrijf, maar mag ook
doen. Wel moet hij het werk laten uitvoeren door medewerkers die daarvoor zijn opgeleid. De inv
leidt tot lagere lasten voor bedrijven van 4 miljoen euro per jaar. Daarnaast verminderen de adm
zo’n 450 duizend euro. Bron: Ministerie van SZW, 17 maart 2006. Meer http://home.szw.nl/

Asbestschepen: een mondiaal probleem

Laurie Kazan schrijft in dit artikel op de site van het ‘International Ban Asbestos Secretariat’ over
schepen die vol met asbest zitten. Om de kosten beperkt te houden laten westerse landen hun sc
lonenlanden als India, Bangladesh, Turkije, Argentinië, Brazilië en Polen. Landen waar niet alleen
bovendien veiligheidsmaatregelen voor asbestverwijdering minder streng zijn of zelfs geheel ontb
te voorkomen en behaalde onlangs nog een succes door het tegenhouden van het Franse schip de
protest, door president Chirac naar Frankrijk werd teruggeroepen. Momenteel probeert Greenpea
uit het Nederlandse schip de SS Rotterdam in Polen wordt verwijderd. Volgens Greenpeace heeft
morele plicht om voor verwijdering van het eigen gevaarlijke afval te zorgen en dit probleem niet
exporteren, waar men geen mogelijkheden heeft om dit op een milieuvriendelijke wijze te doen. I
sloopbedrijf het Nederlandse ministerie van VROM toestemming gevraagd om het te verwijderen
vervoeren. Dit is geweigerd omdat Nederland op basis van nationale wetgeving geen afval mag in
‘gerecycled’ kan worden. Het schip ligt nu in de haven van Gdansk zonder dat er iets gebeurt. Bro
Secretariat, 8 maart 2006. Meer www.ibas.btinternet.co.uk



Indiase slopers in hongerstaking na terugroepen Clemenceau

Indiase slopers dreigden in februari in hongerstaking te gaan uit protest tegen het terugroepen va
Clemenceau dat vol zit met asbest en onderweg was naar India om te worden ontmanteld. De Ind
van Chirac definitief een einde komt aan de werkgelegenheid in de Indiase sloopindustrie in de st
het schip zou aan 200 tot 400 mensen een jaar werk hebben gegeven. De Franse president riep h
Oceaan terug naar Frankrijk nadat de Franse Raad van State het besluit om het schip aan een slo
had geschorst. Dat gebeurde op verzoek van vier milieuorganisaties die wezen op de risico's voor
het schip zouden moeten demonteren. Bovendien voldoet het schip niet aan de normen voor de e
zoals geregeld in het Verdrag van Basel. Greenpeace noemde het besluit van Chirac 'een overwin
India, het milieu en het recht'. Eerder had het Indiase hooggerechtshof al een sloopverbod afgeko
hoeveel gevaarlijke stoffen er in het schip waren verwerkt. Volgens milieuorganisaties zit er zeker
'Clem'. Als gevolg van deze ontwikkeling heeft nu ook de regering van Bangladesh een schip vol a
Het gaat om het cruiseschip de SS Norway dat door een Bengalese opkoper is gekocht om te wor
Greenpeace zit in dit uit 1960 daterende schip, dat in Frankrijk is gebouwd en vroeger de SS Fran
Bron: ANP/De Tijd, 17 februari 2006.



Verzet tegen opknapbeurt SS Rotterdam in Polen

Begin maart ontstond er in Polen ophef over de voorgenomen opknapbeurt van de SS Rotterdam
Plaatselijke vertegenwoordigers van Greenpeace dachten dat er uit de Rotterdam 1500 ton asbes
blijkt echter om veel minder te gaan, zo’n 180 ton asbest. Bovendien hebben de nieuwe eigenare
betrokken bij alle plannen. Zo is bijvoorbeeld afgesproken dat er een fonds wordt gevormd waaru
sloop van het schip kan worden betaald. ,,Het is voor het eerst dat zo'n fonds is gevormd,'' vertel
Greenpeace Nederland. Wel vraagt Greenpeace zich nog af of Polen de asbest kan verwerken. Oo
gevraagd het afval terug te nemen. Dat kan namelijk niet zo maar.

Bron: ANP/AD, 2 maart 2005



Verwarring in Kroatië over asbestverbod

Sinds 1 januari dit jaar geldt er in Kroatië een verbod op handel in en gebruik van asbest en asbe
dit land in lijn met de Europese Gemeenschap, waarvan het graag lid wil worden. Dit verbod bren
Salonit in grote problemen. Onder grote commerciële druk heeft het Ministerie van Gezondheid da
productie van asbestproducten voor export naar niet-EU-landen van het verbod uitgesloten. Kroa
Sociaal Democratische Partij, heeft nu tegen deze wijziging protest aangetekend op grond van de
de gezondheidsschade die de fabriek aanricht. Uit dit onderzoek komt naar voren dat onder de 20
km van de fabriek wonen kanker meer dan gemiddeld voorkomt. Bron: International Ban Asbesto
Meer www.ibas.btinternet.co.uk



Onderzoek naar asbestbodemverontreiniging in Nederland

Asbest wordt niet alleen aangetroffen op wegen en erven, maar ook op andere plekken in de gron
ministerie van VROM is daarom een asbestinventarisatie uitgevoerd in het kader van het ‘Landsde
van deze inventarisatie was het inzichtelijk maken waar de asbestindustrieën aanwezig zijn gewee
inventarisatie gericht op het ontwikkelen van een methode voor het opstellen van een asbestkans
aanwezigheid van asbest zichtbaar kan worden gemaakt. Op grond van de resultaten laat staatss
onderzoek uitvoeren naar de ernst en omvang van de potentiële asbestbodemverontreiniging bij d
voren zijn gekomen uit de rapportage, te weten Van Gelder te Wormer, Forbo te Assendelft (en C
Huizen. Bron: Ministerie van VROM: voortgang asbestdossier, 10 maart 2006, brief staatssecretar
Kamer. Meer http://www.vrom.nl/pagina.html?id=16541

Twintig milieuslachtoffers door Japanse asbestfabriek

Tussen 2002 en 2004 overleden in het Japanse Amagasaki 143 mensen aan een asbestgerelateer
hadden nooit met asbest gewerkt. Drie van deze twintig waren huisgenoten; zij kwamen in aanra
werkkleding van de (ex-)werknemer van de machinefabriek, waar voorheen met asbest werd gew
specifieke blootstellingsoorzaak worden aangewezen. Zij zaten op school, werkten en woonden in
fabriek, maar hadden er nooit gewerkt. Dit meldde het Japanse ministerie van milieu begin februa
Shimbun, 11 februari 2006.



Asbest in scholen schadelijk voor personeel

Personeel dat langdurig werkzaam is oude scholen waarin asbest is verwerkt, loopt gezondheidsri
een lijst komen van 'asbestscholen' om het kankerverwekkende materiaal te kunnen saneren. Da
Asbestslachtoffers naar aanleiding van de dood van een 49-jarige leerkracht uit Amersfoort. Nabe
een schadeclaim indienen. Het is voor het eerst dat voor een docent een asbestclaim wordt geleg
gevolgen van de ziekte mesothelioom, longvlieskanker die ontstaat na blootstelling aan asbest. D
ernstig vervuild schoolgebouw voor de klas gestaan. Bron: Tubantia/Twentsche Courant, 9 februa



Bibliotheek met 21 kilometer asbestboeken

Frankrijk heeft meer problemen met asbest dan alleen het vliegdekschip de Clemenceau dat niet
Zo weet de nationale bibliotheek in Parijs niet wat te doen met 700000 met asbest verontreinigde
uit dat een aanzienlijk deel van de collectie van de Bibliothèque Nationale de France (BNF) asbest
najaar aan het licht tijdens de controle van de luchtkwaliteit, zo staat in een rapport. Uit een inter
besmette documenten afkomstig zijn uit een depot in het even buiten Parijs gelegen Versailles. D
wel bekend. Bron: Trouw, 17 februari 2006
Regels verwijderen asbest verscherpt

De sloop van gebouwen moet straks gebeuren volgens strengere regels om vervuiling door asbes
Staatssecretaris Van Geel (Milieu) heeft op 23 januari het "Asbestverwijderingsbesluit 2005" met
Tweede Kamer en de Eerste Kamer gestuurd. Wie straks een pand wil afbreken, moet een asbest
opstellen. Dat rapport is verplicht voor het verkrijgen van de (gemeentelijke) sloopvergunning. O
gecertificeerd bedrijf dat rapport opstellen en het latere sloopwerk doen. Jaarlijks overlijden naar
achthonderd mensen als gevolg van blootstelling aan asbest in het verleden. Zij kwamen meestal
contact met het materiaal. Bron: Asbestslachtoffersvereniging Nederland, Vrom, 23 januari 2006.

http://www.kankerpatient.nl/avn/



Nog steeds doden door 11 september

De instorting van de WTC torens in 2001 heeft nog steeds schadelijke effecten op de gezondheid
aanwezig waren tijdens en vlak na de ramp. The Philadelphia Inquirer meldt inmiddels al 24 sterfg
aan luchtwegen en longen. Dit als gevolg van de gevaarlijke stoffen die vrijkwamen bij de ramp,
instanties melden dat het nog te vroeg is om de lange termijn gezondheidseffecten van de ramp i
over tientallen jaren. Anderen zeggen dat slechts één op de vijf werkers op de rampplek een vorm
e.d.) tegen de stoffen droeg. Bron: The Philadelphia Inquirer, 14 januari 2006.



Juridisch

Hoge Raad aanvaardt ‘proportionele aansprakelijkheid’ in asbestzaak

De Hoge Raad heeft op 31 maart 2006 uitspraak gedaan over de aansprakelijkheid van een asbes
werknemer gedurende lange tijd met asbeststof had gewerkt, maar ook jarenlang had gerookt. V
Raad tot de volgende beslissing. Als een werknemer schade heeft geleden die zowel kan zijn vero
hem onvoldoende heeft beschermd tegen schade in de uitoefening van zijn werkzaamheden door
gezondheid gevaarlijke stof, als kan zijn veroorzaakt door een aan de werknemer zelf toe te reken
genetische aanleg, veroudering of van buiten komende oorzaken, of door een combinatie daarvan
zekerheid is vast te stellen in welke mate de schade van de werknemer door deze omstandighede
mag de rechter de werkgever tot vergoeding van de gehele schade van de werknemer veroordele
gezegd – het aandeel dat aan het eigen toedoen van de werknemer valt toe te schrijven. De Hoge
advies van de Gezondheidsraad over longkanker na asbestblootstelling . De Gezondheidsraad adv
‘proportionele compensatie’, die erin bestaat dat het slachtoffer een hoger schadebedrag ontvang
asbestblootstelling, en dus de kans dat de longkanker door asbest werd veroorzaakt, groter is. Br
2006 LJN: AU6092. Meer www.fnv.nl/arbeid
Hoge Raad: zorgplicht werkgever afhankelijk van omstandigheden

Een werknemer is tijdens zijn dienstverband van 1965 tot 1967 als monteur bij een verwarmingsi
geweest aan asbest. In 1998 is hij overleden als gevolg van mesothelioom. De rechtbank oordeel
asbestverwerkende bedrijven bekend waren met de gevaren van asbest en dat de werkgever de v
veiligheidsmaatregelen te nemen die waren vereist om haar werknemers tegen dat gevaar te bes
vernietigt dit oordeel omdat het ‘blijk geeft van een onjuiste rechtsopvatting’. Het is volgens de H
omstandigheden van het geval en van de toentertijd bestaande kennis en inzichten, welke veiligh
werkgever konden worden verwacht'. De Hoge Raad concludeert dat 'het enkele feit dat gedurend
benadeelde bekend was, ook aan niet asbestverwerkende bedrijven, dat blootstelling aan asbests
opleverde, er nog niet toe leidt dat op de werkgever de verplichting rustte veiligheidsmaatregelen
werknemers tegen dat gevaar te beschermen, ongeacht de duur en intensiteit van die blootstellin
naar het Gerechtshof Den Haag voor verdere behandeling en beslissing. Bron: Hoge Raad, 17 feb



VK: toch geen schadevergoeding voor asbestslachtoffers met ‘pleurale plaques’

Het Britse hooggerechtshof bepaalde in februari 2005 dat verzekeringsmaatschappijen en de Brits
schadevergoeding moeten betalen aan asbestslachtoffers met ‘pleurale plaques’ (een goedaardige
borstvlies). De aandoening ‘an sich’ is volgens het Hooggerechtshof geen reden voor compensatie
penetratie van de longen door asbestvezels die slachtoffers een extra risico geeft op het ontwikke
en de angst die daarbij hoort. De verzekeraars gingen in beroep bij het het ‘Court of Appeal en st
niet als een ziekte aangemerkt kan worden omdat deze zelden pijn of andere ziekteverschijnselen
toekomstige klachten is volgens de verzekeraars niet voldoende om vergoeding te kunnen eisen.
van Beroep (Court of Appeal) de uitspraak van het Hooggerechtshof vernietigd en de verzekeraar
slachtoffers nog wel de mogelijkheid gegeven hiertegen in beroep te gaan bij het ‘House of Lords’
daarmee nog niet afgelopen. Bron: The Financial Times, 27 januari 2006.



Rechtbank Den Haag: asbest geen oorzaak van longkanker

Een monteur heeft in de periode van 1971 tot 1997 gewerkt in de Cannerberg te Maastricht, waa
Centre was gevestigd. Duidelijk is dat hij in zijn werk blootgesteld is aan asbest. Hij was tevens r
de gevolgen van longkanker. Zijn nabestaanden vragen schadevergoeding omdat de asbestbloots
geweest van de longkanker. De rechtbank ondersteunt het verweer van het ministerie van Defens
is tussen de asbestblootstelling en de longkanker omdat de mate van blootstelling minder dan 25
internationale opvattingen wordt er in gevallen van combinaties van roken en asbestblootstelling
blootstelling van 25 vezeljaren aangenomen dat er een aanzienlijk verhoogd risico is op het krijge
beroep van de nabestaanden op aansprakelijkheid op grond van de omkeringsregel wordt door de
causale verband tussen de blootstelling en de longkanker niet is aangetoond. Indien er wel sprake
oorzakelijk verband, dan had het ministerie van Defensie, op grond van de omkeringsregel aansp
sluiten, als aannemelijk was gemaakt dat de longkanker ook zonder de blootstelling aan asbest zo
rechtspraak.nl, AU9747, Rechtbank Den Haag, datum uitspraak: 2 december 2005.
Medisch

Australie: oprichting onderzoeksinstituut voor asbestziekten

In Sydney (New South Wales) zal een onderzoeksinstituut opgericht worden voor de strijd tegen a
350 mensen in dit deel van Australië vastgesteld worden. Het ‘Asbestos Diseases Research Institu
naar meer effectieve behandeling en vroegere ontdekking van asbestziekten. Het instituut zal hie
Australische ‘Dust Diseases Board’. Bron: The Daily Telegraph, 22 maart 2006.



Analyse van asbestvezels met scanning elektronen microscopy (SEM)

Scanning Elektronen Microscopy (SEM) is een microscopische techniek waarmee asbestvezels in lo
geteld en geanalyseerd. Victor Roggli deed dit bij 396 mesothelioompatiënten (longvlies-/buikvlie
mensen met buikvlieskanker (peritoneum mesothelioom) en 48 vrouwen. De hoogste vezelconcen
de patiënten die ook asbestose hadden (stoflongen door asbest). Een hoger dan gemiddelde abes
gevonden bij 87% van de mensen met longvlieskanker en 75% van de mensen met buikvlieskank
buikvlieskanker door asbest hadden in het algemeen een hogere vezelconcentratie dan de groep m
de vrouwen met mesothelioom had een verhoogde asbestvezelconcentratie. Het merendeel van h
asbestwerker blootgesteld. Roggli zag vooral amfiboolasbestvezels (crocidoliet of amosiet), het ty
kan doordringen. Bron: Roggli VL (2006). The role of analytical SEM in the determination of causa
mesothelioma. Ultrastructural Pathology 30, 31-35.




Mesotheline, een diagnostische merker voor mesothelioom

Scherpereel en collega’s onderzochten de niveaus van het eiwit soluble mesothelin-related protein
(serum) en in het pleuraal vocht (vocht uit het longvlies) van 74 mensen met (maligne) mesothel
/buikvlieskanker), 35 mensen met uitzaaiingen van andere tumoren in het longvlies en 28 mense
door asbestblootstelling. Het gemiddelde SMRP-niveau was bij de mesothelioompatiënten hoger d
zowel in het bloedplasma als in het pleuraal vocht. De onderzoekers concluderen dat SMRP een ve
diagnose van mesothelioom zou kunnen worden. Het SMRP-niveau in het pleuraal vocht liet de gr
de groep mesothelioompatiënten en de groep met uitzaaiingen van andere tumoren. Bron: Scherp
mesothelin-related protein in the diagnosis of malignant pleural mesothelioma. Amercan Thoracic
Medicine, Feb 2.




Onderzoek naar verbetering medicijn Alimta

Professor Hillary Calvert ontwikkelde aan de universiteit van Newcastle de chemotherapeutische b
Alimta. Tot nu toe werkt het voor een bepaalde groep mesothelioompatiënten levensverlengend m
denkt dat dit effect verbeterd kan worden. Er is een kleine groep patiënten die met Alimta behand
nog steeds in leven. Deze groep wordt nu nader onderzocht. Calvert denkt dat deze mensen het z
samenstelling van hun genen en de manier waarop Alimta op hun genen inwerkt. Het medicijn Ali
zich reproduceren. Sommige tumorcellen kunnen dit proces omzeilen door op gezonde omliggend
mensen die langer dan vijf jaar leven lukt die proces niet. Bron: Mesotheliomaweb.org, 3 maart 2

http://www.mesotheliomaweb.org/alimta-scientist.htm

Epidemiologisch

Schotse mesothelioom-epidemie treft veel vrouwen

Mesothelioom (longvlies-/buikvlieskanker) wordt meestal geassocieerd met mannen die lang gele
gewerkt. Opmerkelijk is daarom dat in Schotland het aantal vrouwen met mesothelioom de laatst
8 in 1980 tot 31 in 2002. Bij mannen steeg het aantal gevallen in dezelfde periode van 63 in 1980
2003. In het Verenigd Koninkrijk als geheel overleden in 2003 1874 mensen aan deze ziekte. Asb
schatten dat het aantal vrouwen dat deze ziekte krijgt nog veel hoger zal liggen dan de offficële c
vrouwen meestal niet aan een relatie met asbest wordt gedacht en er dus sprake is van onderreg
moment in het Verenigd Koninkrijk als geheel jaarlijks zo’n 120 vrouwen aan mesothelioom overl
huisgenoten die via de kleding van de asbestwerker zijn blootgesteld. In de meeste gevallen gaat
scheepsbouw hebben gewerkt, de bedrijfstak waarin de meeste mannen aan asbest zijn blootgest
bekend van vrouwelijke gepensioneerde verpleegkundigen en docenten die mesothelioom hebben
Express, 26 maart 2006.



Het Franse Nationale Mesothelioom Toezicht Programma

Het Franse Nationale Mesothelioom Toezicht Programma (NMSP) startte in 1998. In 21 Franse dis
kwart van de Franse bevolking woont (16 miljoen inwoners), worden sinds 1998, volgens standaa
gegevens van longvlieskankerpatiënten (pleuraal mesothelioom) bijgehouden. Op basis van deze
onderzoekers het aantal gevallen van longvlieskanker in Frankrijk in 1998 geschat op 660 tot 781
definitie), waaronder 80% mannen met een gemiddelde leeftijd van 66 jaar bij diagnose. De indu
op longvlieskanker zijn: de scheepsbouw, de bouw, asbestindustrie en metaal-industrie. Beroepen
loodgieters, pijpfitters en metaalbewerkers. Naar schatting is in 83% van de gevallen de ziekte ve
blootstelling. In 67% van de gevallen werd de eerste pathologische diagnose bevestigd door het F
expertpanel. Het epitheloïde type longvlieskanker kwam het meest voor (70%). Van 103 gevallen
bekend. Die bleek het grootst bij jongere patiënten met het epitheloïde type mesothelioom. 62%
schadevergoeding aangevraagd voor hun ziekte, die aan bijna allen (91%) werd toegekend. Bron
The French National Mesothelioma Surveillance Program. Occup Environ Medicine, Feb 9.




Australië: de kinderen van Wittenoom worden nu ziek

Veertig jaar na sluiting van de blauwe asbestmijn in het Australische plaatsje Wittenoom, zijn nog
zichtbaar. In het afgelopen half jaar is bij tenminste negen mensen die als kind in Wittenoom woo
geconstateerd. Omdat een ziekte als mesothelioom (longvlies-/buikvlieskanker) zich pas ongevee
openbaart worden nu mensen ziek die als kind in de jaren 60 en 70 in Wittenoom woonden en sp
om enkele honderden kinderen gaat die na de sluiting van de mijn tot eind jaren 70 in het plaatsj
op plekken waar overal asbest was. Bron: The West Australian, 6 maart 2006.



Maligne mesothelioom in Hong Kong

Chang en collega’s onderzochten voor het eerst systematisch het voorkomen van het maligne me
/buikvlieskanker) in Hong Kong. In de databank van 12 van totaal 20 ziekenhuizen in Hong Kong
geregistreerd tussen 1988 en 2002, 54 mannen en 13 vrouwen. Drie kwart van hen had een arbe
waarvan 70% in de scheepsbouw. De gemiddelde leeftijd was 63 jaar en mediane overleving 9,5
incubatietijd was 46 jaar. Deze kenmerken komen ongeveer -overeen met resultaten uit epidemio
landen. Opmerkelijk was de vinding van een negatieve relatie tussen maligne mesothelioom en de
plaques’(verdikking van het longvlies), een goedaardige asbestaandoening. Om dit te verklaren is
asbestgebruik in Hong Kong laat twee pieken zien, begin jaren 80 en in de jaren 90. Vanaf 2010 z
mesothelioom in Hong Kong stijgen. Bron: Chang KC et al. (2006).Malignant mesothelioma in Hon
Jan;100(1):75-82.




Asbest in India

India importeert bijna 100.000 ton asbest per jaar. De eigen asbestproductie, o.a. in mijnen en a
tussen de 5% en 10% bij aan het Nationaal Product. De industrie is pas in de jaren 50 en 60 van
dus relatief jong. Onderzoekers Dave en Beckett verwachten in de komende decennia een sterke
met asbestziekten. Op basis van de kenmerken van de Indiase asbestwerkers verwachten zij dat
veel vrouwen en jongeren zullen zijn. Bron: Dave, S.K. & Beckett, W.S. (2005). Occupational asb
asbestos-related diseases in India. American Journal of Industrial Medicine, 48, 137-143.




2-3% van de longkankersterfgevallen in Verenigd Koninkrijk door asbest

Darnton en collega’s onderzochten welk percentage van de longkankersterfgevallen in het Verenig
1980 tot 2000 asbestgerelateerd was. Dit deden zij door beroepsgroepen te vergelijken op rookge
longkankersterftecijfers. Zoals verwacht was de gevonden relatie tussen asbestblootstelling en lon
tussen roken en longkanker. Beroepsgroepen die intensief aan asbest waren blootgesteld hadden
longkanker dan groepen die niet aan asbest waren blootgesteld. De verhouding tussen het aantal
asbest en het aantal gevallen van mesothelioom wordt geschat op 2/3de tot 1 op 1. Concluderend
dat ongeveer 2 tot 3%, namelijk tussen de 11.500 en 16.500 longkankersterfgevallen in het Vere
1980 tot 2000 gerelateerd was aan asbest. Dit percentage is relatief lager dan in andere studies g
Darnton, A.J., et al. (2005). Estimating the number of asbestos-related lung cancer deaths in Gre
Annals of occupational hygiene, 50, 10, 29-38.
Asbest belangrijkste oorzaak van kanker in Verenigd Koninkrijk

Onderzoekers van de universiteit van Stirling schatten dat het aantal gevallen van arbeidsgerelate
Koninkrijk vier keer zo hoog is als de officiële cijfers aangeven. Jaarlijks krijgen ongeveer 24.000
hun werk. Dit betekent dat minstens 16% van alle gevallen van kanker door het werk zou komen
belangrijkste oorzaak van kanker door werk omdat het in een enorm aantal gebouwen voorkomt.
Britse ‘Health and Safety Executive’, meldt slechts ongeveer 6000 gevallen van kanker door werk
aantal jaarlijkse gevallen van kanker. Dit cijfer is gebaseerd op internationale schattingen door de
uit 1981. Doll en Peto misten volgens de onderzoekers van de universiteit van Stirling veel gevall
bijvoorbeeld mensen boven de 65 niet meerekenden. Asbestgerelateerde kanker openbaart zich e
jaar na blootstelling, dus meestal pas als mensen de 65 gepasseerd zijn. Het lijkt erop dat de sch
van de Universiteit van Stirling reëler is. Bron: Daily Mail en The Herald, 27 en 28 december 2005



VS: Sterfte aan mesothelioom in de periode 1999-2001

Van 1999 t/m 2001 overleden in de Verenigde Staten 7.524 mensen aan maligne mesothelioom (
Van hen was 80,5% man en 95,2% blank. Vergeleken met de totale bevolking ging het om 6 x zo
relatief groot deel van hen kwam uit de kustgebieden, uit de scheepsbouw, industrie en chemie e
pijpfitter of machinewerker. In absolute zin was aantal overlijdensgevallen het hoogst bij mensen
gewerkt. Bron: Bang, K.I. et al. (2006). Malignant mesothelioma mortality in the United States, 1
Journal of Occupational Environment and Health, 12, 9-15.




Asbest: de verborgen tijdbom

Jukka Takala, directeur van het programma ‘Safe Work’ van de Internationale Arbeidsorganisatie
Verenigde Naties die zich bezighoudt met arbeid, licht in een interview toe waarom de asbestziekt
wordt, hoewel het gebruik van asbest in een groot aantal landen al jaren verboden is. Asbestziekt
vele jaren na blootstelling, mesothelioom bijvoorbeeld gemiddeld na 30 tot 40 jaar. Daarnaast is
westerse landen een enorm probleem. We zijn, volgens Takala, nog ver van een wereldwijd verbo
In ontwikkelingslanden wordt nog volop zonder bescherming met asbest gewerkt, bijvoorbeeld bij
een uitdaging voor de internationale gemeenschap om deze ontwikkeling tegen te gaan door deze
bieden bij het creëren van alternatief werk en bij het invoeren van substituten voor asbest. Volge
komende 20 tot 25 jaar honderdduizend mensen in de hele wereld doodgaan omdat ze zijn blootg
19 januari 2006. Meer www.ilo.org



Info asbest en gezondheid
Boek ‘Asbestos house’

De Australische schrijver Gideon Haigh beschrijft de asbestgeschiedenis van James Hardie, één va
meest bewonderde bedrijven. Hoe is het gekomen dat zo’n bedrijf zoveel asbestslachtoffers in de
James Hardie niet als de enig verantwoordelijke voor alle asbest-ellende. Integendeel de asbestge
op alle niveaus in de maatschappij genegeerd, zowel door vakbondsvertegenwoordigers als door d
gezondheidsauthoriteiten. Uiteindelijk hebben de advocaten de strijd gewonnen. Haigh concludee
van asbest een last zijn die door de hele maatschappij gedragen moet worden. Bron: Herald Sun,



Nieuwsbrief Gevaarlijke stoffen

De februari ARBO nieuwsbrief van Kluwer is gewijd aan gevaarlijke stoffen op de werkplek, waaro
zijn onder meer een checklist, een aantal vragen en antwoorden en links naar boeken en website
gevaarlijke stoffen. Bron: Kluwer, februari 2006. Meer http://vedm.net/



Uitbreiding milieumaatregelen asbest op website Infomil

De website van InfoMil is uitgebreid met ruim zevenhonderd milieumaatregelen en ongeveer zest
algemeen toepasbare preventiemaatregelen zijn vele branchespecifieke maatregelen opgenomen.
zijn enkele maatregelen opgenomen. De website Milieu en winst is opgegaan in de nieuwe databa
2006. Meer www.infomil.nl



Handboek Asbest

Op initiatief van het Ministerie van VROM is een nieuwe informatiemap Handboek Asbest ontwikke
opvolger van de InfoMil-publicatie "235 vragen over asbest". In het handboek zijn katernen "Vrag
regelgeving" en "Algemene informatie" opgenomen. Het handboek kost 10 Euro. De inhoud van h
kosteloos te downloaden van InfoMil.nl. Meer vragen en antwoorden staan in de Kennisbank van
januari 2006: www.infomil.nl


                     Reacties en aanvullingen op de inhoud kunnen worden gestuurd naar secria

                                               Voor afmelden kunt u hier klikken.

                             Meer nieuws kunt u vinden op onze site: www.asbestslachtoffers

                                          Dit bericht is gecontroleerd op virussen e.d.

                                                            Disclaimer:
De informatie in deze nieuwsbrief is grotendeels uit externe bronnen geselecteerd. Het kan voork
verouderd, onvolledig of incorrect is. Het IAS is op geen enkele manier aansprakelijk voor mogelij
voortkomend uit eventuele onjuiste of onvolledige informatie in deze nieuwsbrief.

				
DOCUMENT INFO
Shared By:
Categories:
Tags:
Stats:
views:12
posted:11/8/2011
language:Dutch
pages:19